0:00
Iliad
Book 19
Homer
Narrator
Ἠὼς μὲν κροκόπεπλος ἀπʼ Ὠκεανοῖο ῥοάων
1
ὄρνυθʼ, ἵνʼ ἀθανάτοισι φόως φέροι ἠδὲ βροτοῖσιν·
2
ἣ δʼ ἐς νῆας ἵκανε θεοῦ πάρα δῶρα φέρουσα.
3
εὗρε δὲ Πατρόκλῳ περικείμενον ὃν φίλον υἱὸν
4
κλαίοντα λιγέως· πολέες δʼ ἀμφʼ αὐτὸν ἑταῖροι
5
μύρονθʼ· ἣ δʼ ἐν τοῖσι παρίστατο δῖα θεάων,
6
ἔν τʼ ἄρα οἱ φῦ χειρὶ ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζε·
7
Thetis
τέκνον ἐμὸν τοῦτον μὲν ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
8
κεῖσθαι, ἐπεὶ δὴ πρῶτα θεῶν ἰότητι δαμάσθη·
9
τύνη δʼ Ἡφαίστοιο πάρα κλυτὰ τεύχεα δέξο
10
καλὰ μάλʼ, οἷʼ οὔ πώ τις ἀνὴρ ὤμοισι φόρησεν.
11
Narrator
ὡς ἄρα φωνήσασα θεὰ κατὰ τεύχεʼ ἔθηκε
12
πρόσθεν Ἀχιλλῆος· τὰ δʼ ἀνέβραχε δαίδαλα πάντα.
13
Μυρμιδόνας δʼ ἄρα πάντας ἕλε τρόμος, οὐδέ τις ἔτλη
14
ἄντην εἰσιδέειν, ἀλλʼ ἔτρεσαν. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
15
ὡς εἶδʼ, ὥς μιν μᾶλλον ἔδυ χόλος, ἐν δέ οἱ ὄσσε
16
δεινὸν ὑπὸ βλεφάρων ὡς εἰ σέλας ἐξεφάανθεν·
17
τέρπετο δʼ ἐν χείρεσσιν ἔχων θεοῦ ἀγλαὰ δῶρα.
18
αὐτὰρ ἐπεὶ φρεσὶν ᾗσι τετάρπετο δαίδαλα λεύσσων
19
αὐτίκα μητέρα ἣν ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
20
Achilles
μῆτερ ἐμὴ τὰ μὲν ὅπλα θεὸς πόρεν οἷʼ ἐπιεικὲς
21
ἔργʼ ἔμεν ἀθανάτων, μὴ δὲ βροτὸν ἄνδρα τελέσσαι.
22
νῦν δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ θωρήξομαι· ἀλλὰ μάλʼ αἰνῶς
23
δείδω μή μοι τόφρα Μενοιτίου ἄλκιμον υἱὸν
24
μυῖαι καδδῦσαι κατὰ χαλκοτύπους ὠτειλὰς
25
εὐλὰς ἐγγείνωνται, ἀεικίσσωσι δὲ νεκρόν,
26
ἐκ δʼ αἰὼν πέφαται, κατὰ δὲ χρόα πάντα σαπήῃ.
27
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ Θέτις ἀργυρόπεζα·
28
Thetis
τέκνον μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
29
τῷ μὲν ἐγὼ πειρήσω ἀλαλκεῖν ἄγρια φῦλα
30
μυίας, αἵ ῥά τε φῶτας ἀρηϊφάτους κατέδουσιν·
31
ἤν περ γὰρ κεῖταί γε τελεσφόρον εἰς ἐνιαυτόν,
32
αἰεὶ τῷ γʼ ἔσται χρὼς ἔμπεδος, ἢ καὶ ἀρείων.
33
ἀλλὰ σύ γʼ εἰς ἀγορὴν καλέσας ἥρωας Ἀχαιοὺς
34
μῆνιν ἀποειπὼν Ἀγαμέμνονι ποιμένι λαῶν
35
αἶψα μάλʼ ἐς πόλεμον θωρήσσεο, δύσεο δʼ ἀλκήν.
36
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσασα μένος πολυθαρσὲς ἐνῆκε,
37
Πατρόκλῳ δʼ αὖτʼ ἀμβροσίην καὶ νέκταρ ἐρυθρὸν
38
στάξε κατὰ ῥινῶν, ἵνα οἱ χρὼς ἔμπεδος εἴη.
39
αὐτὰρ ὃ βῆ παρὰ θῖνα θαλάσσης δῖος Ἀχιλλεὺς
40
σμερδαλέα ἰάχων, ὦρσεν δʼ ἥρωας Ἀχαιούς.
41
καί ῥʼ οἵ περ τὸ πάρος γε νεῶν ἐν ἀγῶνι μένεσκον
42
οἵ τε κυβερνῆται καὶ ἔχον οἰήϊα νηῶν
43
καὶ ταμίαι παρὰ νηυσὶν ἔσαν σίτοιο δοτῆρες,
44
καὶ μὴν οἳ τότε γʼ εἰς ἀγορὴν ἴσαν, οὕνεκʼ Ἀχιλλεὺς
45
ἐξεφάνη, δηρὸν δὲ μάχης ἐπέπαυτʼ ἀλεγεινῆς.
46
τὼ δὲ δύω σκάζοντε βάτην Ἄρεος θεράποντε
47
Τυδεΐδης τε μενεπτόλεμος καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
48
ἔγχει ἐρειδομένω· ἔτι γὰρ ἔχον ἕλκεα λυγρά·
49
κὰδ δὲ μετὰ πρώτῃ ἀγορῇ ἵζοντο κιόντες.
50
αὐτὰρ ὃ δεύτατος ἦλθεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
51
ἕλκος ἔχων· καὶ γὰρ τὸν ἐνὶ κρατερῇ ὑσμίνῃ
52
οὖτα Κόων Ἀντηνορίδης χαλκήρεϊ δουρί.
53
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πάντες ἀολλίσθησαν Ἀχαιοί,
54
τοῖσι δʼ ἀνιστάμενος μετέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
55
Achilles
Ἀτρεΐδη ἦ ἄρ τι τόδʼ ἀμφοτέροισιν ἄρειον
56
ἔπλετο σοὶ καὶ ἐμοί, ὅ τε νῶΐ περ ἀχνυμένω κῆρ
57
θυμοβόρῳ ἔριδι μενεήναμεν εἵνεκα κούρης;
58
τὴν ὄφελʼ ἐν νήεσσι κατακτάμεν Ἄρτεμις ἰῷ
59
ἤματι τῷ ὅτʼ ἐγὼν ἑλόμην Λυρνησσὸν ὀλέσσας·
60
τώ κʼ οὐ τόσσοι Ἀχαιοὶ ὀδὰξ ἕλον ἄσπετον οὖδας
61
δυσμενέων ὑπὸ χερσὶν ἐμεῦ ἀπομηνίσαντος.
62
Ἕκτορι μὲν καὶ Τρωσὶ τὸ κέρδιον· αὐτὰρ Ἀχαιοὺς
63
δηρὸν ἐμῆς καὶ σῆς ἔριδος μνήσεσθαι ὀΐω.
64
ἀλλὰ τὰ μὲν προτετύχθαι ἐάσομεν ἀχνύμενοί περ
65
θυμὸν ἐνὶ στήθεσσι φίλον δαμάσαντες ἀνάγκῃ·
66
νῦν δʼ ἤτοι μὲν ἐγὼ παύω χόλον, οὐδέ τί με χρὴ
67
ἀσκελέως αἰεὶ μενεαινέμεν· ἀλλʼ ἄγε θᾶσσον
68
ὄτρυνον πόλεμον δὲ κάρη κομόωντας Ἀχαιούς,
69
ὄφρʼ ἔτι καὶ Τρώων πειρήσομαι ἀντίον ἐλθὼν
70
αἴ κʼ ἐθέλωσʼ ἐπὶ νηυσὶν ἰαύειν· ἀλλά τινʼ οἴω
71
ἀσπασίως αὐτῶν γόνυ κάμψειν, ὅς κε φύγῃσι
72
δηΐου ἐκ πολέμοιο ὑπʼ ἔγχεος ἡμετέροιο.
73
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἳ δʼ ἐχάρησαν ἐϋκνήμιδες Ἀχαιοὶ
74
μῆνιν ἀπειπόντος μεγαθύμου Πηλεΐωνος.
75
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
76
αὐτόθεν ἐξ ἕδρης, οὐδʼ ἐν μέσσοισιν ἀναστάς·
77
Agamemnon
ὦ φίλοι ἥρωες Δαναοὶ θεράποντες Ἄρηος
78
ἑσταότος μὲν καλὸν ἀκούειν, οὐδὲ ἔοικεν
79
ὑββάλλειν· χαλεπὸν γὰρ ἐπισταμένῳ περ ἐόντι.
80
ἀνδρῶν δʼ ἐν πολλῷ ὁμάδῳ πῶς κέν τις ἀκούσαι
81
ἢ εἴποι; βλάβεται δὲ λιγύς περ ἐὼν ἀγορητής.
82
Πηλεΐδῃ μὲν ἐγὼν ἐνδείξομαι· αὐτὰρ οἱ ἄλλοι
83
σύνθεσθʼ Ἀργεῖοι, μῦθόν τʼ εὖ γνῶτε ἕκαστος.
84
πολλάκι δή μοι τοῦτον Ἀχαιοὶ μῦθον ἔειπον
85
καί τέ με νεικείεσκον· ἐγὼ δʼ οὐκ αἴτιός εἰμι,
86
ἀλλὰ Ζεὺς καὶ Μοῖρα καὶ ἠεροφοῖτις Ἐρινύς,
87
οἵ τέ μοι εἰν ἀγορῇ φρεσὶν ἔμβαλον ἄγριον ἄτην,
88
ἤματι τῷ ὅτʼ Ἀχιλλῆος γέρας αὐτὸς ἀπηύρων.
89
ἀλλὰ τί κεν ῥέξαιμι; θεὸς διὰ πάντα τελευτᾷ.
90
πρέσβα Διὸς θυγάτηρ Ἄτη, ἣ πάντας ἀᾶται,
91
οὐλομένη· τῇ μέν θʼ ἁπαλοὶ πόδες· οὐ γὰρ ἐπʼ οὔδει
92
πίλναται, ἀλλʼ ἄρα ἥ γε κατʼ ἀνδρῶν κράατα βαίνει
93
βλάπτουσʼ ἀνθρώπους· κατὰ δʼ οὖν ἕτερόν γε πέδησε.
94
καὶ γὰρ δή νύ ποτε Ζεὺς ἄσατο, τόν περ ἄριστον
95
ἀνδρῶν ἠδὲ θεῶν φασʼ ἔμμεναι· ἀλλʼ ἄρα καὶ τὸν
96
Ἥρη θῆλυς ἐοῦσα δολοφροσύνῃς ἀπάτησεν,
97
ἤματι τῷ ὅτʼ ἔμελλε βίην Ἡρακληείην
98
Ἀλκμήνη τέξεσθαι ἐϋστεφάνῳ ἐνὶ Θήβῃ.
99
ἤτοι ὅ γʼ εὐχόμενος μετέφη πάντεσσι θεοῖσι·
100
κέκλυτέ μευ πάντές τε θεοὶ πᾶσαί τε θέαιναι,
101
ὄφρʼ εἴπω τά με θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγει.
102
σήμερον ἄνδρα φόως δὲ μογοστόκος Εἰλείθυια
103
ἐκφανεῖ, ὃς πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξει,
104
τῶν ἀνδρῶν γενεῆς οἵ θʼ αἵματος ἐξ ἐμεῦ εἰσί.
105
Narrator
τὸν δὲ δολοφρονέουσα προσηύδα πότνια Ἥρη·
106
Hera
ψευστήσεις, οὐδʼ αὖτε τέλος μύθῳ ἐπιθήσεις.
107
εἰ δʼ ἄγε νῦν μοι ὄμοσσον Ὀλύμπιε καρτερὸν ὅρκον,
108
ἦ μὲν τὸν πάντεσσι περικτιόνεσσιν ἀνάξειν
109
ὅς κεν ἐπʼ ἤματι τῷδε πέσῃ μετὰ ποσσὶ γυναικὸς
110
τῶν ἀνδρῶν οἳ σῆς ἐξ αἵματός εἰσι γενέθλης.
111
Narrator
ὣς ἔφατο· Ζεὺς δʼ οὔ τι δολοφροσύνην ἐνόησεν,
112
ἀλλʼ ὄμοσεν μέγαν ὅρκον, ἔπειτα δὲ πολλὸν ἀάσθη.
113
Ἥρη δʼ ἀΐξασα λίπεν ῥίον Οὐλύμποιο,
114
καρπαλίμως δʼ ἵκετʼ Ἄργος Ἀχαιικόν, ἔνθʼ ἄρα ᾔδη
115
ἰφθίμην ἄλοχον Σθενέλου Περσηϊάδαο.
116
ἣ δʼ ἐκύει φίλον υἱόν, ὃ δʼ ἕβδομος ἑστήκει μείς·
117
ἐκ δʼ ἄγαγε πρὸ φόως δὲ καὶ ἠλιτόμηνον ἐόντα,
118
Ἀλκμήνης δʼ ἀπέπαυσε τόκον, σχέθε δʼ Εἰλειθυίας.
119
αὐτὴ δʼ ἀγγελέουσα Δία Κρονίωνα προσηύδα·
120
Hera
Ζεῦ πάτερ ἀργικέραυνε ἔπος τί τοι ἐν φρεσὶ θήσω·
121
ἤδη ἀνὴρ γέγονʼ ἐσθλὸς ὃς Ἀργείοισιν ἀνάξει
122
Εὐρυσθεὺς Σθενέλοιο πάϊς Περσηϊάδαο
123
σὸν γένος· οὔ οἱ ἀεικὲς ἀνασσέμεν Ἀργείοισιν.
124
Narrator
ὣς φάτο, τὸν δʼ ἄχος ὀξὺ κατὰ φρένα τύψε βαθεῖαν·
125
αὐτίκα δʼ εἷλʼ Ἄτην κεφαλῆς λιπαροπλοκάμοιο
126
χωόμενος φρεσὶν ᾗσι, καὶ ὤμοσε καρτερὸν ὅρκον
127
μή ποτʼ ἐς Οὔλυμπόν τε καὶ οὐρανὸν ἀστερόεντα
128
αὖτις ἐλεύσεσθαι Ἄτην, ἣ πάντας ἀᾶται.
129
ὣς εἰπὼν ἔρριψεν ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος
130
χειρὶ περιστρέψας· τάχα δʼ ἵκετο ἔργʼ ἀνθρώπων.
131
τὴν αἰεὶ στενάχεσχʼ ὅθʼ ἑὸν φίλον υἱὸν ὁρῷτο
132
ἔργον ἀεικὲς ἔχοντα ὑπʼ Εὐρυσθῆος ἀέθλων.
133
ὣς καὶ ἐγών, ὅτε δʼ αὖτε μέγας κορυθαίολος Ἕκτωρ
134
Ἀργείους ὀλέκεσκεν ἐπὶ πρυμνῇσι νέεσσιν,
135
οὐ δυνάμην λελαθέσθʼ Ἄτης ᾗ πρῶτον ἀάσθην.
136
ἀλλʼ ἐπεὶ ἀασάμην καί μευ φρένας ἐξέλετο Ζεύς,
137
ἂψ ἐθέλω ἀρέσαι, δόμεναί τʼ ἀπερείσιʼ ἄποινα·
138
ἀλλʼ ὄρσευ πόλεμον δὲ καὶ ἄλλους ὄρνυθι λαούς.
139
δῶρα δʼ ἐγὼν ὅδε πάντα παρασχέμεν ὅσσά τοι ἐλθὼν
140
χθιζὸς ἐνὶ κλισίῃσιν ὑπέσχετο δῖος Ὀδυσσεύς.
141
εἰ δʼ ἐθέλεις, ἐπίμεινον ἐπειγόμενός περ Ἄρηος,
142
δῶρα δέ τοι θεράποντες ἐμῆς παρὰ νηὸς ἑλόντες
143
οἴσουσʼ, ὄφρα ἴδηαι ὅ τοι μενοεικέα δώσω.
144
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
145
Achilles
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
146
δῶρα μὲν αἴ κʼ ἐθέλῃσθα παρασχέμεν, ὡς ἐπιεικές,
147
ἤ τʼ ἐχέμεν παρὰ σοί· νῦν δὲ μνησώμεθα χάρμης
148
αἶψα μάλʼ· οὐ γὰρ χρὴ κλοτοπεύειν ἐνθάδʼ ἐόντας
149
οὐδὲ διατρίβειν· ἔτι γὰρ μέγα ἔργον ἄρεκτον·
150
ὥς κέ τις αὖτʼ Ἀχιλῆα μετὰ πρώτοισιν ἴδηται
151
ἔγχεϊ χαλκείῳ Τρώων ὀλέκοντα φάλαγγας.
152
ὧδέ τις ὑμείων μεμνημένος ἀνδρὶ μαχέσθω.
153
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
154
Odysseus
μὴ δʼ οὕτως, ἀγαθός περ ἐών, θεοείκελʼ Ἀχιλλεῦ
155
νήστιας ὄτρυνε προτὶ Ἴλιον υἷας Ἀχαιῶν
156
Τρωσὶ μαχησομένους, ἐπεὶ οὐκ ὀλίγον χρόνον ἔσται
157
φύλοπις, εὖτʼ ἂν πρῶτον ὁμιλήσωσι φάλαγγες
158
ἀνδρῶν, ἐν δὲ θεὸς πνεύσῃ μένος ἀμφοτέροισιν.
159
ἀλλὰ πάσασθαι ἄνωχθι θοῇς ἐπὶ νηυσὶν Ἀχαιοὺς
160
σίτου καὶ οἴνοιο· τὸ γὰρ μένος ἐστὶ καὶ ἀλκή.
161
οὐ γὰρ ἀνὴρ πρόπαν ἦμαρ ἐς ἠέλιον καταδύντα
162
ἄκμηνος σίτοιο δυνήσεται ἄντα μάχεσθαι·
163
εἴ περ γὰρ θυμῷ γε μενοινάᾳ πολεμίζειν,
164
ἀλλά τε λάθρῃ γυῖα βαρύνεται, ἠδὲ κιχάνει
165
δίψά τε καὶ λιμός, βλάβεται δέ τε γούνατʼ ἰόντι.
166
ὃς δέ κʼ ἀνὴρ οἴνοιο κορεσσάμενος καὶ ἐδωδῆς
167
ἀνδράσι δυσμενέεσσι πανημέριος πολεμίζῃ,
168
θαρσαλέον νύ οἱ ἦτορ ἐνὶ φρεσίν, οὐδέ τι γυῖα
169
πρὶν κάμνει πρὶν πάντας ἐρωῆσαι πολέμοιο.
170
ἀλλʼ ἄγε λαὸν μὲν σκέδασον καὶ δεῖπνον ἄνωχθι
171
ὅπλεσθαι· τὰ δὲ δῶρα ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων
172
οἰσέτω ἐς μέσσην ἀγορήν, ἵνα πάντες Ἀχαιοὶ
173
ὀφθαλμοῖσιν ἴδωσι, σὺ δὲ φρεσὶ σῇσιν ἰανθῇς.
174
ὀμνυέτω δέ τοι ὅρκον ἐν Ἀργείοισιν ἀναστὰς
175
μή ποτε τῆς εὐνῆς ἐπιβήμεναι ἠδὲ μιγῆναι·
176
ἣ θέμις ἐστὶν ἄναξ ἤ τʼ ἀνδρῶν ἤ τε γυναικῶν·
177
καὶ δὲ σοὶ αὐτῷ θυμὸς ἐνὶ φρεσὶν ἵλαος ἔστω.
178
αὐτὰρ ἔπειτά σε δαιτὶ ἐνὶ κλισίῃς ἀρεσάσθω
179
πιείρῃ, ἵνα μή τι δίκης ἐπιδευὲς ἔχῃσθα.
180
Ἀτρεΐδη σὺ δʼ ἔπειτα δικαιότερος καὶ ἐπʼ ἄλλῳ
181
ἔσσεαι. οὐ μὲν γάρ τι νεμεσσητὸν βασιλῆα
182
ἄνδρʼ ἀπαρέσσασθαι ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ.
183
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπεν ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγαμέμνων·
184
Agamemnon
χαίρω σεῦ Λαερτιάδη τὸν μῦθον ἀκούσας·
185
ἐν μοίρῃ γὰρ πάντα διίκεο καὶ κατέλεξας.
186
ταῦτα δʼ ἐγὼν ἐθέλω ὀμόσαι, κέλεται δέ με θυμός,
187
οὐδʼ ἐπιορκήσω πρὸς δαίμονος. αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
188
μιμνέτω αὐτόθι τεῖος ἐπειγόμενός περ Ἄρηος·
189
μίμνετε δʼ ἄλλοι πάντες ἀολλέες, ὄφρά κε δῶρα
190
ἐκ κλισίης ἔλθῃσι καὶ ὅρκια πιστὰ τάμωμεν.
191
σοὶ δʼ αὐτῷ τόδʼ ἐγὼν ἐπιτέλλομαι ἠδὲ κελεύω·
192
κρινάμενος κούρητας ἀριστῆας Παναχαιῶν
193
δῶρα ἐμῆς παρὰ νηὸς ἐνεικέμεν, ὅσσʼ Ἀχιλῆϊ
194
χθιζὸν ὑπέστημεν δώσειν, ἀγέμεν τε γυναῖκας.
195
Ταλθύβιος δέ μοι ὦκα κατὰ στρατὸν εὐρὺν Ἀχαιῶν
196
κάπρον ἑτοιμασάτω ταμέειν Διί τʼ Ἠελίῳ τε.
197
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
198
Achilles
Ἀτρεΐδη κύδιστε ἄναξ ἀνδρῶν Ἀγάμεμνον
199
ἄλλοτέ περ καὶ μᾶλλον ὀφέλλετε ταῦτα πένεσθαι,
200
ὁππότε τις μεταπαυσωλὴ πολέμοιο γένηται
201
καὶ μένος οὐ τόσον ᾖσιν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσι.
202
νῦν δʼ οἳ μὲν κέαται δεδαϊγμένοι, οὓς ἐδάμασσεν
203
Ἕκτωρ Πριαμίδης, ὅτε οἱ Ζεὺς κῦδος ἔδωκεν,
204
ὑμεῖς δʼ ἐς βρωτὺν ὀτρύνετον· ἦ τʼ ἂν ἔγωγε
205
νῦν μὲν ἀνώγοιμι πτολεμίζειν υἷας Ἀχαιῶν
206
νήστιας ἀκμήνους, ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
207
τεύξεσθαι μέγα δόρπον, ἐπὴν τεισαίμεθα λώβην.
208
πρὶν δʼ οὔ πως ἂν ἔμοιγε φίλον κατὰ λαιμὸν ἰείη
209
οὐ πόσις οὐδὲ βρῶσις ἑταίρου τεθνηῶτος
210
ὅς μοι ἐνὶ κλισίῃ δεδαϊγμένος ὀξέϊ χαλκῷ
211
κεῖται ἀνὰ πρόθυρον τετραμμένος, ἀμφὶ δʼ ἑταῖροι
212
μύρονται· τό μοι οὔ τι μετὰ φρεσὶ ταῦτα μέμηλεν,
213
ἀλλὰ φόνος τε καὶ αἷμα καὶ ἀργαλέος στόνος ἀνδρῶν.
214
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
215
Odysseus
ὦ Ἀχιλεῦ Πηλῆος υἱὲ μέγα φέρτατʼ Ἀχαιῶν,
216
κρείσσων εἰς ἐμέθεν καὶ φέρτερος οὐκ ὀλίγον περ
217
ἔγχει, ἐγὼ δέ κε σεῖο νοήματί γε προβαλοίμην
218
πολλόν, ἐπεὶ πρότερος γενόμην καὶ πλείονα οἶδα.
219
τώ τοι ἐπιτλήτω κραδίη μύθοισιν ἐμοῖσιν.
220
αἶψά τε φυλόπιδος πέλεται κόρος ἀνθρώποισιν,
221
ἧς τε πλείστην μὲν καλάμην χθονὶ χαλκὸς ἔχευεν,
222
ἄμητος δʼ ὀλίγιστος, ἐπὴν κλίνῃσι τάλαντα
223
Ζεύς, ὅς τʼ ἀνθρώπων ταμίης πολέμοιο τέτυκται.
224
γαστέρι δʼ οὔ πως ἔστι νέκυν πενθῆσαι Ἀχαιούς·
225
λίην γὰρ πολλοὶ καὶ ἐπήτριμοι ἤματα πάντα
226
πίπτουσιν· πότε κέν τις ἀναπνεύσειε πόνοιο;
227
ἀλλὰ χρὴ τὸν μὲν καταθάπτειν ὅς κε θάνῃσι
228
νηλέα θυμὸν ἔχοντας ἐπʼ ἤματι δακρύσαντας·
229
ὅσσοι δʼ ἂν πολέμοιο περὶ στυγεροῖο λίπωνται
230
μεμνῆσθαι πόσιος καὶ ἐδητύος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
231
ἀνδράσι δυσμενέεσσι μαχώμεθα νωλεμὲς αἰεὶ
232
ἑσσάμενοι χροῒ χαλκὸν ἀτειρέα. μηδέ τις ἄλλην
233
λαῶν ὀτρυντὺν ποτιδέγμενος ἰσχαναάσθω·
234
ἥδε γὰρ ὀτρυντὺς κακὸν ἔσσεται ὅς κε λίπηται
235
νηυσὶν ἐπʼ Ἀργείων· ἀλλʼ ἀθρόοι ὁρμηθέντες
236
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισιν ἐγείρομεν ὀξὺν Ἄρηα.
237
Narrator
ἦ, καὶ Νέστορος υἷας ὀπάσσατο κυδαλίμοιο
238
Φυλεΐδην τε Μέγητα Θόαντά τε Μηριόνην τε
239
καὶ Κρειοντιάδην Λυκομήδεα καὶ Μελάνιππον·
240
βὰν δʼ ἴμεν ἐς κλισίην Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο.
241
αὐτίκʼ ἔπειθʼ ἅμα μῦθος ἔην, τετέλεστο δὲ ἔργον·
242
ἑπτὰ μὲν ἐκ κλισίης τρίποδας φέρον, οὕς οἱ ὑπέστη,
243
αἴθωνας δὲ λέβητας ἐείκοσι, δώδεκα δʼ ἵππους·
244
ἐκ δʼ ἄγον αἶψα γυναῖκας ἀμύμονα ἔργα ἰδυίας
245
ἕπτʼ, ἀτὰρ ὀγδοάτην Βρισηΐδα καλλιπάρῃον.
246
χρυσοῦ δὲ στήσας Ὀδυσεὺς δέκα πάντα τάλαντα
247
ἦρχʼ, ἅμα δʼ ἄλλοι δῶρα φέρον κούρητες Ἀχαιῶν.
248
καὶ τὰ μὲν ἐν μέσσῃ ἀγορῇ θέσαν, ἂν δʼ Ἀγαμέμνων
249
ἵστατο· Ταλθύβιος δὲ θεῷ ἐναλίγκιος αὐδὴν
250
κάπρον ἔχων ἐν χερσὶ παρίστατο ποιμένι λαῶν.
251
Ἀτρεΐδης δὲ ἐρυσσάμενος χείρεσσι μάχαιραν,
252
ἥ οἱ πὰρ ξίφεος μέγα κουλεὸν αἰὲν ἄωρτο,
253
κάπρου ἀπὸ τρίχας ἀρξάμενος Διὶ χεῖρας ἀνασχὼν
254
εὔχετο· τοὶ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτόφιν εἵατο σιγῇ
255
Ἀργεῖοι κατὰ μοῖραν ἀκούοντες βασιλῆος.
256
εὐξάμενος δʼ ἄρα εἶπεν ἰδὼν εἰς οὐρανὸν εὐρύν·
257
Agamemnon
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ὕπατος καὶ ἄριστος
258
Γῆ τε καὶ Ἠέλιος καὶ Ἐρινύες, αἵ θʼ ὑπὸ γαῖαν
259
ἀνθρώπους τίνυνται, ὅτις κʼ ἐπίορκον ὀμόσσῃ,
260
μὴ μὲν ἐγὼ κούρῃ Βρισηΐδι χεῖρʼ ἐπένεικα,
261
οὔτʼ εὐνῆς πρόφασιν κεχρημένος οὔτέ τευ ἄλλου.
262
ἀλλʼ ἔμενʼ ἀπροτίμαστος ἐνὶ κλισίῃσιν ἐμῇσιν.
263
εἰ δέ τι τῶνδʼ ἐπίορκον ἐμοὶ θεοὶ ἄλγεα δοῖεν
264
πολλὰ μάλʼ, ὅσσα διδοῦσιν ὅτίς σφʼ ἀλίτηται ὀμόσσας.
265
Narrator
ἦ, καὶ ἀπὸ στόμαχον κάπρου τάμε νηλέϊ χαλκῷ.
266
τὸν μὲν Ταλθύβιος πολιῆς ἁλὸς ἐς μέγα λαῖτμα
267
ῥῖψʼ ἐπιδινήσας βόσιν ἰχθύσιν· αὐτὰρ Ἀχιλλεὺς
268
ἀνστὰς Ἀργείοισι φιλοπτολέμοισι μετηύδα·
269
Achilles
Ζεῦ πάτερ ἦ μεγάλας ἄτας ἄνδρεσσι διδοῖσθα·
270
οὐκ ἂν δή ποτε θυμὸν ἐνὶ στήθεσσιν ἐμοῖσιν
271
Ἀτρεΐδης ὤρινε διαμπερές, οὐδέ κε κούρην
272
ἦγεν ἐμεῦ ἀέκοντος ἀμήχανος· ἀλλά ποθι Ζεὺς
273
ἤθελʼ Ἀχαιοῖσιν θάνατον πολέεσσι γενέσθαι.
274
νῦν δʼ ἔρχεσθʼ ἐπὶ δεῖπνον, ἵνα ξυνάγωμεν Ἄρηα.
275
Narrator
ὣς ἄρʼ ἐφώνησεν, λῦσεν δʼ ἀγορὴν αἰψηρήν.
276
οἳ μὲν ἄρʼ ἐσκίδναντο ἑὴν ἐπὶ νῆα ἕκαστος,
277
δῶρα δὲ Μυρμιδόνες μεγαλήτορες ἀμφεπένοντο,
278
βὰν δʼ ἐπὶ νῆα φέροντες Ἀχιλλῆος θείοιο.
279
καὶ τὰ μὲν ἐν κλισίῃσι θέσαν, κάθισαν δὲ γυναῖκας,
280
ἵππους δʼ εἰς ἀγέλην ἔλασαν θεράποντες ἀγαυοί.
281
Βρισηῒς δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ ἰκέλη χρυσέῃ Ἀφροδίτῃ
282
ὡς ἴδε Πάτροκλον δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
283
ἀμφʼ αὐτῷ χυμένη λίγʼ ἐκώκυε, χερσὶ δʼ ἄμυσσε
284
στήθεά τʼ ἠδʼ ἁπαλὴν δειρὴν ἰδὲ καλὰ πρόσωπα.
285
εἶπε δʼ ἄρα κλαίουσα γυνὴ ἐϊκυῖα θεῇσι·
286
Briseis
Πάτροκλέ μοι δειλῇ πλεῖστον κεχαρισμένε θυμῷ
287
ζωὸν μέν σε ἔλειπον ἐγὼ κλισίηθεν ἰοῦσα,
288
νῦν δέ σε τεθνηῶτα κιχάνομαι ὄρχαμε λαῶν
289
ἂψ ἀνιοῦσʼ· ὥς μοι δέχεται κακὸν ἐκ κακοῦ αἰεί.
290
ἄνδρα μὲν ᾧ ἔδοσάν με πατὴρ καὶ πότνια μήτηρ
291
εἶδον πρὸ πτόλιος δεδαϊγμένον ὀξέϊ χαλκῷ,
292
τρεῖς τε κασιγνήτους, τούς μοι μία γείνατο μήτηρ,
293
κηδείους, οἳ πάντες ὀλέθριον ἦμαρ ἐπέσπον.
294
οὐδὲ μὲν οὐδέ μʼ ἔασκες, ὅτʼ ἄνδρʼ ἐμὸν ὠκὺς Ἀχιλλεὺς
295
ἔκτεινεν, πέρσεν δὲ πόλιν θείοιο Μύνητος,
296
κλαίειν, ἀλλά μʼ ἔφασκες Ἀχιλλῆος θείοιο
297
κουριδίην ἄλοχον θήσειν, ἄξειν τʼ ἐνὶ νηυσὶν
298
ἐς Φθίην, δαίσειν δὲ γάμον μετὰ Μυρμιδόνεσσι.
299
τώ σʼ ἄμοτον κλαίω τεθνηότα μείλιχον αἰεί.
300
Narrator
ὣς ἔφατο κλαίουσʼ, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γυναῖκες
301
Πάτροκλον πρόφασιν, σφῶν δʼ αὐτῶν κήδεʼ ἑκάστη.
302
αὐτὸν δʼ ἀμφὶ γέροντες Ἀχαιῶν ἠγερέθοντο
303
λισσόμενοι δειπνῆσαι· ὃ δʼ ἠρνεῖτο στεναχίζων·
304
Achilles
λίσσομαι, εἴ τις ἔμοιγε φίλων ἐπιπείθεθʼ ἑταίρων,
305
μή με πρὶν σίτοιο κελεύετε μηδὲ ποτῆτος
306
ἄσασθαι φίλον ἦτορ, ἐπεί μʼ ἄχος αἰνὸν ἱκάνει·
307
δύντα δʼ ἐς ἠέλιον μενέω καὶ τλήσομαι ἔμπης.
308
Narrator
ὣς εἰπὼν ἄλλους μὲν ἀπεσκέδασεν βασιλῆας,
309
δοιὼ δʼ Ἀτρεΐδα μενέτην καὶ δῖος Ὀδυσσεὺς
310
Νέστωρ Ἰδομενεύς τε γέρων θʼ ἱππηλάτα Φοῖνιξ
311
τέρποντες πυκινῶς ἀκαχήμενον· οὐδέ τι θυμῷ
312
τέρπετο, πρὶν πολέμου στόμα δύμεναι αἱματόεντος.
313
μνησάμενος δʼ ἁδινῶς ἀνενείκατο φώνησέν τε·
314
Achilles
ἦ ῥά νύ μοί ποτε καὶ σὺ δυσάμμορε φίλταθʼ ἑταίρων
315
αὐτὸς ἐνὶ κλισίῃ λαρὸν παρὰ δεῖπνον ἔθηκας
316
αἶψα καὶ ὀτραλέως, ὁπότε σπερχοίατʼ Ἀχαιοὶ
317
Τρωσὶν ἐφʼ ἱπποδάμοισι φέρειν πολύδακρυν Ἄρηα.
318
νῦν δὲ σὺ μὲν κεῖσαι δεδαϊγμένος, αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
319
ἄκμηνον πόσιος καὶ ἐδητύος ἔνδον ἐόντων
320
σῇ ποθῇ· οὐ μὲν γάρ τι κακώτερον ἄλλο πάθοιμι,
321
οὐδʼ εἴ κεν τοῦ πατρὸς ἀποφθιμένοιο πυθοίμην,
322
ὅς που νῦν Φθίηφι τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβει
323
χήτεϊ τοιοῦδʼ υἷος· ὃ δʼ ἀλλοδαπῷ ἐνὶ δήμῳ
324
εἵνεκα ῥιγεδανῆς Ἑλένης Τρωσὶν πολεμίζω·
325
ἠὲ τὸν ὃς Σκύρῳ μοι ἔνι τρέφεται φίλος υἱός,
326
εἴ που ἔτι ζώει γε Νεοπτόλεμος θεοειδής.
327
πρὶν μὲν γάρ μοι θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
328
οἶον ἐμὲ φθίσεσθαι ἀπʼ Ἄργεος ἱπποβότοιο
329
αὐτοῦ ἐνὶ Τροίῃ, σὲ δέ τε Φθίην δὲ νέεσθαι,
330
ὡς ἄν μοι τὸν παῖδα θοῇ ἐνὶ νηῒ μελαίνῃ
331
Σκυρόθεν ἐξαγάγοις καί οἱ δείξειας ἕκαστα
332
κτῆσιν ἐμὴν δμῶάς τε καὶ ὑψερεφὲς μέγα δῶμα.
333
ἤδη γὰρ Πηλῆά γʼ ὀΐομαι ἢ κατὰ πάμπαν
334
τεθνάμεν, ἤ που τυτθὸν ἔτι ζώοντʼ ἀκάχησθαι
335
γήραΐ τε στυγερῷ καὶ ἐμὴν ποτιδέγμενον αἰεὶ
336
λυγρὴν ἀγγελίην, ὅτʼ ἀποφθιμένοιο πύθηται.
337
Narrator
ὣς ἔφατο κλαίων, ἐπὶ δὲ στενάχοντο γέροντες,
338
μνησάμενοι τὰ ἕκαστος ἐνὶ μεγάροισιν ἔλειπον·
339
μυρομένους δʼ ἄρα τούς γε ἰδὼν ἐλέησε Κρονίων,
340
αἶψα δʼ Ἀθηναίην ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
341
Zeus
τέκνον ἐμόν, δὴ πάμπαν ἀποίχεαι ἀνδρὸς ἑῆος.
342
ἦ νύ τοι οὐκέτι πάγχυ μετὰ φρεσὶ μέμβλετʼ Ἀχιλλεύς;
343
κεῖνος ὅ γε προπάροιθε νεῶν ὀρθοκραιράων
344
ἧσται ὀδυρόμενος ἕταρον φίλον· οἳ δὲ δὴ ἄλλοι
345
οἴχονται μετὰ δεῖπνον, ὃ δʼ ἄκμηνος καὶ ἄπαστος.
346
ἀλλʼ ἴθι οἱ νέκτάρ τε καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
347
στάξον ἐνὶ στήθεσσʼ, ἵνα μή μιν λιμὸς ἵκηται.
348
Narrator
ὣς εἰπὼν ὄτρυνε πάρος μεμαυῖαν Ἀθήνην·
349
ἣ δʼ ἅρπῃ ἐϊκυῖα τανυπτέρυγι λιγυφώνῳ
350
οὐρανοῦ ἐκκατεπᾶλτο διʼ αἰθέρος. αὐτὰρ Ἀχαιοὶ
351
αὐτίκα θωρήσσοντο κατὰ στρατόν· ἣ δʼ Ἀχιλῆϊ
352
νέκταρ ἐνὶ στήθεσσι καὶ ἀμβροσίην ἐρατεινὴν
353
στάξʼ, ἵνα μή μιν λιμὸς ἀτερπὴς γούναθʼ ἵκοιτο·
354
αὐτὴ δὲ πρὸς πατρὸς ἐρισθενέος πυκινὸν δῶ
355
ᾤχετο, τοὶ δʼ ἀπάνευθε νεῶν ἐχέοντο θοάων.
356
ὡς δʼ ὅτε ταρφειαὶ νιφάδες Διὸς ἐκποτέονται
357
ψυχραὶ ὑπὸ ῥιπῆς αἰθρηγενέος Βορέαο,
358
ὣς τότε ταρφειαὶ κόρυθες λαμπρὸν γανόωσαι
359
νηῶν ἐκφορέοντο καὶ ἀσπίδες ὀμφαλόεσσαι
360
θώρηκές τε κραταιγύαλοι καὶ μείλινα δοῦρα.
361
αἴγλη δʼ οὐρανὸν ἷκε, γέλασσε δὲ πᾶσα περὶ χθὼν
362
χαλκοῦ ὑπὸ στεροπῆς· ὑπὸ δὲ κτύπος ὄρνυτο ποσσὶν
363
ἀνδρῶν· ἐν δὲ μέσοισι κορύσσετο δῖος Ἀχιλλεύς.
364
τοῦ καὶ ὀδόντων μὲν καναχὴ πέλε, τὼ δέ οἱ ὄσσε
365
λαμπέσθην ὡς εἴ τε πυρὸς σέλας, ἐν δέ οἱ ἦτορ
366
δῦνʼ ἄχος ἄτλητον· ὃ δʼ ἄρα Τρωσὶν μενεαίνων
367
δύσετο δῶρα θεοῦ, τά οἱ Ἥφαιστος κάμε τεύχων.
368
κνημῖδας μὲν πρῶτα περὶ κνήμῃσιν ἔθηκε
369
καλὰς ἀργυρέοισιν ἐπισφυρίοις ἀραρυίας·
370
δεύτερον αὖ θώρηκα περὶ στήθεσσιν ἔδυνεν.
371
ἀμφὶ δʼ ἄρʼ ὤμοισιν βάλετο ξίφος ἀργυρόηλον
372
χάλκεον· αὐτὰρ ἔπειτα σάκος μέγα τε στιβαρόν τε
373
εἵλετο, τοῦ δʼ ἀπάνευθε σέλας γένετʼ ἠΰτε μήνης.
374
ὡς δʼ ὅτʼ ἂν ἐκ πόντοιο σέλας ναύτῃσι φανήῃ
375
καιομένοιο πυρός, τό τε καίεται ὑψόθʼ ὄρεσφι
376
σταθμῷ ἐν οἰοπόλῳ· τοὺς δʼ οὐκ ἐθέλοντας ἄελλαι
377
πόντον ἐπʼ ἰχθυόεντα φίλων ἀπάνευθε φέρουσιν·
378
ὣς ἀπʼ Ἀχιλλῆος σάκεος σέλας αἰθέρʼ ἵκανε
379
καλοῦ δαιδαλέου· περὶ δὲ τρυφάλειαν ἀείρας
380
κρατὶ θέτο βριαρήν· ἣ δʼ ἀστὴρ ὣς ἀπέλαμπεν
381
ἵππουρις τρυφάλεια, περισσείοντο δʼ ἔθειραι
382
χρύσεαι, ἃς Ἥφαιστος ἵει λόφον ἀμφὶ θαμειάς.
383
πειρήθη δʼ ἕο αὐτοῦ ἐν ἔντεσι δῖος Ἀχιλλεύς,
384
εἰ οἷ ἐφαρμόσσειε καὶ ἐντρέχοι ἀγλαὰ γυῖα·
385
τῷ δʼ εὖτε πτερὰ γίγνετʼ, ἄειρε δὲ ποιμένα λαῶν.
386
ἐκ δʼ ἄρα σύριγγος πατρώϊον ἐσπάσατʼ ἔγχος
387
βριθὺ μέγα στιβαρόν· τὸ μὲν οὐ δύνατʼ ἄλλος Ἀχαιῶν
388
πάλλειν, ἀλλά μιν οἶος ἐπίστατο πῆλαι Ἀχιλλεύς·
389
Πηλιάδα μελίην, τὴν πατρὶ φίλῳ πόρε Χείρων
390
Πηλίου ἐκ κορυφῆς φόνον ἔμμεναι ἡρώεσσιν·
391
ἵππους δʼ Αὐτομέδων τε καὶ Ἄλκιμος ἀμφιέποντες
392
ζεύγνυον· ἀμφὶ δὲ καλὰ λέπαδνʼ ἕσαν, ἐν δὲ χαλινοὺς
393
γαμφηλῇς ἔβαλον, κατὰ δʼ ἡνία τεῖναν ὀπίσσω
394
κολλητὸν ποτὶ δίφρον. ὃ δὲ μάστιγα φαεινὴν
395
χειρὶ λαβὼν ἀραρυῖαν ἐφʼ ἵπποιιν ἀνόρουσεν
396
Αὐτομέδων· ὄπιθεν δὲ κορυσσάμενος βῆ Ἀχιλλεὺς
397
τεύχεσι παμφαίνων ὥς τʼ ἠλέκτωρ Ὑπερίων,
398
σμερδαλέον δʼ ἵπποισιν ἐκέκλετο πατρὸς ἑοῖο·
399
Achilles
Ξάνθέ τε καὶ Βαλίε τηλεκλυτὰ τέκνα Ποδάργης
400
ἄλλως δὴ φράζεσθε σαωσέμεν ἡνιοχῆα
401
ἂψ Δαναῶν ἐς ὅμιλον ἐπεί χʼ ἕωμεν πολέμοιο,
402
μηδʼ ὡς Πάτροκλον λίπετʼ αὐτόθι τεθνηῶτα.
403
Narrator
τὸν δʼ ἄρʼ ὑπὸ ζυγόφι προσέφη πόδας αἰόλος ἵππος
404
Ξάνθος, ἄφαρ δʼ ἤμυσε καρήατι· πᾶσα δὲ χαίτη
405
ζεύγλης ἐξεριποῦσα παρὰ ζυγὸν οὖδας ἵκανεν·
406
αὐδήεντα δʼ ἔθηκε θεὰ λευκώλενος Ἥρη·
407
Xanthus
καὶ λίην σʼ ἔτι νῦν γε σαώσομεν ὄβριμʼ Ἀχιλλεῦ·
408
ἀλλά τοι ἐγγύθεν ἦμαρ ὀλέθριον· οὐδέ τοι ἡμεῖς
409
αἴτιοι, ἀλλὰ θεός τε μέγας καὶ Μοῖρα κραταιή.
410
οὐδὲ γὰρ ἡμετέρῃ βραδυτῆτί τε νωχελίῃ τε
411
Τρῶες ἀπʼ ὤμοιιν Πατρόκλου τεύχεʼ ἕλοντο·
412
ἀλλὰ θεῶν ὤριστος, ὃν ἠΰκομος τέκε Λητώ,
413
ἔκτανʼ ἐνὶ προμάχοισι καὶ Ἕκτορι κῦδος ἔδωκε.
414
νῶϊ δὲ καί κεν ἅμα πνοιῇ Ζεφύροιο θέοιμεν,
415
ἥν περ ἐλαφροτάτην φάσʼ ἔμμεναι· ἀλλὰ σοὶ αὐτῷ
416
μόρσιμόν ἐστι θεῷ τε καὶ ἀνέρι ἶφι δαμῆναι.
417
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσαντος Ἐρινύες ἔσχεθον αὐδήν.
418
τὸν δὲ μέγʼ ὀχθήσας προσέφη πόδας ὠκὺς Ἀχιλλεύς·
419
Achilles
Ξάνθε τί μοι θάνατον μαντεύεαι; οὐδέ τί σε χρή.
420
εὖ νυ τὸ οἶδα καὶ αὐτὸς ὅ μοι μόρος ἐνθάδʼ ὀλέσθαι
421
νόσφι φίλου πατρὸς καὶ μητέρος· ἀλλὰ καὶ ἔμπης
422
οὐ λήξω πρὶν Τρῶας ἅδην ἐλάσαι πολέμοιο.
423
Narrator
ἦ ῥα, καὶ ἐν πρώτοις ἰάχων ἔχε μώνυχας ἵππους.
424