0:00
Odyssey
Book 22
Homer
Narrator
αὐτὰρ ὁ γυμνώθη ῥακέων πολύμητις Ὀδυσσεύς,
1
ἆλτο δʼ ἐπὶ μέγαν οὐδόν, ἔχων βιὸν ἠδὲ φαρέτρην
2
ἰῶν ἐμπλείην, ταχέας δʼ ἐκχεύατʼ ὀϊστοὺς
3
αὐτοῦ πρόσθε ποδῶν, μετὰ δὲ μνηστῆρσιν ἔειπεν·
4
Odysseus
οὗτος μὲν δὴ ἄεθλος ἀάατος ἐκτετέλεσται·
5
νῦν αὖτε σκοπὸν ἄλλον, ὃν οὔ πώ τις βάλεν ἀνήρ,
6
εἴσομαι, αἴ κε τύχωμι, πόρῃ δέ μοι εὖχος Ἀπόλλων.
7
Narrator
ἦ καὶ ἐπʼ Ἀντινόῳ ἰθύνετο πικρὸν ὀϊστόν.
8
ἦ τοι ὁ καλὸν ἄλεισον ἀναιρήσεσθαι ἔμελλε,
9
χρύσεον ἄμφωτον, καὶ δὴ μετὰ χερσὶν ἐνώμα,
10
ὄφρα πίοι οἴνοιο· φόνος δέ οἱ οὐκ ἐνὶ θυμῷ
11
μέμβλετο· τίς κʼ οἴοιτο μετʼ ἀνδράσι δαιτυμόνεσσι
12
μοῦνον ἐνὶ πλεόνεσσι, καὶ εἰ μάλα καρτερὸς εἴη,
13
οἷ τεύξειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν;
14
τὸν δʼ Ὀδυσεὺς κατὰ λαιμὸν ἐπισχόμενος βάλεν ἰῷ,
15
ἀντικρὺ δʼ ἁπαλοῖο διʼ αὐχένος ἤλυθʼ ἀκωκή.
16
ἐκλίνθη δʼ ἑτέρωσε, δέπας δέ οἱ ἔκπεσε χειρὸς
17
βλημένου, αὐτίκα δʼ αὐλὸς ἀνὰ ῥῖνας παχὺς ἦλθεν
18
αἵματος ἀνδρομέοιο· θοῶς δʼ ἀπὸ εἷο τράπεζαν
19
ὦσε ποδὶ πλήξας, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε·
20
σῖτός τε κρέα τʼ ὀπτὰ φορύνετο. τοὶ δʼ ὁμάδησαν
21
μνηστῆρες κατὰ δώμαθʼ, ὅπως ἴδον ἄνδρα πεσόντα,
22
ἐκ δὲ θρόνων ἀνόρουσαν ὀρινθέντες κατὰ δῶμα,
23
πάντοσε παπταίνοντες ἐϋδμήτους ποτὶ τοίχους·
24
οὐδέ πη ἀσπὶς ἔην οὐδʼ ἄλκιμον ἔγχος ἑλέσθαι.
25
νείκειον δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσι·
26
Antinous
ξεῖνε, κακῶς ἀνδρῶν τοξάζεαι· οὐκέτʼ ἀέθλων
27
ἄλλων ἀντιάσεις· νῦν τοι σῶς αἰπὺς ὄλεθρος.
28
καὶ γὰρ δὴ νῦν φῶτα κατέκτανες ὃς μέγʼ ἄριστος
29
κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τῷ σʼ ἐνθάδε γῦπες ἔδονται.
30
Narrator
ἴσκεν ἕκαστος ἀνήρ, ἐπεὶ ἦ φάσαν οὐκ ἐθέλοντα
31
ἄνδρα κατακτεῖναι· τὸ δὲ νήπιοι οὐκ ἐνόησαν,
32
ὡς δή σφιν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπτο.
33
τοὺς δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
34
Odysseus
ὦ κύνες, οὔ μʼ ἔτʼ ἐφάσκεθʼ ὑπότροπον οἴκαδʼ ἱκέσθαι
35
δήμου ἄπο Τρώων, ὅτι μοι κατεκείρετε οἶκον,
36
δμῳῇσιν δὲ γυναιξὶ παρευνάζεσθε βιαίως,
37
αὐτοῦ τε ζώοντος ὑπεμνάασθε γυναῖκα,
38
οὔτε θεοὺς δείσαντες, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
39
οὔτε τινʼ ἀνθρώπων νέμεσιν κατόπισθεν ἔσεσθαι·
40
νῦν ὑμῖν καὶ πᾶσιν ὀλέθρου πείρατʼ ἐφῆπται.
41
Narrator
ὣς φάτο, τοὺς δʼ ἄρα πάντας ὑπὸ χλωρὸν δέος εἷλεν·
42
πάπτηνεν δὲ ἕκαστος ὅπη φύγοι αἰπὺν ὄλεθρον.
43
Εὐρύμαχος δέ μιν οἶος ἀμειβόμενος προσέειπεν·
44
Eurymachus
εἰ μὲν δὴ Ὀδυσεὺς Ἰθακήσιος εἰλήλουθας,
45
ταῦτα μὲν αἴσιμα εἶπας, ὅσα ῥέζεσκον Ἀχαιοί,
46
πολλὰ μὲν ἐν μεγάροισιν ἀτάσθαλα, πολλὰ δʼ ἐπʼ ἀγροῦ.
47
ἀλλʼ ὁ μὲν ἤδη κεῖται ὃς αἴτιος ἔπλετο πάντων,
48
Ἀντίνοος· οὗτος γὰρ ἐπίηλεν τάδε ἔργα,
49
οὔ τι γάμου τόσσον κεχρημένος οὐδὲ χατίζων,
50
ἀλλʼ ἄλλα φρονέων, τά οἱ οὐκ ἐτέλεσσε Κρονίων,
51
ὄφρʼ Ἰθάκης κατὰ δῆμον ἐϋκτιμένης βασιλεύοι
52
αὐτός, ἀτὰρ σὸν παῖδα κατακτείνειε λοχήσας.
53
νῦν δʼ ὁ μὲν ἐν μοίρῃ πέφαται, σὺ δὲ φείδεο λαῶν
54
σῶν· ἀτὰρ ἄμμες ὄπισθεν ἀρεσσάμενοι κατὰ δῆμον,
55
ὅσσα τοι ἐκπέποται καὶ ἐδήδοται ἐν μεγάροισι,
56
τιμὴν ἀμφὶς ἄγοντες ἐεικοσάβοιον ἕκαστος,
57
χαλκόν τε χρυσόν τʼ ἀποδώσομεν, εἰς ὅ κε σὸν κῆρ
58
ἰανθῇ· πρὶν δʼ οὔ τι νεμεσσητὸν κεχολῶσθαι.
59
Narrator
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
60
Odysseus
Εὐρύμαχʼ, οὐδʼ εἴ μοι πατρώϊα πάντʼ ἀποδοῖτε,
61
ὅσσα τε νῦν ὔμμʼ ἐστὶ καὶ εἴ ποθεν ἄλλʼ ἐπιθεῖτε,
62
οὐδέ κεν ὣς ἔτι χεῖρας ἐμὰς λήξαιμι φόνοιο
63
πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.
64
νῦν ὑμῖν παράκειται ἐναντίον ἠὲ μάχεσθαι
65
ἢ φεύγειν, ὅς κεν θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξῃ·
66
ἀλλά τινʼ οὐ φεύξεσθαι ὀΐομαι αἰπὺν ὄλεθρον.
67
Narrator
ὣς φάτο, τῶν δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.
68
τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος προσεφώνεε δεύτερον αὖτις·
69
Eurymachus
ὦ φίλοι, οὐ γὰρ σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους,
70
ἀλλʼ ἐπεὶ ἔλλαβε τόξον ἐΰξοον ἠδὲ φαρέτρην,
71
οὐδοῦ ἄπο ξεστοῦ τοξάσσεται, εἰς ὅ κε πάντας
72
ἄμμε κατακτείνῃ· ἀλλὰ μνησώμεθα χάρμης.
73
φάσγανά τε σπάσσασθε καὶ ἀντίσχεσθε τραπέζας
74
ἰῶν ὠκυμόρων· ἐπὶ δʼ αὐτῷ πάντες ἔχωμεν
75
ἀθρόοι, εἴ κέ μιν οὐδοῦ ἀπώσομεν ἠδὲ θυράων,
76
ἔλθωμεν δʼ ἀνὰ ἄστυ, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο·
77
τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
78
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας εἰρύσσατο φάσγανον ὀξὺ
79
χάλκεον, ἀμφοτέρωθεν ἀκαχμένον, ἆλτο δʼ ἐπʼ αὐτῷ
80
σμερδαλέα ἰάχων· ὁ δʼ ἁμαρτῆ δῖος Ὀδυσσεὺς
81
ἰὸν ἀποπροίει, βάλε δὲ στῆθος παρὰ μαζόν,
82
ἐν δέ οἱ ἥπατι πῆξε θοὸν βέλος· ἐκ δʼ ἄρα χειρὸς
83
φάσγανον ἧκε χαμᾶζε, περιρρηδὴς δὲ τραπέζῃ
84
κάππεσεν ἰδνωθείς, ἀπὸ δʼ εἴδατα χεῦεν ἔραζε
85
καὶ δέπας ἀμφικύπελλον· ὁ δὲ χθόνα τύπτε μετώπῳ
86
θυμῷ ἀνιάζων, ποσὶ δὲ θρόνον ἀμφοτέροισι
87
λακτίζων ἐτίνασσε· κατʼ ὀφθαλμῶν δʼ ἔχυτʼ ἀχλύς.
88
Ἀμφίνομος δʼ Ὀδυσῆος ἐείσατο κυδαλίμοιο
89
ἀντίος ἀΐξας, εἴρυτο δὲ φάσγανον ὀξύ,
90
εἴ πώς οἱ εἴξειε θυράων. ἀλλʼ ἄρα μιν φθῆ
91
Τηλέμαχος κατόπισθε βαλὼν χαλκήρεϊ δουρὶ
92
ὤμων μεσσηγύς, διὰ δὲ στήθεσφιν ἔλασσεν·
93
δούπησεν δὲ πεσών, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.
94
Τηλέμαχος δʼ ἀπόρουσε, λιπὼν δολιχόσκιον ἔγχος
95
αὐτοῦ ἐν Ἀμφινόμῳ· περὶ γὰρ δίε μή τις Ἀχαιῶν
96
ἔγχος ἀνελκόμενον δολιχόσκιον ἢ ἐλάσειε
97
φασγάνῳ ἀΐξας ἠὲ προπρηνέα τύψας.
98
βῆ δὲ θέειν, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,
99
ἀγχοῦ δʼ ἱστάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
100
Telemachus
ὦ πάτερ, ἤδη τοι σάκος οἴσω καὶ δύο δοῦρε
101
καὶ κυνέην πάγχαλκον, ἐπὶ κροτάφοις ἀραρυῖαν
102
αὐτός τʼ ἀμφιβαλεῦμαι ἰών, δώσω δὲ συβώτῃ
103
καὶ τῷ βουκόλῳ ἄλλα· τετευχῆσθαι γὰρ ἄμεινον.
104
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
105
Odysseus
οἶσε θέων, ἧός μοι ἀμύνεσθαι πάρʼ ὀϊστοί,
106
μή μʼ ἀποκινήσωσι θυράων μοῦνον ἐόντα.
107
Narrator
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
108
βῆ δʼ ἴμεναι θάλαμόνδʼ, ὅθι οἱ κλυτὰ τεύχεα κεῖτο.
109
ἔνθεν τέσσαρα μὲν σάκεʼ ἔξελε, δούρατα δʼ ὀκτὼ
110
καὶ πίσυρας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·
111
βῆ δὲ φέρων, μάλα δʼ ὦκα φίλον πατέρʼ εἰσαφίκανεν,
112
αὐτὸς δὲ πρώτιστα περὶ χροῒ δύσετο χαλκόν·
113
ὣς δʼ αὔτως τὼ δμῶε δυέσθην τεύχεα καλά,
114
ἔσταν δʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην.
115
αὐτὰρ ὅ γʼ, ὄφρα μὲν αὐτῷ ἀμύνεσθαι ἔσαν ἰοί.
116
τόφρα μνηστήρων ἕνα γʼ αἰεὶ ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
117
βάλλε τιτυσκόμενος· τοὶ δʼ ἀγχιστῖνοι ἔπιπτον.
118
αὐτὰρ ἐπεὶ λίπον ἰοὶ ὀϊστεύοντα ἄνακτα,
119
τόξον μὲν πρὸς σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
120
ἔκλινʼ ἑστάμεναι, πρὸς ἐνώπια παμφανόωντα,
121
αὐτὸς δʼ ἀμφʼ ὤμοισι σάκος θέτο τετραθέλυμνον,
122
κρατὶ δʼ ἐπʼ ἰφθίμῳ κυνέην εὔτυκτον ἔθηκεν,
123
ἵππουριν, δεινὸν δὲ λόφος καθύπερθεν ἔνευεν·
124
εἵλετο δʼ ἄλκιμα δοῦρε δύω κεκορυθμένα χαλκῷ.
125
ὀρσοθύρη δέ τις ἔσκεν ἐϋδμήτῳ ἐνὶ τοίχῳ,
126
ἀκρότατον δὲ παρʼ οὐδὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
127
ἦν ὁδὸς ἐς λαύρην, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι.
128
τὴν δʼ Ὀδυσεὺς φράζεσθαι ἀνώγει δῖον ὑφορβὸν
129
ἑσταότʼ ἄγχʼ αὐτῆς· μία δʼ οἴη γίγνετʼ ἐφορμή.
130
τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·
131
Mentor
ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἀνʼ ὀρσοθύρην ἀναβαίη
132
καὶ εἴποι λαοῖσι, βοὴ δʼ ὤκιστα γένοιτο;
133
τῷ κε τάχʼ οὗτος ἀνὴρ νῦν ὕστατα τοξάσσαιτο.
134
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν·
135
Melanthius
οὔ πως ἔστʼ, Ἀγέλαε διοτρεφές· ἄγχι γὰρ αἰνῶς
136
αὐλῆς καλὰ θύρετρα καὶ ἀργαλέον στόμα λαύρης·
137
καί χʼ εἷς πάντας ἐρύκοι ἀνήρ, ὅς τʼ ἄλκιμος εἴη.
138
ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὑμῖν τεύχεʼ ἐνείκω θωρηχθῆναι
139
ἐκ θαλάμου· ἔνδον γάρ, ὀΐομαι, οὐδέ πη ἄλλῃ
140
τεύχεα κατθέσθην Ὀδυσεὺς καὶ φαίδιμος υἱός.
141
Narrator
ὣς εἰπὼν ἀνέβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
142
εἰς θαλάμους Ὀδυσῆος ἀνὰ ῥῶγας μεγάροιο.
143
ἔνθεν δώδεκα μὲν σάκεʼ ἔξελε, τόσσα δὲ δοῦρα
144
καὶ τόσσας κυνέας χαλκήρεας ἱπποδασείας·
145
βῆ δʼ ἴμεναι, μάλα δʼ ὦκα φέρων μνηστῆρσιν ἔδωκεν.
146
καὶ τότʼ Ὀδυσσῆος λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
147
ὡς περιβαλλομένους ἴδε τεύχεα χερσί τε δοῦρα
148
μακρὰ τινάσσοντας· μέγα δʼ αὐτῷ φαίνετο ἔργον.
149
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
150
Odysseus
Τηλέμαχʼ, ἦ μάλα δή τις ἐνὶ μεγάροισι γυναικῶν
151
νῶϊν ἐποτρύνει πόλεμον κακὸν ἠὲ Μελανθεύς.
152
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
153
Telemachus
ὦ πάτερ, αὐτὸς ἐγὼ τόδε γʼ ἤμβροτον — οὐδέ τις ἄλλος
154
αἴτιος — ὃς θαλάμοιο θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν
155
κάλλιπον ἀγκλίνας· τῶν δὲ σκοπὸς ἦεν ἀμείνων.
156
ἀλλʼ ἴθι, δῖʼ Εὔμαιε, θύρην ἐπίθες θαλάμοιο
157
καὶ φράσαι ἤ τις ἄρʼ ἐστὶ γυναικῶν ἣ τάδε ῥέζει,
158
ἢ υἱὸς Δολίοιο, Μελανθεύς, τόν περ ὀΐω.
159
Narrator
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
160
βῆ δʼ αὖτις θάλαμόνδε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
161
οἴσων τεύχεα καλά. νόησε δὲ δῖος ὑφορβός,
162
αἶψα δʼ Ὀδυσσῆα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
163
Eumaeus
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
164
κεῖνος δʼ αὖτʼ ἀΐδηλος ἀνήρ, ὃν ὀϊόμεθʼ αὐτοί,
165
ἔρχεται ἐς θάλαμον· σὺ δέ μοι νημερτὲς ἐνίσπες,
166
ἤ μιν ἀποκτείνω, αἴ κε κρείσσων γε γένωμαι,
167
ἦε σοὶ ἐνθάδʼ ἄγω, ἵνʼ ὑπερβασίας ἀποτίσῃ
168
πολλάς, ὅσσας οὗτος ἐμήσατο σῷ ἐνὶ οἴκῳ.
169
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
170
Odysseus
ἦ τοι ἐγὼ καὶ Τηλέμαχος μνηστῆρας ἀγαυοὺς
171
σχήσομεν ἔντοσθεν μεγάρων, μάλα περ μεμαῶτας.
172
σφῶϊ δʼ ἀποστρέψαντε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν
173
ἐς θάλαμον βαλέειν, σανίδας δʼ ἐκδῆσαι ὄπισθε,
174
σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε
175
κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἐρύσαι πελάσαι τε δοκοῖσιν,
176
ὥς κεν δηθὰ ζωὸς ἐὼν χαλέπʼ ἄλγεα πάσχῃ·
177
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο,
178
βὰν δʼ ἴμεν ἐς θάλαμον, λαθέτην δέ μιν ἔνδον ἐόντα.
179
ἦ τοι ὁ μὲν θαλάμοιο μυχὸν κάτα τεύχεʼ ἐρεύνα,
180
τὼ δʼ ἔσταν ἑκάτερθε παρὰ σταθμοῖσι μένοντε.
181
εὖθʼ ὑπὲρ οὐδὸν ἔβαινε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν,
182
τῇ ἑτέρῃ μὲν χειρὶ φέρων καλὴν τρυφάλειαν,
183
τῇ δʼ ἑτέρῃ σάκος εὐρὺ γέρον, πεπαλαγμένον ἄζῃ,
184
Λαέρτεω ἥρωος, ὃ κουρίζων φορέεσκε·
185
δὴ τότε γʼ ἤδη κεῖτο, ῥαφαὶ δὲ λέλυντο ἱμάντων·
186
τὼ δʼ ἄρʼ ἐπαΐξανθʼ ἑλέτην ἔρυσάν τέ μιν εἴσω
187
κουρίξ, ἐν δαπέδῳ δὲ χαμαὶ βάλον ἀχνύμενον κῆρ,
188
σὺν δὲ πόδας χεῖράς τε δέον θυμαλγέϊ δεσμῷ
189
εὖ μάλʼ ἀποστρέψαντε διαμπερές, ὡς ἐκέλευσεν
190
υἱὸς Λαέρταο, πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
191
σειρὴν δὲ πλεκτὴν ἐξ αὐτοῦ πειρήναντε
192
κίονʼ ἀνʼ ὑψηλὴν ἔρυσαν πέλασάν τε δοκοῖσι.
193
τὸν δʼ ἐπικερτομέων προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
194
Eumaeus
νῦν μὲν δὴ μάλα πάγχυ, Μελάνθιε, νύκτα φυλάξεις,
195
εὐνῇ ἔνι μαλακῇ καταλέγμενος, ὥς σε ἔοικεν·
196
οὐδέ σέ γʼ ἠριγένεια παρʼ Ὠκεανοῖο ῥοάων
197
λήσει ἐπερχομένη χρυσόθρονος, ἡνίκʼ ἀγινεῖς
198
αἶγας μνηστήρεσσι δόμον κάτα δαῖτα πένεσθαι.
199
Narrator
ὣς ὁ μὲν αὖθι λέλειπτο, ταθεὶς ὀλοῷ ἐνὶ δεσμῷ·
200
τὼ δʼ ἐς τεύχεα δύντε, θύρην ἐπιθέντε φαεινήν,
201
βήτην εἰς Ὀδυσῆα δαΐφρονα, ποικιλομήτην.
202
ἔνθα μένος πνείοντες ἐφέστασαν, οἱ μὲν ἐπʼ οὐδοῦ
203
τέσσαρες, οἱ δʼ ἔντοσθε δόμων πολέες τε καὶ ἐσθλοί.
204
τοῖσι δʼ ἐπʼ ἀγχίμολον θυγάτηρ Διὸς ἦλθεν Ἀθήνη,
205
Μέντορι εἰδομένη ἠμὲν δέμας ἠδὲ καὶ αὐδήν.
206
τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ μῦθον ἔειπε·
207
Telemachus
Μέντορ, ἄμυνον ἀρήν, μνῆσαι δʼ ἑτάροιο φίλοιο,
208
ὅς σʼ ἀγαθὰ ῥέζεσκον· ὁμηλικίην δέ μοί ἐσσι.
209
Narrator
ὣς φάτʼ, ὀϊόμενος λαοσσόον ἔμμεν Ἀθήνην.
210
μνηστῆρες δʼ ἑτέρωθεν ὁμόκλεον ἐν μεγάροισι·
211
πρῶτος τήν γʼ ἐνένιπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
212
Eurymachus
Μέντορ, μή σʼ ἐπέεσσι παραιπεπίθῃσιν Ὀδυσσεὺς
213
μνηστήρεσσι μάχεσθαι, ἀμυνέμεναι δέ οἱ αὐτῷ.
214
ὧδε γὰρ ἡμέτερόν γε νόον τελέεσθαι ὀΐω·
215
ὁππότε κεν τούτους κτέωμεν, πατέρʼ ἠδὲ καὶ υἱόν,
216
ἐν δὲ σὺ τοῖσιν ἔπειτα πεφήσεαι, οἷα μενοινᾷς
217
ἔρδειν ἐν μεγάροις· σῷ δʼ αὐτοῦ κράατι τίσεις.
218
αὐτὰρ ἐπὴν ὑμέων γε βίας ἀφελώμεθα χαλκῷ,
219
κτήμαθʼ ὁπόσσα τοί ἐστι, τά τʼ ἔνδοθι καὶ τὰ θύρηφι,
220
τοῖσιν Ὀδυσσῆος μεταμίξομεν· οὐδέ τοι υἷας
221
ζώειν ἐν μεγάροισιν ἐάσομεν, οὐδέ θύγατρας
222
οὐδʼ ἄλοχον κεδνὴν Ἰθάκης κατὰ ἄστυ πολεύειν.
223
Narrator
ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
224
νείκεσσεν δʼ Ὀδυσῆα χολωτοῖσιν ἐπέεσσιν·
225
Athena
οὐκέτι σοί γʼ, Ὀδυσεῦ, μένος ἔμπεδον οὐδέ τις ἀλκή
226
οἵη ὅτʼ ἀμφʼ Ἑλένῃ λευκωλένῳ εὐπατερείῃ,
227
εἰνάετες Τρώεσσιν ἐμάρναο νωλεμὲς αἰεί,
228
πολλοὺς δʼ ἄνδρας ἔπεφνες ἐν αἰνῇ δηϊοτῆτι,
229
σῇ δʼ ἥλω βουλῇ Πριάμου πόλις εὐρυάγυια.
230
πῶς δὴ νῦν, ὅτε σόν τε δόμον καὶ κτήμαθʼ ἱκάνεις,
231
ἄντα μνηστήρων ὀλοφύρεαι ἄλκιμος εἶναι;
232
ἀλλʼ ἄγε δεῦρο, πέπον, παρʼ ἔμʼ ἵστασο καὶ ἴδε ἔργον,
233
ὄφρʼ εἰδῇς οἷός τοι ἐν ἀνδράσι δυσμενέεσσιν
234
Μέντωρ Ἀλκιμίδης εὐεργεσίας ἀποτίνειν.
235
Narrator
ἦ ῥα, καὶ οὔ πω πάγχυ δίδου ἑτεραλκέα νίκην,
236
ἀλλʼ ἔτʼ ἄρα σθένεός τε καὶ ἀλκῆς πειρήτιζεν
237
ἠμὲν Ὀδυσσῆος ἠδʼ υἱοῦ κυδαλίμοιο.
238
αὐτὴ δʼ αἰθαλόεντος ἀνὰ μεγάροιο μέλαθρον
239
ἕζετʼ ἀναΐξασα, χελιδόνι εἰκέλη ἄντην.
240
μνηστῆρας δʼ ὤτρυνε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος,
241
Εὐρύνομός τε καὶ Ἀμφιμέδων Δημοπτόλεμός τε,
242
Πείσανδρός τε Πολυκτορίδης Πόλυβός τε δαΐφρων·
243
οἱ γὰρ μνηστήρων ἀρετῇ ἔσαν ἔξοχʼ ἄριστοι,
244
ὅσσοι ἔτʼ ἔζωον περί τε ψυχέων ἐμάχοντο·
245
τοὺς δʼ ἤδη ἐδάμασσε βιὸς καὶ ταρφέες ἰοί.
246
τοῖς δʼ Ἀγέλεως μετέειπεν, ἔπος πάντεσσι πιφαύσκων·
247
Agelaus
ὦ φίλοι, ἤδη σχήσει ἀνὴρ ὅδε χεῖρας ἀάπτους·
248
καὶ δή οἱ Μέντωρ μὲν ἔβη κενὰ εὔγματα εἰπών,
249
οἱ δʼ οἶοι λείπονται ἐπὶ πρώτῃσι θύρῃσι.
250
τῷ νῦν μὴ ἅμα πάντες ἐφίετε δούρατα μακρά,
251
ἀλλʼ ἄγεθʼ οἱ ἓξ πρῶτον ἀκοντίσατʼ, αἴ κέ ποθι Ζεὺς
252
δώῃ Ὀδυσσῆα βλῆσθαι καὶ κῦδος ἀρέσθαι.
253
τῶν δʼ ἄλλων οὐ κῆδος, ἐπὴν οὗτός γε πέσῃσιν.
254
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὡς ἐκέλευεν,
255
ἱέμενοι· τὰ δὲ πάντα ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη,
256
τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
257
βεβλήκει, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·
258
ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.
259
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ δούρατʼ ἀλεύαντο μνηστήρων,
260
τοῖς δʼ ἄρα μύθων ἦρχε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
261
Odysseus
ὦ φίλοι, ἤδη μέν κεν ἐγὼν εἴποιμι καὶ ἄμμι
262
μνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκοντίσαι, οἳ μεμάασιν
263
ἡμέας ἐξεναρίξαι ἐπὶ προτέροισι κακοῖσιν.
264
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα
265
ἄντα τιτυσκόμενοι· Δημοπτόλεμον μὲν Ὀδυσσεύς,
266
Εὐρυάδην δʼ ἄρα Τηλέμαχος, Ἔλατον δὲ συβώτης,
267
Πείσανδρον δʼ ἄρʼ ἔπεφνε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ.
268
οἱ μὲν ἔπειθʼ ἅμα πάντες ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας,
269
μνηστῆρες δʼ ἀνεχώρησαν μεγάροιο μυχόνδε·
270
τοὶ δʼ ἄρʼ ἐπήϊξαν, νεκύων δʼ ἐξ ἔγχεʼ ἕλοντο.
271
αὖτις δὲ μνηστῆρες ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα
272
ἱέμενοι· τὰ δὲ πολλὰ ἐτώσια θῆκεν Ἀθήνη.
273
τῶν ἄλλος μὲν σταθμὸν ἐϋσταθέος μεγάροιο
274
βεβλήκειν, ἄλλος δὲ θύρην πυκινῶς ἀραρυῖαν·
275
ἄλλου δʼ ἐν τοίχῳ μελίη πέσε χαλκοβάρεια.
276
Ἀμφιμέδων δʼ ἄρα Τηλέμαχον βάλε χεῖρʼ ἐπὶ καρπῷ
277
λίγδην, ἄκρον δὲ ῥινὸν δηλήσατο χαλκός.
278
Κτήσιππος δʼ Εὔμαιον ὑπὲρ σάκος ἔγχεϊ μακρῷ
279
ὦμον ἐπέγραψεν· τὸ δʼ ὑπέρπτατο, πῖπτε δʼ ἔραζε.
280
τοὶ δʼ αὖτʼ ἀμφʼ Ὀδυσῆα δαΐφρονα ποικιλομήτην,
281
μνηστήρων ἐς ὅμιλον ἀκόντισαν ὀξέα δοῦρα.
282
ἔνθʼ αὖτʼ Εὐρυδάμαντα βάλε πτολίπορθος Ὀδυσσεύς,
283
Ἀμφιμέδοντα δὲ Τηλέμαχος, Πόλυβον δὲ συβώτης·
284
Κτήσιππον δʼ ἄρʼ ἔπειτα βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνὴρ
285
βεβλήκει πρὸς στῆθος, ἐπευχόμενος δὲ προσηύδα·
286
Philoetius
ὦ Πολυθερσεΐδη φιλοκέρτομε, μή ποτε πάμπαν
287
εἴκων ἀφραδίῃς μέγα εἰπεῖν, ἀλλὰ θεοῖσιν
288
μῦθον ἐπιτρέψαι, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
289
τοῦτό τοι ἀντὶ ποδὸς ξεινήϊον, ὅν ποτʼ ἔδωκας
290
ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ δόμον κάτʼ ἀλητεύοντι.
291
Narrator
ἦ ῥα βοῶν ἑλίκων ἐπιβουκόλος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
292
οὖτα Δαμαστορίδην αὐτοσχεδὸν ἔγχεϊ μακρῷ.
293
Τηλέμαχος δʼ Εὐηνορίδην Λειώκριτον οὖτα
294
δουρὶ μέσον κενεῶνα, διαπρὸ δὲ χαλκὸν ἔλασσεν·
295
ἤριπε δὲ πρηνής, χθόνα δʼ ἤλασε παντὶ μετώπῳ.
296
δὴ τότʼ Ἀθηναίη φθισίμβροτον αἰγίδʼ ἀνέσχεν
297
ὑψόθεν ἐξ ὀροφῆς· τῶν δὲ φρένες ἐπτοίηθεν.
298
οἱ δʼ ἐφέβοντο κατὰ μέγαρον βόες ὣς ἀγελαῖαι·
299
τὰς μέν τʼ αἰόλος οἶστρος ἐφορμηθεὶς ἐδόνησεν
300
ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τʼ ἤματα μακρὰ πέλονται.
301
οἱ δʼ ὥς τʼ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες ἀγκυλοχεῖλαι,
302
ἐξ ὀρέων ἐλθόντες ἐπʼ ὀρνίθεσσι θόρωσι·
303
ταὶ μέν τʼ ἐν πεδίῳ νέφεα πτώσσουσαι ἵενται,
304
οἱ δέ τε τὰς ὀλέκουσιν ἐπάλμενοι, οὐδέ τις ἀλκὴ
305
γίγνεται οὐδὲ φυγή· χαίρουσι δέ τʼ ἀνέρες ἄγρῃ·
306
ὣς ἄρα τοὶ μνηστῆρας ἐπεσσύμενοι κατὰ δῶμα
307
τύπτον ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὤρνυτʼ ἀεικὴς
308
κράτων τυπτομένων, δάπεδον δʼ ἅπαν αἵματι θῦε.
309
Λειώδης δʼ Ὀδυσῆος ἐπεσσύμενος λάβε γούνων,
310
καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
311
Leiodes
γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
312
οὐ γάρ πώ τινά φημι γυναικῶν ἐν μεγάροισιν
313
εἰπεῖν οὐδέ τι ῥέξαι ἀτάσθαλον· ἀλλὰ καὶ ἄλλους
314
παύεσκον μνηστῆρας, ὅτις τοιαῦτά γε ῥέζοι.
315
ἀλλά μοι οὐ πείθοντο κακῶν ἄπο χεῖρας ἔχεσθαι·
316
τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.
317
αὐτὰρ ἐγὼ μετὰ τοῖσι θυοσκόος οὐδὲν ἐοργὼς
318
κείσομαι, ὡς οὐκ ἔστι χάρις μετόπισθʼ εὐεργέων·
319
Narrator
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπόδρα ἰδὼν προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
320
Odysseus
εἰ μὲν δὴ μετὰ τοῖσι θυοσκόος εὔχεαι εἶναι,
321
πολλάκι που μέλλεις ἀρήμεναι ἐν μεγάροισι
322
τηλοῦ ἐμοὶ νόστοιο τέλος γλυκεροῖο γενέσθαι,
323
σοὶ δʼ ἄλοχόν τε φίλην σπέσθαι καὶ τέκνα τεκέσθαι·
324
τῷ οὐκ ἂν θάνατόν γε δυσηλεγέα προφύγοισθα.
325
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας ξίφος εἵλετο χειρὶ παχείῃ
326
κείμενον, ὅ ῥʼ Ἀγέλαος ἀποπροέηκε χαμᾶζε
327
κτεινόμενος· τῷ τόν γε κατʼ αὐχένα μέσσον ἔλασσε.
328
φθεγγομένου δʼ ἄρα τοῦ γε κάρη κονίῃσιν ἐμίχθη.
329
Τερπιάδης δʼ ἔτʼ ἀοιδὸς ἀλύσκανε κῆρα μέλαιναν,
330
Φήμιος, ὅς ῥʼ ἤειδε μετὰ μνηστῆρσιν ἀνάγκῃ.
331
ἔστη δʼ ἐν χείρεσσίν ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
332
ἄγχι παρʼ ὀρσοθύρην· δίχα δὲ φρεσὶ μερμήριζεν,
333
ἢ ἐκδὺς μεγάροιο Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμὸν
334
ἑρκείου ἵζοιτο τετυγμένον, ἔνθʼ ἄρα πολλὰ
335
Λαέρτης Ὀδυσεύς τε βοῶν ἐπὶ μηρίʼ ἔκηαν,
336
ἦ γούνων λίσσοιτο προσαΐξας Ὀδυσῆα.
337
ὧδε δέ οἱ φρονέοντι δοάσσατο κέρδιον εἶναι,
338
γούνων ἅψασθαι Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
339
ἦ τοι ὁ φόρμιγγα γλαφυρὴν κατέθηκε χαμᾶζε
340
μεσσηγὺς κρητῆρος ἰδὲ θρόνου ἀργυροήλου,
341
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσαΐξας λάβε γούνων,
342
καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
343
Phemius
γουνοῦμαί σʼ, Ὀδυσεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
344
αὐτῷ τοι μετόπισθʼ ἄχος ἔσσεται, εἴ κεν ἀοιδὸν
345
πέφνῃς, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀείδω.
346
αὐτοδίδακτος δʼ εἰμί, θεὸς δέ μοι ἐν φρεσὶν οἴμας
347
παντοίας ἐνέφυσεν· ἔοικα δέ τοι παραείδειν
348
ὥς τε θεῷ· τῷ μή με λιλαίεο δειροτομῆσαι.
349
καί κεν Τηλέμαχος τάδε γʼ εἴποι, σὸς φίλος υἱός,
350
ὡς ἐγὼ οὔ τι ἑκὼν ἐς σὸν δόμον οὐδὲ χατίζων
351
πωλεύμην μνηστῆρσιν ἀεισόμενος μετὰ δαῖτας,
352
ἀλλὰ πολὺ πλέονες καὶ κρείσσονες ἦγον ἀνάγκῃ.
353
Narrator
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο,
354
αἶψα δʼ ἑὸν πατέρα προσεφώνεεν ἐγγὺς ἐόντα·
355
Telemachus
ἴσχεο μηδέ τι τοῦτον ἀναίτιον οὔταε χαλκῷ·
356
καὶ κήρυκα Μέδοντα σαώσομεν, ὅς τέ μευ αἰεὶ
357
οἴκῳ ἐν ἡμετέρῳ κηδέσκετο παιδὸς ἐόντος,
358
εἰ δὴ μή μιν ἔπεφνε Φιλοίτιος ἠὲ συβώτης,
359
ἠὲ σοὶ ἀντεβόλησεν ὀρινομένῳ κατὰ δῶμα.
360
Narrator
ὣς φάτο, τοῦ δʼ ἤκουσε Μέδων πεπνυμένα εἰδώς·
361
πεπτηὼς γὰρ ἔκειτο ὑπὸ θρόνον, ἀμφὶ δὲ δέρμα
362
ἕστο βοὸς νεόδαρτον, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.
363
αἶψα δʼ ἀπὸ θρόνου ὦρτο, θοῶς δʼ ἀπέδυνε βοείην.
364
Τηλέμαχον δʼ ἄρʼ ἔπειτα προσαΐξας λάβε γούνων,
365
καί μιν λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
366
Leodes
ὦ φίλʼ, ἐγὼ μὲν ὅδʼ εἰμί, σὺ δʼ ἴσχεο εἰπὲ δὲ πατρὶ
367
μή με περισθενέων δηλήσεται ὀξέϊ χαλκῷ,
368
ἀνδρῶν μνηστήρων κεχολωμένος, οἵ οἱ ἔκειρον
369
κτήματʼ ἐνὶ μεγάροις, σὲ δὲ νήπιοι οὐδὲν ἔτιον.
370
Narrator
τὸν δʼ ἐπιμειδήσας προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
371
Odysseus
θάρσει, ἐπεὶ δή σʼ οὗτος ἐρύσσατο καὶ ἐσάωσεν,
372
ὄφρα γνῷς κατὰ θυμόν, ἀτὰρ εἴπῃσθα καὶ ἄλλῳ,
373
ὡς κακοεργίης εὐεργεσίη μέγʼ ἀμείνων.
374
ἀλλʼ ἐξελθόντες μεγάρων ἕζεσθε θύραζε
375
ἐκ φόνου εἰς αὐλήν, σύ τε καὶ πολύφημος ἀοιδός,
376
ὄφρʼ ἂν ἐγὼ κατὰ δῶμα πονήσομαι ὅττεό με χρή.
377
Narrator
ὣς φάτο, τὼ δʼ ἔξω βήτην μεγάροιο κιόντε,
378
ἑζέσθην δʼ ἄρα τώ γε Διὸς μεγάλου ποτὶ βωμόν,
379
πάντοσε παπταίνοντε, φόνον ποτιδεγμένω αἰεί.
380
πάπτηνεν δʼ Ὀδυσεὺς καθʼ ἑὸν δόμον, εἴ τις ἔτʼ ἀνδρῶν
381
ζωὸς ὑποκλοπέοιτο, ἀλύσκων κῆρα μέλαιναν.
382
τοὺς δὲ ἴδεν μάλα πάντας ἐν αἵματι καὶ κονίῃσι
383
πεπτεῶτας πολλούς, ὥστʼ ἰχθύας, οὕς θʼ ἁλιῆες
384
κοῖλον ἐς αἰγιαλὸν πολιῆς ἔκτοσθε θαλάσσης
385
δικτύῳ ἐξέρυσαν πολυωπῷ· οἱ δέ τε πάντες
386
κύμαθʼ ἁλὸς ποθέοντες ἐπὶ ψαμάθοισι κέχυνται·
387
τῶν μέν τʼ Ἠέλιος φαέθων ἐξείλετο θυμόν·
388
ὣς τότʼ ἄρα μνηστῆρες ἐπʼ ἀλλήλοισι κέχυντο.
389
δὴ τότε Τηλέμαχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
390
Odysseus
Τηλέμαχʼ, εἰ δʼ ἄγε μοι κάλεσον τροφὸν Εὐρύκλειαν,
391
ὄφρα ἔπος εἴπωμι τό μοι καταθύμιόν ἐστιν.
392
Narrator
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ φίλῳ ἐπεπείθετο πατρί,
393
κινήσας δὲ θύρην προσέφη τροφὸν Εὐρύκλειαν·
394
Eurycleia
δεῦρο δὴ ὄρσο, γρηῢ παλαιγενές, ἥ τε γυναικῶν
395
δμῳάων σκοπός ἐσσι κατὰ μέγαρʼ ἡμετεράων·
396
ἔρχεο· κικλήσκει σε πατὴρ ἐμός, ὄφρα τι εἴπῃ.
397
Narrator
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, τῇ δʼ ἄπτερος ἔπλετο μῦθος,
398
ὤϊξεν δὲ θύρας μεγάρων εὖ ναιεταόντων,
399
βῆ δʼ ἴμεν· αὐτὰρ Τηλέμαχος πρόσθʼ ἡγεμόνευεν.
400
εὗρεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν,
401
αἵματι καὶ λύθρῳ πεπαλαγμένον ὥστε λέοντα,
402
ὅς ῥά τε βεβρωκὼς βοὸς ἔρχεται ἀγραύλοιο·
403
πᾶν δʼ ἄρα οἱ στῆθός τε παρήϊά τʼ ἀμφοτέρωθεν
404
αἱματόεντα πέλει, δεινὸς δʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι·
405
ὣς Ὀδυσεὺς πεπάλακτο πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθεν.
406
ἡ δʼ ὡς οὖν νέκυάς τε καὶ ἄσπετον εἴσιδεν αἷμα,
407
ἴθυσέν ῥʼ ὀλολύξαι, ἐπεὶ μέγα εἴσιδεν ἔργον·
408
ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένην περ,
409
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
410
Odysseus
ἐν θυμῷ, γρηῦ, χαῖρε καὶ ἴσχεο μηδʼ ὀλόλυζε·
411
οὐχ ὁσίη κταμένοισιν ἐπʼ ἀνδράσιν εὐχετάασθαι.
412
τούσδε δὲ μοῖρʼ ἐδάμασσε θεῶν καὶ σχέτλια ἔργα·
413
οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
414
οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·
415
τῷ καὶ ἀτασθαλίῃσιν ἀεικέα πότμον ἐπέσπον.
416
ἀλλʼ ἄγε μοι σὺ γυναῖκας ἐνὶ μεγάροις κατάλεξον,
417
αἵ τέ μʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν.
418
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
419
Eurycleia
τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.
420
πεντήκοντά τοί εἰσιν ἐνὶ μεγάροισι γυναῖκες
421
δμῳαί, τὰς μέν τʼ ἔργα διδάξαμεν ἐργάζεσθαι,
422
εἴριά τε ξαίνειν καὶ δουλοσύνην ἀνέχεσθαι·
423
τάων δώδεκα πᾶσαι ἀναιδείης ἐπέβησαν,
424
οὔτʼ ἐμὲ τίουσαι οὔτʼ αὐτὴν Πηνελόπειαν.
425
Τηλέμαχος δὲ νέον μὲν ἀέξετο, οὐδέ ἑ μήτηρ
426
σημαίνειν εἴασκεν ἐπὶ δμῳῇσι γυναιξίν.
427
ἀλλʼ ἄγʼ ἐγὼν ἀναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα
428
εἴπω σῇ ἀλόχῳ, τῇ τις θεὸς ὕπνον ἐπῶρσε.
429
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
430
Odysseus
μή πω τήνδʼ ἐπέγειρε· σὺ δʼ ἐνθάδε εἰπὲ γυναιξὶν
431
ἐλθέμεν, αἵ περ πρόσθεν ἀεικέα μηχανόωντο.
432
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη, γρηῢς δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
433
ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι.
434
αὐτὰρ ὁ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην
435
εἰς ἓ καλεσσάμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
436
Odysseus
ἄρχετε νῦν νέκυας φορέειν καὶ ἄνωχθε γυναῖκας·
437
αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζας
438
ὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι καθαίρειν.
439
αὐτὰρ ἐπὴν δὴ πάντα δόμον κατακοσμήσησθε,
440
δμῳὰς ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,
441
μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,
442
θεινέμεναι ξίφεσιν τανυήκεσιν, εἰς ὅ κε πασέων
443
ψυχὰς ἐξαφέλησθε καὶ ἐκλελάθωντʼ Ἀφροδίτης,
444
τὴν ἄρʼ ὑπὸ μνηστῆρσιν ἔχον μίσγοντό τε λάθρη.
445
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δὲ γυναῖκες ἀολλέες ἦλθον ἅπασαι,
446
αἴνʼ ὀλοφυρόμεναι, θαλερὸν κατὰ δάκρυ χέουσαι.
447
πρῶτα μὲν οὖν νέκυας φόρεον κατατεθνηῶτας,
448
κὰδ δʼ ἄρʼ ὑπʼ αἰθούσῃ τίθεσαν εὐερκέος αὐλῆς,
449
ἀλλήλοισιν ἐρείδουσαι· σήμαινε δʼ Ὀδυσσεὺς
450
αὐτὸς ἐπισπέρχων· ταὶ δʼ ἐκφόρεον καὶ ἀνάγκῃ.
451
αὐτὰρ ἔπειτα θρόνους περικαλλέας ἠδὲ τραπέζας
452
ὕδατι καὶ σπόγγοισι πολυτρήτοισι κάθαιρον.
453
αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτῃς
454
λίστροισιν δάπεδον πύκα ποιητοῖο δόμοιο
455
ξῦον· ταὶ δʼ ἐφόρεον δμῳαί, τίθεσαν δὲ θύραζε.
456
αὐτὰρ ἐπειδὴ πᾶν μέγαρον διεκοσμήσαντο,
457
δμῳὰς δʼ ἐξαγαγόντες ἐϋσταθέος μεγάροιο,
458
μεσσηγύς τε θόλου καὶ ἀμύμονος ἕρκεος αὐλῆς,
459
εἴλεον ἐν στείνει, ὅθεν οὔ πως ἦεν ἀλύξαι.
460
τοῖσι δὲ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἦρχʼ ἀγορεύειν·
461
Telemachus
μὴ μὲν δὴ καθαρῷ θανάτῳ ἀπὸ θυμὸν ἑλοίμην
462
τάων, αἳ δὴ ἐμῇ κεφαλῇ κατʼ ὀνείδεα χεῦαν
463
μητέρι θʼ ἡμετέρῃ παρά τε μνηστῆρσιν ἴαυον.
464
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη, καὶ πεῖσμα νεὸς κυανοπρῴροιο
465
κίονος ἐξάψας μεγάλης περίβαλλε θόλοιο,
466
ὑψόσʼ ἐπεντανύσας, μή τις ποσὶν οὖδας ἵκοιτο.
467
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἢ κίχλαι τανυσίπτεροι ἠὲ πέλειαι
468
ἕρκει ἐνιπλήξωσι, τό θʼ ἑστήκῃ ἐνὶ θάμνῳ,
469
αὖλιν ἐσιέμεναι, στυγερὸς δʼ ὑπεδέξατο κοῖτος,
470
ὣς αἵ γʼ ἑξείης κεφαλὰς ἔχον, ἀμφὶ δὲ πάσαις
471
δειρῇσι βρόχοι ἦσαν, ὅπως οἴκτιστα θάνοιεν.
472
ἤσπαιρον δὲ πόδεσσι μίνυνθά περ οὔ τι μάλα δήν.
473
ἐκ δὲ Μελάνθιον ἦγον ἀνὰ πρόθυρόν τε καὶ αὐλήν·
474
τοῦ δʼ ἀπὸ μὲν ῥῖνάς τε καὶ οὔατα νηλέϊ χαλκῷ
475
τάμνον, μήδεά τʼ ἐξέρυσαν, κυσὶν ὠμὰ δάσασθαι,
476
χεῖράς τʼ ἠδὲ πόδας κόπτον κεκοτηότι θυμῷ.
477
οἱ μὲν ἔπειτʼ ἀπονιψάμενοι χεῖράς τε πόδας τε
478
εἰς Ὀδυσῆα δόμονδε κίον, τετέλεστο δὲ ἔργον·
479
αὐτὰρ ὅ γε προσέειπε φίλην τροφὸν Εὐρύκλειαν·
480
Eurycleia
οἶσε θέειον, γρηΰ, κακῶν ἄκος, οἶσε δέ μοι πῦρ,
481
ὄφρα θεειώσω μέγαρον· σὺ δὲ Πηνελόπειαν
482
ἐλθεῖν ἐνθάδʼ ἄνωχθι σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξί·
483
πάσας δʼ ὄτρυνον δμῳὰς κατὰ δῶμα νέεσθαι.
484
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
485
Eurycleia
ναὶ δὴ ταῦτά γε, τέκνον ἐμόν, κατὰ μοῖραν ἔειπες.
486
ἀλλʼ ἄγε τοι χλαῖνάν τε χιτῶνά τε εἵματʼ ἐνείκω,
487
μηδʼ οὕτω ῥάκεσιν πεπυκασμένος εὐρέας ὤμους
488
ἕσταθʼ ἐνὶ μεγάροισι· νεμεσσητὸν δέ κεν εἴη.
489
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
490
Odysseus
πῦρ νῦν μοι πρώτιστον ἐνὶ μεγάροισι γενέσθω.
491
ὣς ἔφατʼ, οὐδʼ ἀπίθησε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια,
492
ἤνεικεν δʼ ἄρα πῦρ καὶ θήϊον· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
493
εὖ διεθείωσεν μέγαρον καὶ δῶμα καὶ αὐλήν.
494
γρηῢς δʼ αὖτʼ ἀπέβη διὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος
495
ἀγγελέουσα γυναιξὶ καὶ ὀτρυνέουσα νέεσθαι·
496
αἱ δʼ ἴσαν ἐκ μεγάροιο δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσαι.
497
αἱ μὲν ἄρʼ ἀμφεχέοντο καὶ ἠσπάζοντʼ Ὀδυσῆα,
498
καὶ κύνεον ἀγαπαξόμεναι κεφαλήν τε καὶ ὤμους
499
χεῖράς τʼ αἰνύμεναι· τὸν δὲ γλυκὺς ἵμερος ᾕρει
500
κλαυθμοῦ καὶ στοναχῆς, γίγνωσκε δʼ ἄρα φρεσὶ πάσας.
501