0:00
Odyssey
Book 23
Homer
Narrator
γρηῢς δʼ εἰς ὑπερῷʼ ἀνεβήσετο καγχαλόωσα,
1
δεσποίνῃ ἐρέουσα φίλον πόσιν ἔνδον ἐόντα·
2
γούνατα δʼ ἐρρώσαντο, πόδες δʼ ὑπερικταίνοντο.
3
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
4
Eurycleia
ἔγρεο, Πηνελόπεια, φίλον τέκος, ὄφρα ἴδηαι
5
ὀφθαλμοῖσι τεοῖσι τά τʼ ἔλδεαι ἤματα πάντα.
6
ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὀψέ περ ἐλθών.
7
μνηστῆρας δʼ ἔκτεινεν ἀγήνορας, οἵ θʼ ἑὸν οἶκον
8
κήδεσκον καὶ κτήματʼ ἔδον βιόωντό τε παῖδα.
9
Narrator
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
10
Penelope
μαῖα φίλη, μάργην σε θεοὶ θέσαν, οἵ τε δύνανται
11
ἄφρονα ποιῆσαι καὶ ἐπίφρονά περ μάλʼ ἐόντα,
12
καί τε χαλιφρονέοντα σαοφροσύνης ἐπέβησαν·
13
οἵ σέ περ ἔβλαψαν· πρὶν δὲ φρένας αἰσίμη ἦσθα.
14
τίπτε με λωβεύεις πολυπενθέα θυμὸν ἔχουσαν
15
ταῦτα παρὲξ ἐρέουσα καὶ ἐξ ὕπνου μʼ ἀνεγείρεις
16
ἡδέος, ὅς μʼ ἐπέδησε φίλα βλέφαρʼ ἀμφικαλύψας;
17
οὐ γάρ πω τοιόνδε κατέδραθον, ἐξ οὗ Ὀδυσσεὺς
18
ᾤχετʼ ἐποψόμενος Κακοΐλιον οὐκ ὀνομαστήν.
19
ἀλλʼ ἄγε νῦν κατάβηθι καὶ ἂψ ἔρχευ μέγαρόνδε.
20
εἰ γάρ τίς μʼ ἄλλη γε γυναικῶν, αἵ μοι ἔασι,
21
ταῦτʼ ἐλθοῦσʼ ἤγγειλε καὶ ἐξ ὕπνου ἀνέγειρεν,
22
τῷ κε τάχα στυγερῶς μιν ἐγὼν ἀπέπεμψα νέεσθαι
23
αὖτις ἔσω μέγαρον· σὲ δὲ τοῦτό γε γῆρας ὀνήσει.
24
Narrator
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
25
Eurycleia
οὔ τί σε λωβεύω, τέκνον φίλον, ἀλλʼ ἔτυμόν τοι
26
ἦλθʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύω,
27
ὁ ξεῖνος, τὸν πάντες ἀτίμων ἐν μεγάροισι.
28
Τηλέμαχος δʼ ἄρα μιν πάλαι ᾔδεεν ἔνδον ἐόντα,
29
ἀλλὰ σαοφροσύνῃσι νοήματα πατρὸς ἔκευθεν,
30
ὄφρʼ ἀνδρῶν τίσαιτο βίην ὑπερηνορεόντων.
31
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, ἡ δʼ ἐχάρη καὶ ἀπὸ λέκτροιο θοροῦσα
32
γρηῒ περιπλέχθη, βλεφάρων δʼ ἀπὸ δάκρυον ἧκεν·
33
καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
34
Penelope
εἰ δʼ ἄγε δή μοι, μαῖα φίλη, νημερτὲς ἐνίσπες,
35
εἰ ἐτεὸν δὴ οἶκον ἱκάνεται, ὡς ἀγορεύεις,
36
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφῆκε
37
μοῦνος ἐών, οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔμιμνον.
38
Narrator
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
39
Eurycleia
οὐκ ἴδον, οὐ πυθόμην, ἀλλὰ στόνον οἶον ἄκουσα
40
κτεινομένων· ἡμεῖς δὲ μυχῷ θαλάμων εὐπήκτων
41
ἥμεθʼ ἀτυζόμεναι, σανίδες δʼ ἔχον εὖ ἀραρυῖαι,
42
πρίν γʼ ὅτε δή με σὸς υἱὸς ἀπὸ μεγάροιο κάλεσσε
43
Τηλέμαχος· τὸν γάρ ῥα πατὴρ προέηκε καλέσσαι.
44
εὗρον ἔπειτʼ Ὀδυσῆα μετὰ κταμένοισι νέκυσσιν
45
ἑσταόθʼ· οἱ δέ μιν ἀμφί, κραταίπεδον οὖδας ἔχοντες,
46
κείατʼ ἐπʼ ἀλλήλοισιν· ἰδοῦσά κε θυμὸν ἰάνθης.
47
νῦν δʼ οἱ μὲν δὴ πάντες ἐπʼ αὐλείῃσι θύρῃσιν
48
ἀθρόοι, αὐτὰρ ὁ δῶμα θεειοῦται περικαλλές,
49
πῦρ μέγα κηάμενος· σὲ δέ με προέηκε καλέσσαι.
50
ἀλλʼ ἕπευ, ὄφρα σφῶϊν ἐϋφροσύνης ἐπιβῆτον
51
ἀμφοτέρω φίλον ἦτορ, ἐπεὶ κακὰ πολλὰ πέποσθε.
52
νῦν δʼ ἤδη τόδε μακρὸν ἐέλδωρ ἐκτετέλεσται·
53
ἦλθε μὲν αὐτὸς ζωὸς ἐφέστιος, εὗρε δὲ καὶ σὲ
54
καὶ παῖδʼ ἐν μεγάροισι· κακῶς δʼ οἵ πέρ μιν ἔρεζον
55
μνηστῆρες, τοὺς πάντας ἐτίσατο ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.
56
Narrator
τὴν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
57
Penelope
μαῖα φίλη, μή πω μέγʼ ἐπεύχεο καγχαλόωσα.
58
οἶσθα γὰρ ὥς κʼ ἀσπαστὸς ἐνὶ μεγάροισι φανείη
59
πᾶσι, μάλιστα δʼ ἐμοί τε καὶ υἱέϊ, τὸν τεκόμεσθα·
60
ἀλλʼ οὐκ ἔσθʼ ὅδε μῦθος ἐτήτυμος, ὡς ἀγορεύεις,
61
ἀλλά τις ἀθανάτων κτεῖνε μνηστῆρας ἀγαυούς,
62
ὕβριν ἀγασσάμενος θυμαλγέα καὶ κακὰ ἔργα.
63
οὔ τινα γὰρ τίεσκον ἐπιχθονίων ἀνθρώπων,
64
οὐ κακὸν οὐδὲ μὲν ἐσθλόν, ὅτις σφέας εἰσαφίκοιτο·
65
τῷ διʼ ἀτασθαλίας ἔπαθον κακόν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
66
ὤλεσε τηλοῦ νόστον Ἀχαιΐδος, ὤλετο δʼ αὐτός.
67
Narrator
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα φίλη τροφὸς Εὐρύκλεια·
68
Eurycleia
τέκνον ἐμόν, ποῖόν σε ἔπος φύγεν ἕρκος ὀδόντων,
69
ἣ πόσιν ἔνδον ἐόντα παρʼ ἐσχάρῃ οὔ ποτʼ ἔφησθα
70
οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· θυμὸς δέ τοι αἰὲν ἄπιστος.
71
ἀλλʼ ἄγε τοι καὶ σῆμα ἀριφραδὲς ἄλλο τι εἴπω,
72
οὐλήν, τήν ποτέ μιν σῦς ἤλασε λευκῷ ὀδόντι.
73
τὴν ἀπονίζουσα φρασάμην, ἔθελον δὲ σοὶ αὐτῇ
74
εἰπέμεν· ἀλλά με κεῖνος ἑλὼν ἐπὶ μάστακα χερσὶν
75
οὐκ ἔα εἰπέμεναι πολυϊδρείῃσι νόοιο.
76
ἀλλʼ ἕπευ· αὐτὰρ ἐγὼν ἐμέθεν περιδώσομαι αὐτῆς,
77
αἴ κέν σʼ ἐξαπάφω, κτεῖναί μʼ οἰκτίστῳ ὀλέθρῳ.
78
Narrator
τὴν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα περίφρων Πηνελόπεια·
79
Penelope
μαῖα φίλη, χαλεπόν σε θεῶν αἰειγενετάων
80
δήνεα εἴρυσθαι, μὰλα περ πολύϊδριν ἐοῦσαν.
81
ἀλλʼ ἔμπης ἴομεν μετὰ παῖδʼ ἐμόν, ὄφρα ἴδωμαι
82
ἄνδρας μνηστῆρας τεθνηότας, ἠδʼ ὃς ἔπεφνεν.
83
Narrator
ὣς φαμένη κατέβαινʼ ὑπερώϊα· πολλὰ δέ οἱ κῆρ
84
ὥρμαινʼ, ἢ ἀπάνευθε φίλον πόσιν ἐξερεείνοι,
85
ἦ παρστᾶσα κύσειε κάρη καὶ χεῖρε λαβοῦσα.
86
ἡ δʼ ἐπεὶ εἰσῆλθεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν,
87
ἕζετʼ ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἐναντίη, ἐν πυρὸς αὐγῇ,
88
τοίχου τοῦ ἑτέρου· ὁ δʼ ἄρα πρὸς κίονα μακρὴν
89
ἧστο κάτω ὁρόων, ποτιδέγμενος εἴ τί μιν εἴποι
90
ἰφθίμη παράκοιτις, ἐπεὶ ἴδεν ὀφθαλμοῖσιν.
91
ἡ δʼ ἄνεω δὴν ἧστο, τάφος δέ οἱ ἦτορ ἵκανεν·
92
ὄψει δʼ ἄλλοτε μέν μιν ἐνωπαδίως ἐσίδεσκεν,
93
ἄλλοτε δʼ ἀγνώσασκε κακὰ χροῒ εἵματʼ ἔχοντα.
94
Τηλέμαχος δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαξε·
95
Telemachus
μῆτερ ἐμή, δύσμητερ, ἀπηνέα θυμὸν ἔχουσα,
96
τίφθʼ οὕτω πατρὸς νοσφίζεαι, οὐδὲ παρʼ αὐτὸν
97
ἑζομένη μύθοισιν ἀνείρεαι οὐδὲ μεταλλᾷς;
98
οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
99
ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
100
ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν·
101
σοὶ δʼ αἰεὶ κραδίη στερεωτέρη ἐστὶ λίθοιο.
102
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
103
Penelope
τέκνον ἐμόν, θυμός μοι ἐνὶ στήθεσσι τέθηπεν,
104
οὐδέ τι προσφάσθαι δύναμαι ἔπος οὐδʼ ἐρέεσθαι
105
οὐδʼ εἰς ὦπα ἰδέσθαι ἐναντίον. εἰ δʼ ἐτεὸν δὴ
106
ἔστʼ Ὀδυσεὺς καὶ οἶκον ἱκάνεται, ἦ μάλα νῶϊ
107
γνωσόμεθʼ ἀλλήλων καὶ λώϊον· ἔστι γὰρ ἡμῖν
108
σήμαθʼ, ἃ δὴ καὶ νῶϊ κεκρυμμένα ἴδμεν ἀπʼ ἄλλων.
109
Narrator
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
110
αἶψα δὲ Τηλέμαχον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
111
Odysseus
Τηλέμαχʼ, ἦ τοι μητέρʼ ἐνὶ μεγάροισιν ἔασον
112
πειράζειν ἐμέθεν· τάχα δὲ φράσεται καὶ ἄρειον.
113
νῦν δʼ ὅττι ῥυπόω, κακὰ δὲ χροῒ εἵματα εἷμαι,
114
τοὔνεκʼ ἀτιμάζει με καὶ οὔ πω φησὶ τὸν εἶναι.
115
ἡμεῖς δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένηται.
116
καὶ γάρ τίς θʼ ἕνα φῶτα κατακτείνας ἐνὶ δήμῳ,
117
ᾧ μὴ πολλοὶ ἔωσιν ἀοσσητῆρες ὀπίσσω,
118
φεύγει πηούς τε προλιπὼν καὶ πατρίδα γαῖαν·
119
ἡμεῖς δʼ ἕρμα πόληος ἀπέκταμεν, οἳ μέγʼ ἄριστοι
120
κούρων εἰν Ἰθάκῃ· τὰ δέ σε φράζεσθαι ἄνωγα.
121
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
122
Telemachus
αὐτὸς ταῦτά γε λεῦσσε, πάτερ φίλε· σὴν γὰρ ἀρίστην
123
μῆτιν ἐπʼ ἀνθρώπους φάσʼ ἔμμεναι, οὐδέ κέ τίς τοι
124
ἄλλος ἀνὴρ ἐρίσειε καταθνητῶν ἀνθρώπων.
125
ἡμεῖς δʼ ἐμμεμαῶτες ἅμʼ ἑψόμεθʼ, οὐδέ τί φημι
126
ἀλκῆς δευήσεσθαι, ὅση δύναμίς γε πάρεστιν.
127
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
128
Odysseus
τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω ὥς μοι δοκεῖ εἶναι ἄριστα.
129
πρῶτα μὲν ἂρ λούσασθε καὶ ἀμφιέσασθε χιτῶνας,
130
δμῳὰς δʼ ἐν μεγάροισιν ἀνώγετε εἵμαθʼ ἑλέσθαι·
131
αὐτὰρ θεῖος ἀοιδὸς ἔχων φόρμιγγα λίγειαν
132
ἡμῖν ἡγείσθω φιλοπαίγμονος ὀρχηθμοῖο,
133
ὥς κέν τις φαίη γάμον ἔμμεναι ἐκτὸς ἀκούων,
134
ἢ ἀνʼ ὁδὸν στείχων, ἢ οἳ περιναιετάουσι·
135
μὴ πρόσθε κλέος εὐρὺ φόνου κατὰ ἄστυ γένηται
136
ἀνδρῶν μνηστήρων, πρίν γʼ ἡμέας ἐλθέμεν ἔξω
137
ἀγρὸν ἐς ἡμέτερον πολυδένδρεον· ἔνθα δʼ ἔπειτα
138
φρασσόμεθʼ ὅττι κε κέρδος Ὀλύμπιος ἐγγυαλίξῃ.
139
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα τοῦ μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο
140
πρῶτα μὲν οὖν λούσαντο καὶ ἀμφιέσαντο χιτῶνας,
141
ὅπλισθεν δὲ γυναῖκες· ὁ δʼ εἵλετο θεῖος ἀοιδὸς
142
φόρμιγγα γλαφυρήν, ἐν δέ σφισιν ἵμερον ὦρσε
143
μολπῆς τε γλυκερῆς καὶ ἀμύμονος ὀρχηθμοῖο.
144
τοῖσιν δὲ μέγα δῶμα περιστεναχίζετο ποσσὶν
145
ἀνδρῶν παιζόντων καλλιζώνων τε γυναικῶν.
146
ὧδε δέ τις εἴπεσκε δόμων ἔκτοσθεν ἀκούων·
147
Townsperson
ἦ μάλα δή τις ἔγημε πολυμνήστην βασίλειαν·
148
σχετλίη, οὐδʼ ἔτλη πόσιος οὗ κουριδίοιο
149
εἴρυσθαι μέγα δῶμα διαμπερές, ἧος ἵκοιτο.
150
Narrator
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε, τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
151
αὐτὰρ Ὀδυσσῆα μεγαλήτορα ᾧ ἐνὶ οἴκῳ
152
Εὐρυνόμη ταμίη λοῦσεν καὶ χρῖσεν ἐλαίῳ,
153
ἀμφὶ δέ μιν φᾶρος καλὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα·
154
αὐτὰρ κὰκ κεφαλῆς κάλλος πολὺ χεῦεν Ἀθήνη
155
μείζονά τʼ εἰσιδέειν καὶ πάσσονα· κὰδ δὲ κάρητος
156
οὔλας ἧκε κόμας, ὑακινθίνῳ ἄνθει ὁμοίας.
157
ὡς δʼ ὅτε τις χρυσὸν περιχεύεται ἀργύρῳ ἀνὴρ
158
ἴδρις, ὃν Ἥφαιστος δέδαεν καὶ Παλλὰς Ἀθήνη
159
τέχνην παντοίην, χαρίεντα δὲ ἔργα τελείει·
160
ὣς μὲν τῷ περίχευε χάριν κεφαλῇ τε καὶ ὤμοις.
161
ἐκ δʼ ἀσαμίνθου βῆ δέμας ἀθανάτοισιν ὁμοῖος·
162
ἂψ δʼ αὖτις κατʼ ἄρʼ ἕζετʼ ἐπὶ θρόνου ἔνθεν ἀνέστη,
163
ἀντίον ἧς ἀλόχου, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
164
Odysseus
δαιμονίη, περί σοί γε γυναικῶν θηλυτεράων
165
κῆρ ἀτέραμνον ἔθηκαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες·
166
οὐ μέν κʼ ἄλλη γʼ ὧδε γυνὴ τετληότι θυμῷ
167
ἀνδρὸς ἀφεσταίη, ὅς οἱ κακὰ πολλὰ μογήσας
168
ἔλθοι ἐεικοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
169
ἀλλʼ ἄγε μοι, μαῖα, στόρεσον λέχος, ὄφρα καὶ αὐτὸς
170
λέξομαι· ἦ γὰρ τῇ γε σιδήρεον ἐν φρεσὶ ἦτορ.
171
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
172
Penelope
δαιμόνιʼ, οὔτʼ ἄρ τι μεγαλίζομαι οὔτʼ ἀθερίζω
173
οὔτε λίην ἄγαμαι, μάλα δʼ εὖ οἶδʼ οἷος ἔησθα
174
ἐξ Ἰθάκης ἐπὶ νηὸς ἰὼν δολιχηρέτμοιο.
175
ἀλλʼ ἄγε οἱ στόρεσον πυκινὸν λέχος, Εὐρύκλεια,
176
ἐκτὸς ἐϋσταθέος θαλάμου, τόν ῥʼ αὐτὸς ἐποίει·
177
ἔνθα οἱ ἐκθεῖσαι πυκινὸν λέχος ἐμβάλετʼ εὐνήν,
178
κώεα καὶ χλαίνας καὶ ῥήγεα σιγαλόεντα.
179
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη πόσιος πειρωμένη· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
180
ὀχθήσας ἄλοχον προσεφώνεε κεδνὰ ἰδυῖαν·
181
Odysseus
ὦ γύναι, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·
182
τίς δέ μοι ἄλλοσε θῆκε λέχος; χαλεπὸν δέ κεν εἴη
183
καὶ μάλʼ ἐπισταμένῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
184
ῥηϊδίως ἐθέλων θείη ἄλλῃ ἐνὶ χώρῃ.
185
ἀνδρῶν δʼ οὔ κέν τις ζωὸς βροτός, οὐδὲ μάλʼ ἡβῶν,
186
ῥεῖα μετοχλίσσειεν, ἐπεὶ μέγα σῆμα τέτυκται
187
ἐν λέχει ἀσκητῷ· τὸ δʼ ἐγὼ κάμον οὐδέ τις ἄλλος.
188
θάμνος ἔφυ τανύφυλλος ἐλαίης ἕρκεος ἐντός,
189
ἀκμηνὸς θαλέθων· πάχετος δʼ ἦν ἠΰτε κίων.
190
τῷ δʼ ἐγὼ ἀμφιβαλὼν θάλαμον δέμον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
191
πυκνῇσιν λιθάδεσσι, καὶ εὖ καθύπερθεν ἔρεψα,
192
κολλητὰς δʼ ἐπέθηκα θύρας, πυκινῶς ἀραρυίας.
193
καὶ τότʼ ἔπειτʼ ἀπέκοψα κόμην τανυφύλλου ἐλαίης,
194
κορμὸν δʼ ἐκ ῥίζης προταμὼν ἀμφέξεσα χαλκῷ
195
εὖ καὶ ἐπισταμένως, καὶ ἐπὶ στάθμην ἴθυνα,
196
ἑρμῖνʼ ἀσκήσας, τέτρηνα δὲ πάντα τερέτρῳ.
197
ἐκ δὲ τοῦ ἀρχόμενος λέχος ἔξεον, ὄφρʼ ἐτέλεσσα,
198
δαιδάλλων χρυσῷ τε καὶ ἀργύρῳ ἠδʼ ἐλέφαντι·
199
ἐκ δʼ ἐτάνυσσα ἱμάντα βοὸς φοίνικι φαεινόν.
200
οὕτω τοι τόδε σῆμα πιφαύσκομαι· οὐδέ τι οἶδα,
201
ἤ μοι ἔτʼ ἔμπεδόν ἐστι, γύναι, λέχος, ἦέ τις ἤδη
202
ἀνδρῶν ἄλλοσε θῆκε, ταμὼν ὕπο πυθμένʼ ἐλαίης.
203
Narrator
ὣς φάτο, τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ,
204
σήματʼ ἀναγνούσῃ τά οἱ ἔμπεδα πέφραδʼ Ὀδυσσεύς·
205
δακρύσασα δʼ ἔπειτʼ ἰθὺς δράμεν, ἀμφὶ δὲ χεῖρας
206
δειρῇ βάλλʼ Ὀδυσῆϊ, κάρη δʼ ἔκυσʼ ἠδὲ προσηύδα·
207
Penelope
μή μοι, Ὀδυσσεῦ, σκύζευ, ἐπεὶ τά περ ἄλλα μάλιστα
208
ἀνθρώπων πέπνυσο· θεοὶ δʼ ὤπαζον ὀϊζύν,
209
οἳ νῶϊν ἀγάσαντο παρʼ ἀλλήλοισι μένοντε
210
ἥβης ταρπῆναι καὶ γήραος οὐδὸν ἱκέσθαι.
211
αὐτὰρ μὴ νῦν μοι τόδε χώεο μηδὲ νεμέσσα,
212
οὕνεκά σʼ οὐ τὸ πρῶτον, ἐπεὶ ἴδον, ὧδʼ ἀγάπησα.
213
αἰεὶ γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισιν
214
ἐρρίγει μή τίς με βροτῶν ἀπάφοιτο ἔπεσσιν
215
ἐλθών· πολλοὶ γὰρ κακὰ κέρδεα βουλεύουσιν.
216
οὐδέ κεν Ἀργείη Ἑλένη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,
217
ἀνδρὶ παρʼ ἀλλοδαπῷ ἐμίγη φιλότητι καὶ εὐνῇ,
218
εἰ ᾔδη ὅ μιν αὖτις ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν
219
ἀξέμεναι οἶκόνδε φίλην ἐς πατρίδʼ ἔμελλον.
220
τὴν δʼ ἦ τοι ῥέξαι θεὸς ὤρορεν ἔργον ἀεικές·
221
τὴν δʼ ἄτην οὐ πρόσθεν ἑῷ ἐγκάτθετο θυμῷ
222
λυγρήν, ἐξ ἧς πρῶτα καὶ ἡμέας ἵκετο πένθος.
223
νῦν δʼ, ἐπεὶ ἤδη σήματʼ ἀριφραδέα κατέλεξας
224
εὐνῆς ἡμετέρης, ἣν οὐ βροτὸς ἄλλος ὀπώπει,
225
ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε καὶ ἀμφίπολος μία μούνη,
226
Ἀκτορίς, ἥν μοι δῶκε πατὴρ ἔτι δεῦρο κιούσῃ,
227
ἣ νῶϊν εἴρυτο θύρας πυκινοῦ θαλάμοιο,
228
πείθεις δή μευ θυμόν, ἀπηνέα περ μάλʼ ἐόντα.
229
Narrator
ὣς φάτο, τῷ δʼ ἔτι μᾶλλον ὑφʼ ἵμερον ὦρσε γόοιο·
230
κλαῖε δʼ ἔχων ἄλοχον θυμαρέα, κεδνὰ ἰδυῖαν.
231
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἀσπάσιος γῆ νηχομένοισι φανήῃ,
232
ὧν τε Ποσειδάων εὐεργέα νῆʼ ἐνὶ πόντῳ
233
ῥαίσῃ, ἐπειγομένην ἀνέμῳ καὶ κύματι πηγῷ·
234
παῦροι δʼ ἐξέφυγον πολιῆς ἁλὸς ἤπειρόνδε
235
νηχόμενοι, πολλὴ δὲ περὶ χροῒ τέτροφεν ἅλμη,
236
ἀσπάσιοι δʼ ἐπέβαν γαίης, κακότητα φυγόντες·
237
ὣς ἄρα τῇ ἀσπαστὸς ἔην πόσις εἰσοροώσῃ,
238
δειρῆς δʼ οὔ πω πάμπαν ἀφίετο πήχεε λευκώ.
239
καί νύ κʼ ὀδυρομένοισι φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
240
εἰ μὴ ἄρʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη.
241
νύκτα μὲν ἐν περάτῃ δολιχὴν σχέθεν, Ἠῶ δʼ αὖτε
242
ῥύσατʼ ἐπʼ Ὠκεανῷ χρυσόθρονον, οὐδʼ ἔα ἵππους
243
ζεύγνυσθʼ ὠκύποδας, φάος ἀνθρώποισι φέροντας,
244
Λάμπον καὶ Φαέθονθʼ, οἵ τʼ Ἠῶ πῶλοι ἄγουσι.
245
καὶ τότʼ ἄρʼ ἣν ἄλοχον προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς
246
Odysseus
ὦ γύναι, οὐ γάρ πω πάντων ἐπὶ πείρατʼ ἀέθλων
247
ἤλθομεν, ἀλλʼ ἔτʼ ὄπισθεν ἀμέτρητος πόνος ἔσται,
248
πολλὸς καὶ χαλεπός, τὸν ἐμὲ χρὴ πάντα τελέσσαι.
249
ὣς γάρ μοι ψυχὴ μαντεύσατο Τειρεσίαο
250
ἤματι τῷ ὅτε δὴ κατέβην δόμον Ἄϊδος εἴσω,
251
νόστον ἑταίροισιν διζήμενος ἠδʼ ἐμοὶ αὐτῷ.
252
ἀλλʼ ἔρχευ, λέκτρονδʼ ἴομεν, γύναι, ὄφρα καὶ ἤδη
253
ὕπνῳ ὕπο γλυκερῷ ταρπώμεθα κοιμηθέντε.
254
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
255
Penelope
εὐνὴ μὲν δή σοί γε τότʼ ἔσσεται ὁππότε θυμῷ
256
σῷ ἐθέλῃς, ἐπεὶ ἄρ σε θεοὶ ποίησαν ἱκέσθαι
257
οἶκον ἐϋκτίμενον καὶ σὴν ἐς πατρίδα γαῖαν·
258
ἀλλʼ ἐπεὶ ἐφράσθης καί τοι θεὸς ἔμβαλε θυμῷ,
259
εἴπʼ ἄγε μοι τὸν ἄεθλον, ἐπεὶ καὶ ὄπισθεν, ὀΐω,
260
πεύσομαι, αὐτίκα δʼ ἐστὶ δαήμεναι οὔ τι χέρειον.
261
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
262
Odysseus
δαιμονίη, τί τʼ ἄρʼ αὖ με μάλʼ ὀτρύνουσα κελεύεις
263
εἰπέμεν; αὐτὰρ ἐγὼ μυθήσομαι οὐδʼ ἐπικεύσω.
264
οὐ μέν τοι θυμὸς κεχαρήσεται· οὐδὲ γὰρ αὐτὸς
265
χαίρω, ἐπεὶ μάλα πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεʼ ἄνωγεν
266
ἐλθεῖν, ἐν χείρεσσιν ἔχοντʼ εὐῆρες ἐρετμόν,
267
εἰς ὅ κε τοὺς ἀφίκωμαι οἳ οὐκ ἴσασι θάλασσαν
268
ἀνέρες, οὐδέ θʼ ἅλεσσι μεμιγμένον εἶδαρ ἔδουσιν·
269
οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἴσασι νέας φοινικοπαρῄους,
270
οὐδʼ εὐήρεʼ ἐρετμά, τά τε πτερὰ νηυσὶ πέλονται.
271
σῆμα δέ μοι τόδʼ ἔειπεν ἀριφραδές, οὐδέ σε κεύσω·
272
ὁππότε κεν δή μοι ξυμβλήμενος ἄλλος ὁδίτης
273
φήῃ ἀθηρηλοιγὸν ἔχειν ἀνὰ φαιδίμῳ ὤμῳ,
274
καὶ τότε μʼ ἐν γαίῃ πήξαντʼ ἐκέλευεν ἐρετμόν,
275
ἔρξανθʼ ἱερὰ καλὰ Ποσειδάωνι ἄνακτι,
276
ἀρνειὸν ταῦρόν τε συῶν τʼ ἐπιβήτορα κάπρον,
277
οἴκαδʼ ἀποστείχειν, ἔρδειν θʼ ἱερὰς ἑκατόμβας
278
ἀθανάτοισι θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
279
πᾶσι μάλʼ ἑξείης· θάνατος δέ μοι ἐξ ἁλὸς αὐτῷ
280
ἀβληχρὸς μάλα τοῖος ἐλεύσεται, ὅς κέ με πέφνῃ
281
γήρα’ ὕπο λιπαρῷ ἀρημένον· ἀμφὶ δὲ λαοὶ
282
ὄλβιοι ἔσσονται· τὰ δέ μοι φάτο πάντα τελεῖσθαι.
283
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Πηνελόπεια·
284
Penelope
εἰ μὲν δὴ γῆράς γε θεοὶ τελέουσιν ἄρειον,
285
ἐλπωρή τοι ἔπειτα κακῶν ὑπάλυξιν ἔσεσθαι.
286
Narrator
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
287
τόφρα δʼ ἄρʼ Εὐρυνόμη τε ἰδὲ τροφὸς ἔντυον εὐνὴν
288
ἐσθῆτος μαλακῆς, δαΐδων ὕπο λαμπομενάων.
289
αὐτὰρ ἐπεὶ στόρεσαν πυκινὸν λέχος ἐγκονέουσαι,
290
γρηῢς μὲν κείουσα πάλιν οἶκόνδε βεβήκει,
291
τοῖσιν δʼ Εὐρυνόμη θαλαμηπόλος ἡγεμόνευεν
292
ἐρχομένοισι λέχοσδε, δάος μετὰ χερσὶν ἔχουσα·
293
ἐς θάλαμον δʼ ἀγαγοῦσα πάλιν κίεν. οἱ μὲν ἔπειτα
294
ἀσπάσιοι λέκτροιο παλαιοῦ θεσμὸν ἵκοντο·
295
αὐτὰρ Τηλέμαχος καὶ βουκόλος ἠδὲ συβώτης
296
παῦσαν ἄρʼ ὀρχηθμοῖο πόδας, παῦσαν δὲ γυναῖκας,
297
αὐτοὶ δʼ εὐνάζοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.
298
τὼ δʼ ἐπεὶ οὖν φιλότητος ἐταρπήτην ἐρατεινῆς,
299
τερπέσθην μύθοισι, πρὸς ἀλλήλους ἐνέποντε,
300
ἡ μὲν ὅσʼ ἐν μεγάροισιν ἀνέσχετο δῖα γυναικῶν,
301
ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορῶσʼ ἀΐδηλον ὅμιλον,
302
οἳ ἕθεν εἵνεκα πολλά, βόας καὶ ἴφια μῆλα,
303
ἔσφαζον, πολλὸς δὲ πίθων ἠφύσσετο οἶνος·
304
αὐτὰρ ὁ διογενὴς Ὀδυσεὺς ὅσα κήδεʼ ἔθηκεν
305
ἀνθρώποις ὅσα τʼ αὐτὸς ὀϊζύσας ἐμόγησε,
306
πάντʼ ἔλεγʼ· ἡ δʼ ἄρʼ ἐτέρπετʼ ἀκούουσʼ, οὐδέ οἱ ὕπνος
307
πῖπτεν ἐπὶ βλεφάροισι πάρος καταλέξαι ἅπαντα.
308
ἤρξατο δʼ ὡς πρῶτον Κίκονας δάμασʼ, αὐτὰρ ἔπειτα
309
ἦλθʼ ἐς Λωτοφάγων ἀνδρῶν πίειραν ἄρουραν·
310
ἠδʼ ὅσα Κύκλωψ ἔρξε, καὶ ὡς ἀπετίσατο ποινὴν
311
ἰφθίμων ἑτάρων, οὓς ἤσθιεν οὐδʼ ἐλέαιρεν·
312
ἠδʼ ὡς Αἴολον ἵκεθʼ, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο
313
καὶ πέμπʼ, οὐδέ πω αἶσα φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκέσθαι
314
ἤην, ἀλλά μιν αὖτις ἀναρπάξασα θύελλα
315
πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φέρεν βαρέα στενάχοντα·
316
ἠδʼ ὡς Τηλέπυλον Λαιστρυγονίην ἀφίκανεν,
317
οἳ νῆάς τʼ ὄλεσαν καὶ ἐϋκνήμιδας ἑταίρους
318
πάντας· Ὀδυσσεὺς δʼ οἶος ὑπέκφυγε νηῒ μελαίνῃ·
319
καὶ Κίρκης κατέλεξε δόλον πολυμηχανίην τε,
320
ἠδʼ ὡς εἰς Ἀΐδεω δόμον ἤλυθεν εὐρώεντα,
321
ψυχῇ χρησόμενος Θηβαίου Τειρεσίαο,
322
νηῒ πολυκλήϊδι, καὶ εἴσιδε πάντας ἑταίρους
323
μητέρα θʼ, ἥ μιν ἔτικτε καὶ ἔτρεφε τυτθὸν ἐόντα·
324
ἠδʼ ὡς Σειρήνων ἁδινάων φθόγγον ἄκουσεν,
325
ὥς θʼ ἵκετο Πλαγκτὰς πέτρας δεινήν τε Χάρυβδιν
326
Σκύλλην θʼ, ἣν οὔ πώ ποτʼ ἀκήριοι ἄνδρες ἄλυξαν·
327
ἠδʼ ὡς Ἠελίοιο βόας κατέπεφνον ἑταῖροι·
328
ἠδʼ ὡς νῆα θοὴν ἔβαλε ψολόεντι κεραυνῷ
329
Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ἀπὸ δʼ ἔφθιθεν ἐσθλοὶ ἑταῖροι
330
πάντες ὁμῶς, αὐτὸς δὲ κακὰς ὑπὸ κῆρας ἄλυξεν·
331
ὥς θʼ ἵκετʼ Ὠγυγίην νῆσον νύμφην τε Καλυψώ,
332
ἣ δή μιν κατέρυκε, λιλαιομένη πόσιν εἶναι,
333
ἐν σπέσσι γλαφυροῖσι, καὶ ἔτρεφεν ἠδὲ ἔφασκε
334
θήσειν ἀθάνατον καὶ ἀγήραον ἤματα πάντα·
335
ἀλλὰ τοῦ οὔ ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἔπειθεν·
336
ἠδʼ ὡς ἐς Φαίηκας ἀφίκετο πολλὰ μογήσας,
337
οἳ δή μιν περὶ κῆρι θεὸν ὣς τιμήσαντο
338
καὶ πέμψαν σὺν νηῒ φίλην ἐς πατρίδα γαῖαν,
339
χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά τε δόντες.
340
τοῦτʼ ἄρα δεύτατον εἶπεν ἔπος, ὅτε οἱ γλυκὺς ὕπνος
341
λυσιμελὴς ἐπόρουσε, λύων μελεδήματα θυμοῦ.
342
ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
343
ὁππότε δή ῥʼ Ὀδυσῆα ἐέλπετο ὃν κατὰ θυμὸν
344
εὐνῆς ἧς ἀλόχου ταρπήμεναι ἠδὲ καὶ ὕπνου,
345
αὐτίκʼ ἀπʼ Ὠκεανοῦ χρυσόθρονον ἠριγένειαν
346
ὦρσεν, ἵνʼ ἀνθρώποισι φόως φέροι· ὦρτο δʼ Ὀδυσσεὺς
347
εὐνῆς ἐκ μαλακῆς, ἀλόχῳ δʼ ἐπὶ μῦθον ἔτελλεν·
348
Odysseus
ὦ γύναι, ἤδη μὲν πολέων κεκορήμεθʼ ἀέθλων
349
ἀμφοτέρω, σὺ μὲν ἐνθάδʼ ἐμὸν πολυκηδέα νόστον
350
κλαίουσʼ. αὐτὰρ ἐμὲ Ζεὺς ἄλγεσι καὶ θεοὶ ἄλλοι
351
ἱέμενον πεδάασκον ἐμῆς ἀπὸ πατρίδος αἴης·
352
νῦν δʼ ἐπεὶ ἀμφοτέρω πολυήρατον ἱκόμεθʼ εὐνήν,
353
κτήματα μὲν τά μοι ἔστι, κομιζέμεν ἐν μεγάροισι,
354
μῆλα δʼ ἅ μοι μνηστῆρες ὑπερφίαλοι κατέκειραν,
355
πολλὰ μὲν αὐτὸς ἐγὼ ληΐσσομαι, ἄλλα δʼ Ἀχαιοὶ
356
δώσουσʼ, εἰς ὅ κε πάντας ἐνιπλήσωσιν ἐπαύλους.
357
ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ἐγὼ πολυδένδρεον ἀγρὸν ἔπειμι,
358
ὀψόμενος πατέρʼ ἐσθλόν, ὅ μοι πυκινῶς ἀκάχηται·
359
σοὶ δέ, γύναι, τάδʼ ἐπιτέλλω, πινυτῇ περ ἐούσῃ·
360
αὐτίκα γὰρ φάτις εἶσιν ἅμʼ ἠελίῳ ἀνιόντι
361
ἀνδρῶν μνηστήρων, οὓς ἔκτανον ἐν μεγάροισιν·
362
εἰς ὑπερῷʼ ἀναβᾶσα σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξὶν
363
ἧσθαι, μηδέ τινα προτιόσσεο μηδʼ ἐρέεινε.
364
Narrator
ἦ ῥα καὶ ἀμφʼ ὤμοισιν ἐδύσετο τεύχεα καλά,
365
ὦρσε δὲ Τηλέμαχον καὶ βουκόλον ἠδὲ συβώτην,
366
πάντας δʼ ἔντεʼ ἄνωγεν ἀρήϊα χερσὶν ἑλέσθαι.
367
οἱ δέ οἱ οὐκ ἀπίθησαν, ἐθωρήσσοντο δὲ χαλκῷ,
368
ὤϊξαν δὲ θύρας, ἐκ δʼ ἤϊον· ἦρχε δʼ Ὀδυσσεύς.
369
ἤδη μὲν φάος ἦεν ἐπὶ χθόνα, τοὺς δʼ ἄρʼ Ἀθήνη
370
νυκτὶ κατακρύψασα θοῶς ἐξῆγε πόληος.
371