0:00
Iliad
Book 21
Homer
Narrator
ἀλλʼ ὅτε δὴ πόρον ἷξον ἐϋρρεῖος ποταμοῖο
1
Ξάνθου δινήεντος, ὃν ἀθάνατος τέκετο Ζεύς,
2
ἔνθα διατμήξας τοὺς μὲν πεδίον δὲ δίωκε
3
πρὸς πόλιν, ᾗ περ Ἀχαιοὶ ἀτυζόμενοι φοβέοντο
4
ἤματι τῷ προτέρῳ, ὅτε μαίνετο φαίδιμος Ἕκτωρ·
5
τῇ ῥʼ οἵ γε προχέοντο πεφυζότες, ἠέρα δʼ Ἥρη
6
πίτνα πρόσθε βαθεῖαν ἐρυκέμεν· ἡμίσεες δὲ
7
ἐς ποταμὸν εἰλεῦντο βαθύρροον ἀργυροδίνην,
8
ἐν δʼ ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δʼ αἰπὰ ῥέεθρα,
9
ὄχθαι δʼ ἀμφὶ περὶ μεγάλʼ ἴαχον· οἳ δʼ ἀλαλητῷ
10
ἔννεον ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλισσόμενοι περὶ δίνας.
11
ὡς δʼ ὅθʼ ὑπὸ ῥιπῆς πυρὸς ἀκρίδες ἠερέθονται
12
φευγέμεναι ποταμὸν δέ· τὸ δὲ φλέγει ἀκάματον πῦρ
13
ὄρμενον ἐξαίφνης, ταὶ δὲ πτώσσουσι καθʼ ὕδωρ·
14
ὣς ὑπʼ Ἀχιλλῆος Ξάνθου βαθυδινήεντος
15
πλῆτο ῥόος κελάδων ἐπιμὶξ ἵππων τε καὶ ἀνδρῶν.
16
αὐτὰρ ὃ διογενὴς δόρυ μὲν λίπεν αὐτοῦ ἐπʼ ὄχθῃ
17
κεκλιμένον μυρίκῃσιν, ὃ δʼ ἔσθορε δαίμονι ἶσος
18
φάσγανον οἶον ἔχων, κακὰ δὲ φρεσὶ μήδετο ἔργα,
19
τύπτε δʼ ἐπιστροφάδην· τῶν δὲ στόνος ὄρνυτʼ ἀεικὴς
20
ἄορι θεινομένων, ἐρυθαίνετο δʼ αἵματι ὕδωρ.
21
ὡς δʼ ὑπὸ δελφῖνος μεγακήτεος ἰχθύες ἄλλοι
22
φεύγοντες πιμπλᾶσι μυχοὺς λιμένος εὐόρμου
23
δειδιότες· μάλα γάρ τε κατεσθίει ὅν κε λάβῃσιν·
24
ὣς Τρῶες ποταμοῖο κατὰ δεινοῖο ῥέεθρα
25
πτῶσσον ὑπὸ κρημνούς. ὃ δʼ ἐπεὶ κάμε χεῖρας ἐναίρων,
26
ζωοὺς ἐκ ποταμοῖο δυώδεκα λέξατο κούρους
27
ποινὴν Πατρόκλοιο Μενοιτιάδαο θανόντος·
28
τοὺς ἐξῆγε θύραζε τεθηπότας ἠΰτε νεβρούς,
29
δῆσε δʼ ὀπίσσω χεῖρας ἐϋτμήτοισιν ἱμᾶσι,
30
τοὺς αὐτοὶ φορέεσκον ἐπὶ στρεπτοῖσι χιτῶσι,
31
δῶκε δʼ ἑταίροισιν κατάγειν κοίλας ἐπὶ νῆας.
32
αὐτὰρ ὃ ἂψ ἐπόρουσε δαϊζέμεναι μενεαίνων.
33
ἔνθʼ υἷι Πριάμοιο συνήντετο Δαρδανίδαο
34
ἐκ ποταμοῦ φεύγοντι Λυκάονι, τόν ῥά ποτʼ αὐτὸς
35
ἦγε λαβὼν ἐκ πατρὸς ἀλωῆς οὐκ ἐθέλοντα
36
ἐννύχιος προμολών· ὃ δʼ ἐρινεὸν ὀξέϊ χαλκῷ
37
τάμνε νέους ὄρπηκας, ἵνʼ ἅρματος ἄντυγες εἶεν·
38
τῷ δʼ ἄρʼ ἀνώϊστον κακὸν ἤλυθε δῖος Ἀχιλλεύς.
39
καὶ τότε μέν μιν Λῆμνον ἐϋκτιμένην ἐπέρασσε
40
νηυσὶν ἄγων, ἀτὰρ υἱὸς Ἰήσονος ὦνον ἔδωκε·
41
κεῖθεν δὲ ξεῖνός μιν ἐλύσατο πολλὰ δʼ ἔδωκεν
42
Ἴμβριος Ἠετίων, πέμψεν δʼ ἐς δῖαν Ἀρίσβην·
43
ἔνθεν ὑπεκπροφυγὼν πατρώϊον ἵκετο δῶμα.
44
ἕνδεκα δʼ ἤματα θυμὸν ἐτέρπετο οἷσι φίλοισιν
45
ἐλθὼν ἐκ Λήμνοιο· δυωδεκάτῃ δέ μιν αὖτις
46
χερσὶν Ἀχιλλῆος θεὸς ἔμβαλεν, ὅς μιν ἔμελλε
47
πέμψειν εἰς Ἀΐδαο καὶ οὐκ ἐθέλοντα νέεσθαι.
48
τὸν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
49
γυμνὸν ἄτερ κόρυθός τε καὶ ἀσπίδος, οὐδʼ ἔχεν ἔγχος,
50
ἀλλὰ τὰ μέν ῥʼ ἀπὸ πάντα χαμαὶ βάλε· τεῖρε γὰρ ἱδρὼς
51
φεύγοντʼ ἐκ ποταμοῦ, κάματος δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἐδάμνα·
52
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
53
Achilles
ὢ πόποι ἦ μέγα θαῦμα τόδʼ ὀφθαλμοῖσιν ὁρῶμαι·
54
ἦ μάλα δὴ Τρῶες μεγαλήτορες οὕς περ ἔπεφνον
55
αὖτις ἀναστήσονται ὑπὸ ζόφου ἠερόεντος,
56
οἷον δὴ καὶ ὅδʼ ἦλθε φυγὼν ὕπο νηλεὲς ἦμαρ
57
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην πεπερημένος· οὐδέ μιν ἔσχε
58
πόντος ἁλὸς πολιῆς, ὃ πολέας ἀέκοντας ἐρύκει.
59
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ δουρὸς ἀκωκῆς ἡμετέροιο
60
γεύσεται, ὄφρα ἴδωμαι ἐνὶ φρεσὶν ἠδὲ δαείω
61
ἢ ἄρʼ ὁμῶς καὶ κεῖθεν ἐλεύσεται, ἦ μιν ἐρύξει
62
γῆ φυσίζοος, ἥ τε κατὰ κρατερόν περ ἐρύκει.
63
Narrator
ὣς ὅρμαινε μένων· ὃ δέ οἱ σχεδὸν ἦλθε τεθηπὼς
64
γούνων ἅψασθαι μεμαώς, περὶ δʼ ἤθελε θυμῷ
65
ἐκφυγέειν θάνατόν τε κακὸν καὶ κῆρα μέλαιναν.
66
ἤτοι ὃ μὲν δόρυ μακρὸν ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
67
οὐτάμεναι μεμαώς, ὃ δʼ ὑπέδραμε καὶ λάβε γούνων
68
κύψας· ἐγχείη δʼ ἄρʼ ὑπὲρ νώτου ἐνὶ γαίῃ
69
ἔστη ἱεμένη χροὸς ἄμεναι ἀνδρομέοιο.
70
αὐτὰρ ὃ τῇ ἑτέρῃ μὲν ἑλὼν ἐλλίσσετο γούνων,
71
τῇ δʼ ἑτέρῃ ἔχεν ἔγχος ἀκαχμένον οὐδὲ μεθίει·
72
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
73
Lycaon
γουνοῦμαι σʼ Ἀχιλεῦ· σὺ δέ μʼ αἴδεο καί μʼ ἐλέησον·
74
ἀντί τοί εἰμʼ ἱκέταο διοτρεφὲς αἰδοίοιο·
75
πὰρ γὰρ σοὶ πρώτῳ πασάμην Δημήτερος ἀκτὴν
76
ἤματι τῷ ὅτε μʼ εἷλες ἐϋκτιμένῃ ἐν ἀλωῇ,
77
καί μʼ ἐπέρασσας ἄνευθεν ἄγων πατρός τε φίλων τε
78
Λῆμνον ἐς ἠγαθέην, ἑκατόμβοιον δέ τοι ἦλφον.
79
νῦν δὲ λύμην τρὶς τόσσα πορών· ἠὼς δέ μοί ἐστιν
80
ἥδε δυωδεκάτη, ὅτʼ ἐς Ἴλιον εἰλήλουθα
81
πολλὰ παθών· νῦν αὖ με τεῇς ἐν χερσὶν ἔθηκε
82
μοῖρʼ ὀλοή· μέλλω που ἀπεχθέσθαι Διὶ πατρί,
83
ὅς με σοὶ αὖτις δῶκε· μινυνθάδιον δέ με μήτηρ
84
γείνατο Λαοθόη θυγάτηρ Ἄλταο γέροντος
85
Ἄλτεω, ὃς Λελέγεσσι φιλοπτολέμοισιν ἀνάσσει
86
Πήδασον αἰπήεσσαν ἔχων ἐπὶ Σατνιόεντι.
87
τοῦ δʼ ἔχε θυγατέρα Πρίαμος, πολλὰς δὲ καὶ ἄλλας·
88
τῆς δὲ δύω γενόμεσθα, σὺ δʼ ἄμφω δειροτομήσεις,
89
ἤτοι τὸν πρώτοισι μετὰ πρυλέεσσι δάμασσας
90
ἀντίθεον Πολύδωρον, ἐπεὶ βάλες ὀξέϊ δουρί·
91
νῦν δὲ δὴ ἐνθάδʼ ἐμοὶ κακὸν ἔσσεται· οὐ γὰρ ὀΐω
92
σὰς χεῖρας φεύξεσθαι, ἐπεί ῥʼ ἐπέλασσέ γε δαίμων.
93
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσι·
94
μή με κτεῖνʼ, ἐπεὶ οὐχ ὁμογάστριος Ἕκτορός εἰμι,
95
ὅς τοι ἑταῖρον ἔπεφνεν ἐνηέα τε κρατερόν τε.
96
Narrator
ὣς ἄρα μιν Πριάμοιο προσηύδα φαίδιμος υἱὸς
97
λισσόμενος ἐπέεσσιν, ἀμείλικτον δʼ ὄπʼ ἄκουσε·
98
Achilles
νήπιε μή μοι ἄποινα πιφαύσκεο μηδʼ ἀγόρευε·
99
πρὶν μὲν γὰρ Πάτροκλον ἐπισπεῖν αἴσιμον ἦμαρ
100
τόφρά τί μοι πεφιδέσθαι ἐνὶ φρεσὶ φίλτερον ἦεν
101
Τρώων, καὶ πολλοὺς ζωοὺς ἕλον ἠδʼ ἐπέρασσα·
102
νῦν δʼ οὐκ ἔσθʼ ὅς τις θάνατον φύγῃ ὅν κε θεός γε
103
Ἰλίου προπάροιθεν ἐμῇς ἐν χερσὶ βάλῃσι
104
καὶ πάντων Τρώων, περὶ δʼ αὖ Πριάμοιό γε παίδων.
105
ἀλλὰ φίλος θάνε καὶ σύ· τί ἦ ὀλοφύρεαι οὕτως;
106
κάτθανε καὶ Πάτροκλος, ὅ περ σέο πολλὸν ἀμείνων.
107
οὐχ ὁράᾳς οἷος καὶ ἐγὼ καλός τε μέγας τε;
108
πατρὸς δʼ εἴμʼ ἀγαθοῖο, θεὰ δέ με γείνατο μήτηρ·
109
ἀλλʼ ἔπι τοι καὶ ἐμοὶ θάνατος καὶ μοῖρα κραταιή·
110
ἔσσεται ἢ ἠὼς ἢ δείλη ἢ μέσον ἦμαρ
111
ὁππότε τις καὶ ἐμεῖο Ἄρῃ ἐκ θυμὸν ἕληται
112
ἢ ὅ γε δουρὶ βαλὼν ἢ ἀπὸ νευρῆφιν ὀϊστῷ.
113
Narrator
ὣς φάτο, τοῦ δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ·
114
ἔγχος μέν ῥʼ ἀφέηκεν, ὃ δʼ ἕζετο χεῖρε πετάσσας
115
ἀμφοτέρας· Ἀχιλεὺς δὲ ἐρυσσάμενος ξίφος ὀξὺ
116
τύψε κατὰ κληῗδα παρʼ αὐχένα, πᾶν δέ οἱ εἴσω
117
δῦ ξίφος ἄμφηκες· ὃ δʼ ἄρα πρηνὴς ἐπὶ γαίῃ
118
κεῖτο ταθείς, ἐκ δʼ αἷμα μέλαν ῥέε, δεῦε δὲ γαῖαν.
119
τὸν δʼ Ἀχιλεὺς ποταμὸν δὲ λαβὼν ποδὸς ἧκε φέρεσθαι,
120
καί οἱ ἐπευχόμενος ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευεν·
121
Achilles
ἐνταυθοῖ νῦν κεῖσο μετʼ ἰχθύσιν, οἵ σʼ ὠτειλὴν
122
αἷμʼ ἀπολιχμήσονται ἀκηδέες· οὐδέ σε μήτηρ
123
ἐνθεμένη λεχέεσσι γοήσεται, ἀλλὰ Σκάμανδρος
124
οἴσει δινήεις εἴσω ἁλὸς εὐρέα κόλπον·
125
θρῴσκων τις κατὰ κῦμα μέλαιναν φρῖχʼ ὑπαΐξει
126
ἰχθύς, ὅς κε φάγῃσι Λυκάονος ἀργέτα δημόν.
127
φθείρεσθʼ εἰς ὅ κεν ἄστυ κιχείομεν Ἰλίου ἱρῆς
128
ὑμεῖς μὲν φεύγοντες, ἐγὼ δʼ ὄπιθεν κεραΐζων.
129
οὐδʼ ὑμῖν ποταμός περ ἐΰρροος ἀργυροδίνης
130
ἀρκέσει, ᾧ δὴ δηθὰ πολέας ἱερεύετε ταύρους,
131
ζωοὺς δʼ ἐν δίνῃσι καθίετε μώνυχας ἵππους.
132
ἀλλὰ καὶ ὧς ὀλέεσθε κακὸν μόρον, εἰς ὅ κε πάντες
133
τίσετε Πατρόκλοιο φόνον καὶ λοιγὸν Ἀχαιῶν,
134
οὓς ἐπὶ νηυσὶ θοῇσιν ἐπέφνετε νόσφιν ἐμεῖο.
135
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη, ποταμὸς δὲ χολώσατο κηρόθι μᾶλλον,
136
ὅρμηνεν δʼ ἀνὰ θυμὸν ὅπως παύσειε πόνοιο
137
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
138
τόφρα δὲ Πηλέος υἱὸς ἔχων δολιχόσκιον ἔγχος
139
Ἀστεροπαίῳ ἐπᾶλτο κατακτάμεναι μενεαίνων
140
υἱέϊ Πηλεγόνος· τὸν δʼ Ἀξιὸς εὐρυρέεθρος
141
γείνατο καὶ Περίβοια Ἀκεσσαμενοῖο θυγατρῶν
142
πρεσβυτάτη· τῇ γάρ ῥα μίγη ποταμὸς βαθυδίνης.
143
τῷ ῥʼ Ἀχιλεὺς ἐπόρουσεν, ὃ δʼ ἀντίος ἐκ ποταμοῖο
144
ἔστη ἔχων δύο δοῦρε· μένος δέ οἱ ἐν φρεσὶ θῆκε
145
Ξάνθος, ἐπεὶ κεχόλωτο δαϊκταμένων αἰζηῶν,
146
τοὺς Ἀχιλεὺς ἐδάϊζε κατὰ ῥόον οὐδʼ ἐλέαιρεν.
147
οἳ δʼ ὅτε δὴ σχεδὸν ἦσαν ἐπʼ ἀλλήλοισιν ἰόντες,
148
τὸν πρότερος προσέειπε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεύς·
149
Achilles
τίς πόθεν εἰς ἀνδρῶν ὅ μευ ἔτλης ἀντίος ἐλθεῖν;
150
δυστήνων δέ τε παῖδες ἐμῷ μένει ἀντιόωσι.
151
Narrator
τὸν δʼ αὖ Πηλεγόνος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός·
152
Asteropaeus
Πηλεΐδη μεγάθυμε τί ἦ γενεὴν ἐρεείνεις;
153
εἴμʼ ἐκ Παιονίης ἐριβώλου τηλόθʼ ἐούσης
154
Παίονας ἄνδρας ἄγων δολιχεγχέας· ἥδε δέ μοι νῦν
155
ἠὼς ἑνδεκάτη ὅτε Ἴλιον εἰλήλουθα.
156
αὐτὰρ ἐμοὶ γενεὴ ἐξ Ἀξιοῦ εὐρὺ ῥέοντος
157
Ἀξιοῦ, ὃς κάλλιστον ὕδωρ ἐπὶ γαῖαν ἵησιν,
158
ὃς τέκε Πηλεγόνα κλυτὸν ἔγχεϊ· τὸν δʼ ἐμέ φασι
159
γείνασθαι· νῦν αὖτε μαχώμεθα φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ.
160
Narrator
ὣς φάτʼ ἀπειλήσας, ὃ δʼ ἀνέσχετο δῖος Ἀχιλλεὺς
161
Πηλιάδα μελίην· ὃ δʼ ἁμαρτῇ δούρασιν ἀμφὶς
162
ἥρως Ἀστεροπαῖος, ἐπεὶ περιδέξιος ἦεν.
163
καί ῥʼ ἑτέρῳ μὲν δουρὶ σάκος βάλεν, οὐδὲ διὰ πρὸ
164
ῥῆξε σάκος· χρυσὸς γὰρ ἐρύκακε δῶρα θεοῖο·
165
τῷ δʼ ἑτέρῳ μιν πῆχυν ἐπιγράβδην βάλε χειρὸς
166
δεξιτερῆς, σύτο δʼ αἷμα κελαινεφές· ἣ δʼ ὑπὲρ αὐτοῦ
167
γαίῃ ἐνεστήρικτο λιλαιομένη χροὸς ἆσαι.
168
δεύτερος αὖτʼ Ἀχιλεὺς μελίην ἰθυπτίωνα
169
Ἀστεροπαίῳ ἐφῆκε κατακτάμεναι μενεαίνων.
170
καὶ τοῦ μέν ῥʼ ἀφάμαρτεν, ὃ δʼ ὑψηλὴν βάλεν ὄχθην,
171
μεσσοπαγὲς δʼ ἄρʼ ἔθηκε κατʼ ὄχθης μείλινον ἔγχος.
172
Πηλεΐδης δʼ ἄορ ὀξὺ ἐρυσσάμενος παρὰ μηροῦ
173
ἆλτʼ ἐπί οἱ μεμαώς· ὃ δʼ ἄρα μελίην Ἀχιλῆος
174
οὐ δύνατʼ ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσαι χειρὶ παχείῃ.
175
τρὶς μέν μιν πελέμιξεν ἐρύσσασθαι μενεαίνων,
176
τρὶς δὲ μεθῆκε βίης· τὸ δὲ τέτρατον ἤθελε θυμῷ
177
ἆξαι ἐπιγνάμψας δόρυ μείλινον Αἰακίδαο,
178
ἀλλὰ πρὶν Ἀχιλεὺς σχεδὸν ἄορι θυμὸν ἀπηύρα.
179
γαστέρα γάρ μιν τύψε παρʼ ὀμφαλόν, ἐκ δʼ ἄρα πᾶσαι
180
χύντο χαμαὶ χολάδες· τὸν δὲ σκότος ὄσσε κάλυψεν
181
ἀσθμαίνοντʼ· Ἀχιλεὺς δʼ ἄρʼ ἐνὶ στήθεσσιν ὀρούσας
182
τεύχεά τʼ ἐξενάριξε καὶ εὐχόμενος ἔπος ηὔδα·
183
Achilles
κεῖσʼ οὕτως· χαλεπόν τοι ἐρισθενέος Κρονίωνος
184
παισὶν ἐριζέμεναι ποταμοῖό περ ἐκγεγαῶτι.
185
φῆσθα σὺ μὲν ποταμοῦ γένος ἔμμεναι εὐρὺ ῥέοντος,
186
αὐτὰρ ἐγὼ γενεὴν μεγάλου Διὸς εὔχομαι εἶναι.
187
τίκτέ μʼ ἀνὴρ πολλοῖσιν ἀνάσσων Μυρμιδόνεσσι
188
Πηλεὺς Αἰακίδης· ὃ δʼ ἄρʼ Αἰακὸς ἐκ Διὸς ἦεν.
189
τὼ κρείσσων μὲν Ζεὺς ποταμῶν ἁλιμυρηέντων,
190
κρείσσων αὖτε Διὸς γενεὴ ποταμοῖο τέτυκται.
191
καὶ γὰρ σοὶ ποταμός γε πάρα μέγας, εἰ δύναταί τι
192
χραισμεῖν· ἀλλʼ οὐκ ἔστι Διὶ Κρονίωνι μάχεσθαι,
193
τῷ οὐδὲ κρείων Ἀχελώϊος ἰσοφαρίζει,
194
οὐδὲ βαθυρρείταο μέγα σθένος Ὠκεανοῖο,
195
ἐξ οὗ περ πάντες ποταμοὶ καὶ πᾶσα θάλασσα
196
καὶ πᾶσαι κρῆναι καὶ φρείατα μακρὰ νάουσιν·
197
ἀλλὰ καὶ ὃς δείδοικε Διὸς μεγάλοιο κεραυνὸν
198
δεινήν τε βροντήν, ὅτʼ ἀπʼ οὐρανόθεν σμαραγήσῃ.
199
Narrator
ἦ ῥα, καὶ ἐκ κρημνοῖο ἐρύσσατο χάλκεον ἔγχος,
200
τὸν δὲ κατʼ αὐτόθι λεῖπεν, ἐπεὶ φίλον ἦτορ ἀπηύρα,
201
κείμενον ἐν ψαμάθοισι, δίαινε δέ μιν μέλαν ὕδωρ.
202
τὸν μὲν ἄρʼ ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες ἀμφεπένοντο
203
δημὸν ἐρεπτόμενοι ἐπινεφρίδιον κείροντες·
204
αὐτὰρ ὃ βῆ ῥʼ ἰέναι μετὰ Παίονας ἱπποκορυστάς,
205
οἵ ῥʼ ἔτι πὰρ ποταμὸν πεφοβήατο δινήεντα,
206
ὡς εἶδον τὸν ἄριστον ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
207
χέρσʼ ὕπο Πηλεΐδαο καὶ ἄορι ἶφι δαμέντα.
208
ἔνθʼ ἕλε Θερσίλοχόν τε Μύδωνά τε Ἀστύπυλόν τε
209
Μνῆσόν τε Θρασίον τε καὶ Αἴνιον ἠδʼ Ὀφελέστην·
210
καί νύ κʼ ἔτι πλέονας κτάνε Παίονας ὠκὺς Ἀχιλλεύς,
211
εἰ μὴ χωσάμενος προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης
212
ἀνέρι εἰσάμενος, βαθέης δʼ ἐκ φθέγξατο δίνης·
213
Scamander
ὦ Ἀχιλεῦ, περὶ μὲν κρατέεις, περὶ δʼ αἴσυλα ῥέζεις
214
ἀνδρῶν· αἰεὶ γάρ τοι ἀμύνουσιν θεοὶ αὐτοί.
215
εἴ τοι Τρῶας ἔδωκε Κρόνου παῖς πάντας ὀλέσσαι,
216
ἐξ ἐμέθεν γʼ ἐλάσας πεδίον κάτα μέρμερα ῥέζε·
217
πλήθει γὰρ δή μοι νεκύων ἐρατεινὰ ῥέεθρα,
218
οὐδέ τί πῃ δύναμαι προχέειν ῥόον εἰς ἅλα δῖαν
219
στεινόμενος νεκύεσσι, σὺ δὲ κτείνεις ἀϊδήλως.
220
ἀλλʼ ἄγε δὴ καὶ ἔασον· ἄγη μʼ ἔχει ὄρχαμε λαῶν.
221
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
222
Achilles
ἔσται ταῦτα Σκάμανδρε διοτρεφές, ὡς σὺ κελεύεις.
223
Τρῶας δʼ οὐ πρὶν λήξω ὑπερφιάλους ἐναρίζων,
224
πρὶν ἔλσαι κατὰ ἄστυ καὶ Ἕκτορι πειρηθῆναι
225
ἀντιβίην, ἤ κέν με δαμάσσεται, ἦ κεν ἐγὼ τόν.
226
Narrator
ὣς εἰπὼν Τρώεσσιν ἐπέσσυτο δαίμονι ἶσος·
227
καὶ τότʼ Ἀπόλλωνα προσέφη ποταμὸς βαθυδίνης·
228
Achilles
ὢ πόποι ἀργυρότοξε Διὸς τέκος οὐ σύ γε βουλὰς
229
εἰρύσαο Κρονίωνος, ὅ τοι μάλα πόλλʼ ἐπέτελλε
230
Τρωσὶ παρεστάμεναι καὶ ἀμύνειν, εἰς ὅ κεν ἔλθῃ
231
δείελος ὀψὲ δύων, σκιάσῃ δʼ ἐρίβωλον ἄρουραν.
232
Narrator
ἦ, καὶ Ἀχιλλεὺς μὲν δουρικλυτὸς ἔνθορε μέσσῳ
233
κρημνοῦ ἀπαΐξας· ὃ δʼ ἐπέσσυτο οἴδματι θύων,
234
πάντα δʼ ὄρινε ῥέεθρα κυκώμενος, ὦσε δὲ νεκροὺς
235
πολλούς, οἵ ῥα κατʼ αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάνʼ Ἀχιλλεύς
236
τοὺς ἔκβαλλε θύραζε μεμυκὼς ἠΰτε ταῦρος
237
χέρσον δέ· ζωοὺς δὲ σάω κατὰ καλὰ ῥέεθρα,
238
κρύπτων ἐν δίνῃσι βαθείῃσιν μεγάλῃσι.
239
δεινὸν δʼ ἀμφʼ Ἀχιλῆα κυκώμενον ἵστατο κῦμα,
240
ὤθει δʼ ἐν σάκεϊ πίπτων ῥόος· οὐδὲ πόδεσσιν
241
εἶχε στηρίξασθαι· ὃ δὲ πτελέην ἕλε χερσὶν
242
εὐφυέα μεγάλην· ἣ δʼ ἐκ ῥιζῶν ἐριποῦσα
243
κρημνὸν ἅπαντα διῶσεν, ἐπέσχε δὲ καλὰ ῥέεθρα
244
ὄζοισιν πυκινοῖσι, γεφύρωσεν δέ μιν αὐτὸν
245
εἴσω πᾶσʼ ἐριποῦσʼ· ὃ δʼ ἄρʼ ἐκ δίνης ἀνορούσας
246
ἤϊξεν πεδίοιο ποσὶ κραιπνοῖσι πέτεσθαι
247
δείσας· οὐδέ τʼ ἔληγε θεὸς μέγας, ὦρτο δʼ ἐπʼ αὐτῷ
248
ἀκροκελαινιόων, ἵνα μιν παύσειε πόνοιο
249
δῖον Ἀχιλλῆα, Τρώεσσι δὲ λοιγὸν ἀλάλκοι.
250
Πηλεΐδης δʼ ἀπόρουσεν ὅσον τʼ ἐπὶ δουρὸς ἐρωή,
251
αἰετοῦ οἴματʼ ἔχων μέλανος τοῦ θηρητῆρος,
252
ὅς θʼ ἅμα κάρτιστός τε καὶ ὤκιστος πετεηνῶν·
253
τῷ ἐϊκὼς ἤϊξεν, ἐπὶ στήθεσσι δὲ χαλκὸς
254
σμερδαλέον κονάβιζεν· ὕπαιθα δὲ τοῖο λιασθεὶς
255
φεῦγʼ, ὃ δʼ ὄπισθε ῥέων ἕπετο μεγάλῳ ὀρυμαγδῷ.
256
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ ὀχετηγὸς ἀπὸ κρήνης μελανύδρου
257
ἂμ φυτὰ καὶ κήπους ὕδατι ῥόον ἡγεμονεύῃ
258
χερσὶ μάκελλαν ἔχων, ἀμάρης ἐξ ἔχματα βάλλων·
259
τοῦ μέν τε προρέοντος ὑπὸ ψηφῖδες ἅπασαι
260
ὀχλεῦνται· τὸ δέ τʼ ὦκα κατειβόμενον κελαρύζει
261
χώρῳ ἔνι προαλεῖ, φθάνει δέ τε καὶ τὸν ἄγοντα·
262
ὣς αἰεὶ Ἀχιλῆα κιχήσατο κῦμα ῥόοιο
263
καὶ λαιψηρὸν ἐόντα· θεοὶ δέ τε φέρτεροι ἀνδρῶν.
264
ὁσσάκι δʼ ὁρμήσειε ποδάρκης δῖος Ἀχιλλεὺς
265
στῆναι ἐναντίβιον καὶ γνώμεναι εἴ μιν ἅπαντες
266
ἀθάνατοι φοβέουσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι,
267
τοσσάκι μιν μέγα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
268
πλάζʼ ὤμους καθύπερθεν· ὃ δʼ ὑψόσε ποσσὶν ἐπήδα
269
θυμῷ ἀνιάζων· ποταμὸς δʼ ὑπὸ γούνατʼ ἐδάμνα
270
λάβρος ὕπαιθα ῥέων, κονίην δʼ ὑπέρεπτε ποδοῖιν.
271
Πηλεΐδης δʼ ᾤμωξεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
272
Achilles
Ζεῦ πάτερ ὡς οὔ τίς με θεῶν ἐλεεινὸν ὑπέστη
273
ἐκ ποταμοῖο σαῶσαι· ἔπειτα δὲ καί τι πάθοιμι.
274
ἄλλος δʼ οὔ τις μοι τόσον αἴτιος Οὐρανιώνων,
275
ἀλλὰ φίλη μήτηρ, ἥ με ψεύδεσσιν ἔθελγεν·
276
ἥ μʼ ἔφατο Τρώων ὑπὸ τείχεϊ θωρηκτάων
277
λαιψηροῖς ὀλέεσθαι Ἀπόλλωνος βελέεσσιν.
278
ὥς μʼ ὄφελʼ Ἕκτωρ κτεῖναι ὃς ἐνθάδε γʼ ἔτραφʼ ἄριστος·
279
τώ κʼ ἀγαθὸς μὲν ἔπεφνʼ, ἀγαθὸν δέ κεν ἐξενάριξε·
280
νῦν δέ με λευγαλέῳ θανάτῳ εἵμαρτο ἁλῶναι
281
ἐρχθέντʼ ἐν μεγάλῳ ποταμῷ ὡς παῖδα συφορβόν,
282
ὅν ῥά τʼ ἔναυλος ἀποέρσῃ χειμῶνι περῶντα.
283
Narrator
ὣς φάτο, τῷ δὲ μάλʼ ὦκα Ποσειδάων καὶ Ἀθήνη
284
στήτην ἐγγὺς ἰόντε, δέμας δʼ ἄνδρεσσιν ἐΐκτην,
285
χειρὶ δὲ χεῖρα λαβόντες ἐπιστώσαντʼ ἐπέεσσι.
286
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
287
Poseidon
Πηλεΐδη μήτʼ ἄρ τι λίην τρέε μήτέ τι τάρβει·
288
τοίω γάρ τοι νῶϊ θεῶν ἐπιταρρόθω εἰμὲν
289
Ζηνὸς ἐπαινήσαντος ἐγὼ καὶ Παλλὰς Ἀθήνη·
290
ὡς οὔ τοι ποταμῷ γε δαμήμεναι αἴσιμόν ἐστιν,
291
ἀλλʼ ὅδε μὲν τάχα λωφήσει, σὺ δὲ εἴσεαι αὐτός·
292
αὐτάρ τοι πυκινῶς ὑποθησόμεθʼ αἴ κε πίθηαι·
293
μὴ πρὶν παύειν χεῖρας ὁμοιΐου πολέμοιο
294
πρὶν κατὰ Ἰλιόφι κλυτὰ τείχεα λαὸν ἐέλσαι
295
Τρωϊκόν, ὅς κε φύγῃσι· σὺ δʼ Ἕκτορι θυμὸν ἀπούρας
296
ἂψ ἐπὶ νῆας ἴμεν· δίδομεν δέ τοι εὖχος ἀρέσθαι.
297
Narrator
τὼ μὲν ἄρʼ ὣς εἰπόντε μετʼ ἀθανάτους ἀπεβήτην·
298
αὐτὰρ ὃ βῆ, μέγα γάρ ῥα θεῶν ὄτρυνεν ἐφετμή,
299
ἐς πεδίον· τὸ δὲ πᾶν πλῆθʼ ὕδατος ἐκχυμένοιο,
300
πολλὰ δὲ τεύχεα καλὰ δαὶ κταμένων αἰζηῶν
301
πλῶον καὶ νέκυες· τοῦ δʼ ὑψόσε γούνατʼ ἐπήδα
302
πρὸς ῥόον ἀΐσσοντος ἀνʼ ἰθύν, οὐδέ μιν ἴσχεν
303
εὐρὺ ῥέων ποταμός· μέγα γὰρ σθένος ἔμβαλʼ Ἀθήνη.
304
οὐδὲ Σκάμανδρος ἔληγε τὸ ὃν μένος, ἀλλʼ ἔτι μᾶλλον
305
χώετο Πηλεΐωνι, κόρυσσε δὲ κῦμα ῥόοιο
306
ὑψόσʼ ἀειρόμενος, Σιμόεντι δὲ κέκλετʼ ἀΰσας·
307
Scamander
φίλε κασίγνητε σθένος ἀνέρος ἀμφότεροί περ
308
σχῶμεν, ἐπεὶ τάχα ἄστυ μέγα Πριάμοιο ἄνακτος
309
ἐκπέρσει, Τρῶες δὲ κατὰ μόθον οὐ μενέουσιν.
310
ἀλλʼ ἐπάμυνε τάχιστα, καὶ ἐμπίπληθι ῥέεθρα
311
ὕδατος ἐκ πηγέων, πάντας δʼ ὀρόθυνον ἐναύλους,
312
ἵστη δὲ μέγα κῦμα, πολὺν δʼ ὀρυμαγδὸν ὄρινε
313
φιτρῶν καὶ λάων, ἵνα παύσομεν ἄγριον ἄνδρα
314
ὃς δὴ νῦν κρατέει, μέμονεν δʼ ὅ γε ἶσα θεοῖσι.
315
φημὶ γὰρ οὔτε βίην χραισμησέμεν οὔτέ τι εἶδος
316
οὔτε τὰ τεύχεα καλά, τά που μάλα νειόθι λίμνης
317
κείσεθʼ ὑπʼ ἰλύος κεκαλυμμένα· κὰδ δέ μιν αὐτὸν
318
εἰλύσω ψαμάθοισιν ἅλις χέραδος περιχεύας
319
μυρίον, οὐδέ οἱ ὀστέʼ ἐπιστήσονται Ἀχαιοὶ
320
ἀλλέξαι· τόσσην οἱ ἄσιν καθύπερθε καλύψω.
321
αὐτοῦ οἱ καὶ σῆμα τετεύξεται, οὐδέ τί μιν χρεὼ
322
ἔσται τυμβοχόης, ὅτε μιν θάπτωσιν Ἀχαιοί.
323
Narrator
ἦ, καὶ ἐπῶρτʼ Ἀχιλῆϊ κυκώμενος ὑψόσε θύων
324
μορμύρων ἀφρῷ τε καὶ αἵματι καὶ νεκύεσσι.
325
πορφύρεον δʼ ἄρα κῦμα διιπετέος ποταμοῖο
326
ἵστατʼ ἀειρόμενον, κατὰ δʼ ᾕρεε Πηλεΐωνα·
327
Ἥρη δὲ μέγʼ ἄϋσε περιδείσασʼ Ἀχιλῆϊ
328
μή μιν ἀποέρσειε μέγας ποταμὸς βαθυδίνης,
329
αὐτίκα δʼ Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
330
Hera
ὄρσεο κυλλοπόδιον ἐμὸν τέκος· ἄντα σέθεν γὰρ
331
Ξάνθον δινήεντα μάχῃ ἠΐσκομεν εἶναι·
332
ἀλλʼ ἐπάμυνε τάχιστα, πιφαύσκεο δὲ φλόγα πολλήν.
333
αὐτὰρ ἐγὼ Ζεφύροιο καὶ ἀργεστᾶο Νότοιο
334
εἴσομαι ἐξ ἁλόθεν χαλεπὴν ὄρσουσα θύελλαν,
335
ἥ κεν ἀπὸ Τρώων κεφαλὰς καὶ τεύχεα κήαι
336
φλέγμα κακὸν φορέουσα· σὺ δὲ Ξάνθοιο παρʼ ὄχθας
337
δένδρεα καῖʼ, ἐν δʼ αὐτὸν ἵει πυρί· μὴ δέ σε πάμπαν
338
μειλιχίοις ἐπέεσσιν ἀποτρεπέτω καὶ ἀρειῇ·
339
μὴ δὲ πρὶν ἀπόπαυε τεὸν μένος, ἀλλʼ ὁπότʼ ἂν δὴ
340
φθέγξομʼ ἐγὼν ἰάχουσα, τότε σχεῖν ἀκάματον πῦρ.
341
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, Ἥφαιστος δὲ τιτύσκετο θεσπιδαὲς πῦρ.
342
πρῶτα μὲν ἐν πεδίῳ πῦρ δαίετο, καῖε δὲ νεκροὺς
343
πολλούς, οἵ ῥα κατʼ αὐτὸν ἅλις ἔσαν, οὓς κτάνʼ Ἀχιλλεύς·
344
πᾶν δʼ ἐξηράνθη πεδίον, σχέτο δʼ ἀγλαὸν ὕδωρ.
345
ὡς δʼ ὅτʼ ὀπωρινὸς Βορέης νεοαρδέʼ ἀλωὴν
346
αἶψʼ ἀγξηράνῃ· χαίρει δέ μιν ὅς τις ἐθείρῃ·
347
ὣς ἐξηράνθη πεδίον πᾶν, κὰδ δʼ ἄρα νεκροὺς
348
κῆεν· ὃ δʼ ἐς ποταμὸν τρέψε φλόγα παμφανόωσαν.
349
καίοντο πτελέαι τε καὶ ἰτέαι ἠδὲ μυρῖκαι,
350
καίετο δὲ λωτός τε ἰδὲ θρύον ἠδὲ κύπειρον,
351
τὰ περὶ καλὰ ῥέεθρα ἅλις ποταμοῖο πεφύκει·
352
τείροντʼ ἐγχέλυές τε καὶ ἰχθύες οἳ κατὰ δίνας,
353
οἳ κατὰ καλὰ ῥέεθρα κυβίστων ἔνθα καὶ ἔνθα
354
πνοιῇ τειρόμενοι πολυμήτιος Ἡφαίστοιο.
355
καίετο δʼ ἲς ποταμοῖο ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
356
Xanthus
Ἥφαιστʼ, οὔ τις σοί γε θεῶν δύνατʼ ἀντιφερίζειν,
357
οὐδʼ ἂν ἐγὼ σοί γʼ ὧδε πυρὶ φλεγέθοντι μαχοίμην.
358
λῆγʼ ἔριδος, Τρῶας δὲ καὶ αὐτίκα δῖος Ἀχιλλεὺς
359
ἄστεος ἐξελάσειε· τί μοι ἔριδος καὶ ἀρωγῆς;
360
Narrator
φῆ πυρὶ καιόμενος, ἀνὰ δʼ ἔφλυε καλὰ ῥέεθρα.
361
ὡς δὲ λέβης ζεῖ ἔνδον ἐπειγόμενος πυρὶ πολλῷ
362
κνίσην μελδόμενος ἁπαλοτρεφέος σιάλοιο
363
πάντοθεν ἀμβολάδην, ὑπὸ δὲ ξύλα κάγκανα κεῖται,
364
ὣς τοῦ καλὰ ῥέεθρα πυρὶ φλέγετο, ζέε δʼ ὕδωρ·
365
οὐδʼ ἔθελε προρέειν, ἀλλʼ ἴσχετο· τεῖρε δʼ ἀϋτμὴ
366
Ἡφαίστοιο βίηφι πολύφρονος. αὐτὰρ ὅ γʼ Ἥρην
367
πολλὰ λισσόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
368
Xanthus
Ἥρη τίπτε σὸς υἱὸς ἐμὸν ῥόον ἔχραε κήδειν
369
ἐξ ἄλλων; οὐ μέν τοι ἐγὼ τόσον αἴτιός εἰμι
370
ὅσσον οἱ ἄλλοι πάντες, ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοί.
371
ἀλλʼ ἤτοι μὲν ἐγὼν ἀποπαύσομαι εἰ σὺ κελεύεις,
372
παυέσθω δὲ καὶ οὗτος· ἐγὼ δʼ ἐπὶ καὶ τόδʼ ὀμοῦμαι,
373
μή ποτʼ ἐπὶ Τρώεσσιν ἀλεξήσειν κακὸν ἦμαρ,
374
μὴ δʼ ὁπότʼ ἂν Τροίη μαλερῷ πυρὶ πᾶσα δάηται
375
καιομένη, καίωσι δʼ ἀρήϊοι υἷες Ἀχαιῶν.
376
Narrator
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
377
αὐτίκʼ ἄρʼ Ἥφαιστον προσεφώνεεν ὃν φίλον υἱόν·
378
Hera
Ἥφαιστε σχέο τέκνον ἀγακλεές· οὐ γὰρ ἔοικεν
379
ἀθάνατον θεὸν ὧδε βροτῶν ἕνεκα στυφελίζειν.
380
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, Ἥφαιστος δὲ κατέσβεσε θεσπιδαὲς πῦρ,
381
ἄψορρον δʼ ἄρα κῦμα κατέσσυτο καλὰ ῥέεθρα.
382
αὐτὰρ ἐπεὶ Ξάνθοιο δάμη μένος, οἳ μὲν ἔπειτα
383
παυσάσθην, Ἥρη γὰρ ἐρύκακε χωομένη περ·
384
ἐν δʼ ἄλλοισι θεοῖσιν ἔρις πέσε βεβριθυῖα
385
ἀργαλέη, δίχα δέ σφιν ἐνὶ φρεσὶ θυμὸς ἄητο·
386
σὺν δʼ ἔπεσον μεγάλῳ πατάγῳ, βράχε δʼ εὐρεῖα χθών,
387
ἀμφὶ δὲ σάλπιγξεν μέγας οὐρανός. ἄϊε δὲ Ζεὺς
388
ἥμενος Οὐλύμπῳ· ἐγέλασσε δέ οἱ φίλον ἦτορ
389
γηθοσύνῃ, ὅθʼ ὁρᾶτο θεοὺς ἔριδι ξυνιόντας.
390
ἔνθʼ οἵ γʼ οὐκέτι δηρὸν ἀφέστασαν· ἦρχε γὰρ Ἄρης
391
ῥινοτόρος, καὶ πρῶτος Ἀθηναίῃ ἐπόρουσε
392
χάλκεον ἔγχος ἔχων, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον·
393
Ares
τίπτʼ αὖτʼ ὦ κυνάμυια θεοὺς ἔριδι ξυνελαύνεις
394
θάρσος ἄητον ἔχουσα, μέγας δέ σε θυμὸς ἀνῆκεν;
395
ἦ οὐ μέμνῃ ὅτε Τυδεΐδην Διομήδεʼ ἀνῆκας
396
οὐτάμεναι, αὐτὴ δὲ πανόψιον ἔγχος ἑλοῦσα
397
ἰθὺς ἐμεῦ ὦσας, διὰ δὲ χρόα καλὸν ἔδαψας;
398
τώ σʼ αὖ νῦν ὀΐω ἀποτισέμεν ὅσσα ἔοργας.
399
Narrator
ὣς εἰπὼν οὔτησε κατʼ αἰγίδα θυσσανόεσσαν
400
σμερδαλέην, ἣν οὐδὲ Διὸς δάμνησι κεραυνός·
401
τῇ μιν Ἄρης οὔτησε μιαιφόνος ἔγχεϊ μακρῷ.
402
ἣ δʼ ἀναχασσαμένη λίθον εἵλετο χειρὶ παχείῃ
403
κείμενον ἐν πεδίῳ μέλανα τρηχύν τε μέγαν τε,
404
τόν ῥʼ ἄνδρες πρότεροι θέσαν ἔμμεναι οὖρον ἀρούρης·
405
τῷ βάλε θοῦρον Ἄρηα κατʼ αὐχένα, λῦσε δὲ γυῖα.
406
ἑπτὰ δʼ ἐπέσχε πέλεθρα πεσών, ἐκόνισε δὲ χαίτας,
407
τεύχεά τʼ ἀμφαράβησε· γέλασσε δὲ Παλλὰς Ἀθήνη,
408
καί οἱ ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
409
Athena
νηπύτιʼ οὐδέ νύ πώ περ ἐπεφράσω ὅσσον ἀρείων
410
εὔχομʼ ἐγὼν ἔμεναι, ὅτι μοι μένος ἰσοφαρίζεις.
411
οὕτω κεν τῆς μητρὸς ἐρινύας ἐξαποτίνοις,
412
ἥ τοι χωομένη κακὰ μήδεται οὕνεκʼ Ἀχαιοὺς
413
κάλλιπες, αὐτὰρ Τρωσὶν ὑπερφιάλοισιν ἀμύνεις.
414
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσασα πάλιν τρέπεν ὄσσε φαεινώ·
415
τὸν δʼ ἄγε χειρὸς ἑλοῦσα Διὸς θυγάτηρ Ἀφροδίτη
416
πυκνὰ μάλα στενάχοντα· μόγις δʼ ἐσαγείρετο θυμόν.
417
τὴν δʼ ὡς οὖν ἐνόησε θεὰ λευκώλενος Ἥρη,
418
αὐτίκʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
419
Hera
ὢ πόποι αἰγιόχοιο Διὸς τέκος Ἀτρυτώνη
420
καὶ δʼ αὖθʼ ἡ κυνάμυια ἄγει βροτολοιγὸν Ἄρηα
421
δηΐου ἐκ πολέμοιο κατὰ κλόνον· ἀλλὰ μέτελθε.
422
Narrator
ὣς φάτʼ, Ἀθηναίη δὲ μετέσσυτο, χαῖρε δὲ θυμῷ,
423
καί ῥʼ ἐπιεισαμένη πρὸς στήθεα χειρὶ παχείῃ
424
ἤλασε· τῆς δʼ αὐτοῦ λύτο γούνατα καὶ φίλον ἦτορ.
425
τὼ μὲν ἄρʼ ἄμφω κεῖντο ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ,
426
ἣ δʼ ἄρʼ ἐπευχομένη ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευε·
427
Diomedes
τοιοῦτοι νῦν πάντες ὅσοι Τρώεσσιν ἀρωγοὶ
428
εἶεν, ὅτʼ Ἀργείοισι μαχοίατο θωρηκτῇσιν,
429
ὧδέ τε θαρσαλέοι καὶ τλήμονες, ὡς Ἀφροδίτη
430
ἦλθεν Ἄρῃ ἐπίκουρος ἐμῷ μένει ἀντιόωσα·
431
τώ κεν δὴ πάλαι ἄμμες ἐπαυσάμεθα πτολέμοιο
432
Ἰλίου ἐκπέρσαντες ἐϋκτίμενον πτολίεθρον.
433
Narrator
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ λευκώλενος Ἥρη.
434
αὐτὰρ Ἀπόλλωνα προσέφη κρείων ἐνοσίχθων·
435
Poseidon
Φοῖβε τί ἢ δὴ νῶϊ διέσταμεν; οὐδὲ ἔοικεν
436
ἀρξάντων ἑτέρων· τὸ μὲν αἴσχιον αἴ κʼ ἀμαχητὶ
437
ἴομεν Οὔλυμπον δὲ Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ.
438
ἄρχε· σὺ γὰρ γενεῆφι νεώτερος· οὐ γὰρ ἔμοιγε
439
καλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
440
νηπύτιʼ ὡς ἄνοον κραδίην ἔχες· οὐδέ νυ τῶν περ
441
μέμνηαι ὅσα δὴ πάθομεν κακὰ Ἴλιον ἀμφὶ
442
μοῦνοι νῶϊ θεῶν, ὅτʼ ἀγήνορι Λαομέδοντι
443
πὰρ Διὸς ἐλθόντες θητεύσαμεν εἰς ἐνιαυτὸν
444
μισθῷ ἔπι ῥητῷ· ὃ δὲ σημαίνων ἐπέτελλεν.
445
ἤτοι ἐγὼ Τρώεσσι πόλιν πέρι τεῖχος ἔδειμα
446
εὐρύ τε καὶ μάλα καλόν, ἵνʼ ἄρρηκτος πόλις εἴη·
447
Φοῖβε σὺ δʼ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς βουκολέεσκες
448
Ἴδης ἐν κνημοῖσι πολυπτύχου ὑληέσσης.
449
ἀλλʼ ὅτε δὴ μισθοῖο τέλος πολυγηθέες ὧραι
450
ἐξέφερον, τότε νῶϊ βιήσατο μισθὸν ἅπαντα
451
Λαομέδων ἔκπαγλος, ἀπειλήσας δʼ ἀπέπεμπε.
452
σὺν μὲν ὅ γʼ ἠπείλησε πόδας καὶ χεῖρας ὕπερθε
453
δήσειν, καὶ περάαν νήσων ἔπι τηλεδαπάων·
454
στεῦτο δʼ ὅ γʼ ἀμφοτέρων ἀπολεψέμεν οὔατα χαλκῷ.
455
νῶϊ δὲ ἄψορροι κίομεν κεκοτηότι θυμῷ
456
μισθοῦ χωόμενοι, τὸν ὑποστὰς οὐκ ἐτέλεσσε.
457
τοῦ δὴ νῦν λαοῖσι φέρεις χάριν, οὐδὲ μεθʼ ἡμέων
458
πειρᾷ ὥς κε Τρῶες ὑπερφίαλοι ἀπόλωνται
459
πρόχνυ κακῶς σὺν παισὶ καὶ αἰδοίῃς ἀλόχοισι
460
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἑκάεργος Ἀπόλλων·
461
Apollo
ἐννοσίγαιʼ οὐκ ἄν με σαόφρονα μυθήσαιο
462
ἔμμεναι, εἰ δὴ σοί γε βροτῶν ἕνεκα πτολεμίξω
463
δειλῶν, οἳ φύλλοισιν ἐοικότες ἄλλοτε μέν τε
464
ζαφλεγέες τελέθουσιν ἀρούρης καρπὸν ἔδοντες,
465
ἄλλοτε δὲ φθινύθουσιν ἀκήριοι. ἀλλὰ τάχιστα
466
παυώμεσθα μάχης· οἳ δʼ αὐτοὶ δηριαάσθων.
467
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας πάλιν ἐτράπετʼ· αἴδετο γάρ ῥα
468
πατροκασιγνήτοιο μιγήμεναι ἐν παλάμῃσι.
469
τὸν δὲ κασιγνήτη μάλα νείκεσε πότνια θηρῶν
470
Ἄρτεμις ἀγροτέρη, καὶ ὀνείδειον φάτο μῦθον·
471
Artemis
φεύγεις δὴ ἑκάεργε, Ποσειδάωνι δὲ νίκην
472
πᾶσαν ἐπέτρεψας, μέλεον δέ οἱ εὖχος ἔδωκας·
473
νηπύτιε τί νυ τόξον ἔχεις ἀνεμώλιον αὔτως;
474
μή σευ νῦν ἔτι πατρὸς ἐνὶ μεγάροισιν ἀκούσω
475
εὐχομένου, ὡς τὸ πρὶν ἐν ἀθανάτοισι θεοῖσιν,
476
ἄντα Ποσειδάωνος ἐναντίβιον πολεμίζειν.
477
Narrator
ὣς φάτο, τὴν δʼ οὔ τι προσέφη ἑκάεργος Ἀπόλλων,
478
ἀλλὰ χολωσαμένη Διὸς αἰδοίη παράκοιτις
479
νείκεσεν ἰοχέαιραν ὀνειδείοις ἐπέεσσι·
480
Hera
πῶς δὲ σὺ νῦν μέμονας κύον ἀδεὲς ἀντίʼ ἐμεῖο
481
στήσεσθαι; χαλεπή τοι ἐγὼ μένος ἀντιφέρεσθαι
482
τοξοφόρῳ περ ἐούσῃ, ἐπεὶ σὲ λέοντα γυναιξὶ
483
Ζεὺς θῆκεν, καὶ ἔδωκε κατακτάμεν ἥν κʼ ἐθέλῃσθα.
484
ἤτοι βέλτερόν ἐστι κατʼ οὔρεα θῆρας ἐναίρειν
485
ἀγροτέρας τʼ ἐλάφους ἢ κρείσσοσιν ἶφι μάχεσθαι.
486
εἰ δʼ ἐθέλεις πολέμοιο δαήμεναι, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῇς
487
ὅσσον φερτέρη εἴμʼ, ὅτι μοι μένος ἀντιφερίζεις.
488
Narrator
ἦ ῥα, καὶ ἀμφοτέρας ἐπὶ καρπῷ χεῖρας ἔμαρπτε
489
σκαιῇ, δεξιτερῇ δʼ ἄρʼ ἀπʼ ὤμων αἴνυτο τόξα,
490
αὐτοῖσιν δʼ ἄρʼ ἔθεινε παρʼ οὔατα μειδιόωσα
491
ἐντροπαλιζομένην· ταχέες δʼ ἔκπιπτον ὀϊστοί.
492
δακρυόεσσα δʼ ὕπαιθα θεὰ φύγεν ὥς τε πέλεια,
493
ἥ ῥά θʼ ὑπʼ ἴρηκος κοίλην εἰσέπτατο πέτρην
494
χηραμόν· οὐδʼ ἄρα τῇ γε ἁλώμεναι αἴσιμον ἦεν·
495
ὣς ἣ δακρυόεσσα φύγεν, λίπε δʼ αὐτόθι τόξα.
496
Λητὼ δὲ προσέειπε διάκτορος ἀργεϊφόντης·
497
Artemis
Λητοῖ ἐγὼ δέ τοι οὔ τι μαχήσομαι· ἀργαλέον δὲ
498
πληκτίζεσθʼ ἀλόχοισι Διὸς νεφεληγερέταο·
499
ἀλλὰ μάλα πρόφρασσα μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν
500
εὔχεσθαι ἐμὲ νικῆσαι κρατερῆφι βίηφιν.
501
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη, Λητὼ δὲ συναίνυτο καμπύλα τόξα
502
πεπτεῶτʼ ἄλλυδις ἄλλα μετὰ στροφάλιγγι κονίης.
503
ἣ μὲν τόξα λαβοῦσα πάλιν κίε θυγατέρος ἧς·
504
ἣ δʼ ἄρʼ Ὄλυμπον ἵκανε Διὸς ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
505
δακρυόεσσα δὲ πατρὸς ἐφέζετο γούνασι κούρη,
506
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ἀμβρόσιος ἑανὸς τρέμε· τὴν δὲ προτὶ οἷ
507
εἷλε πατὴρ Κρονίδης, καὶ ἀνείρετο ἡδὺ γελάσσας·
508
Hera
τίς νύ σε τοιάδʼ ἔρεξε φίλον τέκος Οὐρανιώνων
509
μαψιδίως, ὡς εἴ τι κακὸν ῥέζουσαν ἐνωπῇ;
510
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἐϋστέφανος κελαδεινή·
511
Hephaestus
σή μʼ ἄλοχος στυφέλιξε πάτερ λευκώλενος Ἥρη,
512
ἐξ ἧς ἀθανάτοισιν ἔρις καὶ νεῖκος ἐφῆπται.
513
Narrator
ὣς οἳ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον·
514
Priam
αὐτὰρ Ἀπόλλων Φοῖβος ἐδύσετο Ἴλιον ἱρήν·
515
μέμβλετο γάρ οἱ τεῖχος ἐϋδμήτοιο πόληος
516
μὴ Δαναοὶ πέρσειαν ὑπὲρ μόρον ἤματι κείνῳ.
517
οἳ δʼ ἄλλοι πρὸς Ὄλυμπον ἴσαν θεοὶ αἰὲν ἐόντες,
518
οἳ μὲν χωόμενοι, οἳ δὲ μέγα κυδιόωντες·
519
κὰδ δʼ ἷζον παρὰ πατρὶ κελαινεφεῖ· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
520
Τρῶας ὁμῶς αὐτούς τʼ ὄλεκεν καὶ μώνυχας ἵππους.
521
ὡς δʼ ὅτε καπνὸς ἰὼν εἰς οὐρανὸν εὐρὺν ἵκηται
522
ἄστεος αἰθομένοιο, θεῶν δέ ἑ μῆνις ἀνῆκε,
523
πᾶσι δʼ ἔθηκε πόνον, πολλοῖσι δὲ κήδεʼ ἐφῆκεν,
524
ὣς Ἀχιλεὺς Τρώεσσι πόνον καὶ κήδεʼ ἔθηκεν.
525
ἑστήκει δʼ ὃ γέρων Πρίαμος θείου ἐπὶ πύργου,
526
ἐς δʼ ἐνόησʼ Ἀχιλῆα πελώριον· αὐτὰρ ὑπʼ αὐτοῦ
527
Τρῶες ἄφαρ κλονέοντο πεφυζότες, οὐδέ τις ἀλκὴ
528
γίγνεθʼ· ὃ δʼ οἰμώξας ἀπὸ πύργου βαῖνε χαμᾶζε
529
ὀτρύνων παρὰ τεῖχος ἀγακλειτοὺς πυλαωρούς·
530
πεπταμένας ἐν χερσὶ πύλας ἔχετʼ εἰς ὅ κε λαοὶ
531
ἔλθωσι προτὶ ἄστυ πεφυζότες· ἦ γὰρ Ἀχιλλεὺς
532
ἐγγὺς ὅδε κλονέων· νῦν οἴω λοίγιʼ ἔσεσθαι.
533
αὐτὰρ ἐπεί κʼ ἐς τεῖχος ἀναπνεύσωσιν ἀλέντες,
534
αὖτις ἐπανθέμεναι σανίδας πυκινῶς ἀραρυίας·
535
δείδια γὰρ μὴ οὖλος ἀνὴρ ἐς τεῖχος ἅληται.
536
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἄνεσάν τε πύλας καὶ ἀπῶσαν ὀχῆας·
537
αἳ δὲ πετασθεῖσαι τεῦξαν φάος· αὐτὰρ Ἀπόλλων
538
ἀντίος ἐξέθορε Τρώων ἵνα λοιγὸν ἀλάλκοι.
539
οἳ δʼ ἰθὺς πόλιος καὶ τείχεος ὑψηλοῖο
540
δίψῃ καρχαλέοι κεκονιμένοι ἐκ πεδίοιο
541
φεῦγον· ὃ δὲ σφεδανὸν ἔφεπʼ ἔγχεϊ, λύσσα δέ οἱ κῆρ
542
αἰὲν ἔχε κρατερή, μενέαινε δὲ κῦδος ἀρέσθαι.
543
ἔνθά κεν ὑψίπυλον Τροίην ἕλον υἷες Ἀχαιῶν,
544
εἰ μὴ Ἀπόλλων Φοῖβος Ἀγήνορα δῖον ἀνῆκε
545
φῶτʼ Ἀντήνορος υἱὸν ἀμύμονά τε κρατερόν τε.
546
ἐν μέν οἱ κραδίῃ θάρσος βάλε, πὰρ δέ οἱ αὐτὸς
547
ἔστη, ὅπως θανάτοιο βαρείας χεῖρας ἀλάλκοι
548
φηγῷ κεκλιμένος· κεκάλυπτο δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ.
549
αὐτὰρ ὅ γʼ ὡς ἐνόησεν Ἀχιλλῆα πτολίπορθον
550
ἔστη, πολλὰ δέ οἱ κραδίη πόρφυρε μένοντι·
551
ὀχθήσας δʼ ἄρα εἶπε πρὸς ὃν μεγαλήτορα θυμόν·
552
Hector
ὤ μοι ἐγών· εἰ μέν κεν ὑπὸ κρατεροῦ Ἀχιλῆος
553
φεύγω, τῇ περ οἱ ἄλλοι ἀτυζόμενοι κλονέονται,
554
αἱρήσει με καὶ ὧς, καὶ ἀνάλκιδα δειροτομήσει.
555
εἰ δʼ ἂν ἐγὼ τούτους μὲν ὑποκλονέεσθαι ἐάσω
556
Πηλεΐδῃ Ἀχιλῆϊ, ποσὶν δʼ ἀπὸ τείχεος ἄλλῃ
557
φεύγω πρὸς πεδίον Ἰλήϊον, ὄφρʼ ἂν ἵκωμαι
558
Ἴδης τε κνημοὺς κατά τε ῥωπήϊα δύω·
559
ἑσπέριος δʼ ἂν ἔπειτα λοεσσάμενος ποταμοῖο
560
ἱδρῶ ἀποψυχθεὶς προτὶ Ἴλιον ἀπονεοίμην·
561
ἀλλὰ τί ἤ μοι ταῦτα φίλος διελέξατο θυμός;
562
μή μʼ ἀπαειρόμενον πόλιος πεδίον δὲ νοήσῃ
563
καί με μεταΐξας μάρψῃ ταχέεσσι πόδεσσιν.
564
οὐκέτʼ ἔπειτʼ ἔσται θάνατον καὶ κῆρας ἀλύξαι·
565
λίην γὰρ κρατερὸς περὶ πάντων ἔστʼ ἀνθρώπων.
566
εἰ δέ κέ οἱ προπάροιθε πόλεος κατεναντίον ἔλθω·
567
καὶ γάρ θην τούτῳ τρωτὸς χρὼς ὀξέϊ χαλκῷ,
568
ἐν δὲ ἴα ψυχή, θνητὸν δέ ἕ φασʼ ἄνθρωποι
569
ἔμμεναι· αὐτάρ οἱ Κρονίδης Ζεὺς κῦδος ὀπάζει.
570
Narrator
ὣς εἰπὼν Ἀχιλῆα ἀλεὶς μένεν, ἐν δέ οἱ ἦτορ
571
ἄλκιμον ὁρμᾶτο πτολεμίζειν ἠδὲ μάχεσθαι.
572
ἠΰτε πάρδαλις εἶσι βαθείης ἐκ ξυλόχοιο
573
ἀνδρὸς θηρητῆρος ἐναντίον, οὐδέ τι θυμῷ
574
ταρβεῖ οὐδὲ φοβεῖται, ἐπεί κεν ὑλαγμὸν ἀκούσῃ·
575
εἴ περ γὰρ φθάμενός μιν ἢ οὐτάσῃ ἠὲ βάλῃσιν,
576
ἀλλά τε καὶ περὶ δουρὶ πεπαρμένη οὐκ ἀπολήγει
577
ἀλκῆς, πρίν γʼ ἠὲ ξυμβλήμεναι ἠὲ δαμῆναι·
578
ὣς Ἀντήνορος υἱὸς ἀγαυοῦ δῖος Ἀγήνωρ
579
οὐκ ἔθελεν φεύγειν, πρὶν πειρήσαιτʼ Ἀχιλῆος.
580
ἀλλʼ ὅ γʼ ἄρʼ ἀσπίδα μὲν πρόσθʼ ἔσχετο πάντοσʼ ἐΐσην,
581
ἐγχείῃ δʼ αὐτοῖο τιτύσκετο, καὶ μέγʼ ἀΰτει·
582
Hector
ἦ δή που μάλʼ ἔολπας ἐνὶ φρεσὶ φαίδιμʼ Ἀχιλλεῦ
583
ἤματι τῷδε πόλιν πέρσειν Τρώων ἀγερώχων
584
νηπύτιʼ· ἦ τʼ ἔτι πολλὰ τετεύξεται ἄλγεʼ ἐπʼ αὐτῇ.
585
ἐν γάρ οἱ πολέες τε καὶ ἄλκιμοι ἀνέρες εἰμέν,
586
οἳ καὶ πρόσθε φίλων τοκέων ἀλόχων τε καὶ υἱῶν
587
Ἴλιον εἰρυόμεσθα· σὺ δʼ ἐνθάδε πότμον ἐφέψεις
588
ὧδʼ ἔκπαγλος ἐὼν καὶ θαρσαλέος πολεμιστής.
589
Narrator
ἦ ῥα, καὶ ὀξὺν ἄκοντα βαρείης χειρὸς ἀφῆκε,
590
καί ῥʼ ἔβαλε κνήμην ὑπὸ γούνατος οὐδʼ ἀφάμαρτεν.
591
ἀμφὶ δέ οἱ κνημὶς νεοτεύκτου κασσιτέροιο
592
σμερδαλέον κονάβησε· πάλιν δʼ ἀπὸ χαλκὸς ὄρουσε
593
βλημένου, οὐδʼ ἐπέρησε, θεοῦ δʼ ἠρύκακε δῶρα.
594
Πηλεΐδης δʼ ὁρμήσατʼ Ἀγήνορος ἀντιθέοιο
595
δεύτερος· οὐδʼ ἔτʼ ἔασεν Ἀπόλλων κῦδος ἀρέσθαι,
596
ἀλλά μιν ἐξήρπαξε, κάλυψε δʼ ἄρʼ ἠέρι πολλῇ,
597
ἡσύχιον δʼ ἄρα μιν πολέμου ἔκπεμπε νέεσθαι.
598
αὐτὰρ ὃ Πηλεΐωνα δόλῳ ἀποέργαθε λαοῦ·
599
αὐτῷ γὰρ ἑκάεργος Ἀγήνορι πάντα ἐοικὼς
600
ἔστη πρόσθε ποδῶν, ὃ δʼ ἐπέσσυτο ποσσὶ διώκειν·
601
εἷος ὃ τὸν πεδίοιο διώκετο πυροφόροιο
602
τρέψας πὰρ ποταμὸν βαθυδινήεντα Σκάμανδρον
603
τυτθὸν ὑπεκπροθέοντα· δόλῳ δʼ ἄρʼ ἔθελγεν Ἀπόλλων
604
ὡς αἰεὶ ἔλποιτο κιχήσεσθαι ποσὶν οἷσι·
605
τόφρʼ ἄλλοι Τρῶες πεφοβημένοι ἦλθον ὁμίλῳ
606
ἀσπάσιοι προτὶ ἄστυ, πόλις δʼ ἔμπλητο ἀλέντων.
607
οὐδʼ ἄρα τοί γʼ ἔτλαν πόλιος καὶ τείχεος ἐκτὸς
608
μεῖναι ἔτʼ ἀλλήλους, καὶ γνώμεναι ὅς τε πεφεύγοι
609
ὅς τʼ ἔθανʼ ἐν πολέμῳ· ἀλλʼ ἐσσυμένως ἐσέχυντο
610
ἐς πόλιν, ὅν τινα τῶν γε πόδες καὶ γοῦνα σαώσαι.
611