0:00
Odyssey
Book 20
Homer
Narrator
αὐτὰρ ὁ ἐν προδόμῳ εὐνάζετο δῖος Ὀδυσσεύς·
1
κὰμ μὲν ἀδέψητον βοέην στόρεσʼ, αὐτὰρ ὕπερθε
2
κώεα πόλλʼ ὀΐων, τοὺς ἱρεύεσκον Ἀχαιοί·
3
Εὐρυνόμη δʼ ἄρʼ ἐπὶ χλαῖναν βάλε κοιμηθέντι.
4
ἔνθʼ Ὀδυσεὺς μνηστῆρσι κακὰ φρονέων ἐνὶ θυμῷ
5
κεῖτʼ ἐγρηγορόων· ταὶ δʼ ἐκ μεγάροιο γυναῖκες
6
ἤϊσαν, αἳ μνηστῆρσιν ἐμισγέσκοντο πάρος περ,
7
ἀλλήλῃσι γέλω τε καὶ εὐφροσύνην παρέχουσαι.
8
τοῦ δʼ ὠρίνετο θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι·
9
πολλὰ δὲ μερμήριζε κατὰ φρένα καὶ κατὰ θυμόν,
10
ἠὲ μεταΐξας θάνατον τεύξειεν ἑκάστῃ,
11
ἦ ἔτʼ ἐῷ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μιγῆναι
12
ὕστατα καὶ πύματα, κραδίη δέ οἱ ἔνδον ὑλάκτει.
13
ὡς δὲ κύων ἀμαλῇσι περὶ σκυλάκεσσι βεβῶσα
14
ἄνδρʼ ἀγνοιήσασʼ ὑλάει μέμονέν τε μάχεσθαι,
15
ὥς ῥα τοῦ ἔνδον ὑλάκτει ἀγαιομένου κακὰ ἔργα·
16
στῆθος δὲ πλήξας κραδίην ἠνίπαπε μύθῳ·
17
Odysseus
τέτλαθι δή, κραδίη· καὶ κύντερον ἄλλο ποτʼ ἔτλης.
18
ἤματι τῷ ὅτε μοι μένος ἄσχετος ἤσθιε Κύκλωψ
19
ἰφθίμους ἑτάρους· σὺ δʼ ἐτόλμας, ὄφρα σε μῆτις
20
ἐξάγαγʼ ἐξ ἄντροιο ὀϊόμενον θανέεσθαι.
21
Narrator
ὣς ἔφατʼ, ἐν στήθεσσι καθαπτόμενος φίλον ἦτορ·
22
τῷ δὲ μάλʼ ἐν πείσῃ κραδίη μένε τετληυῖα
23
νωλεμέως· ἀτὰρ αὐτὸς ἑλίσσετο ἔνθα καὶ ἔνθα.
24
ὡς δʼ ὅτε γαστέρʼ ἀνὴρ πολέος πυρὸς αἰθομένοιο,
25
ἐμπλείην κνίσης τε καὶ αἵματος, ἔνθα καὶ ἔνθα
26
αἰόλλῃ, μάλα δʼ ὦκα λιλαίεται ὀπτηθῆναι,
27
ὣς ἄρʼ ὅ γʼ ἔνθα καὶ ἔνθα ἑλίσσετο, μερμηρίζων
28
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει
29
μοῦνος ἐὼν πολέσι. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη
30
οὐρανόθεν καταβᾶσα· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικί·
31
στῆ δʼ ἄρʼ ὑπὲρ κεφαλῆς καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπε·
32
Athena
τίπτʼ αὖτʼ ἐγρήσσεις, πάντων περὶ κάμμορε φωτῶν;
33
οἶκος μέν τοι ὅδʼ ἐστί, γυνὴ δέ τοι ἥδʼ ἐνὶ οἴκῳ
34
καὶ, πάϊς, οἷόν πού τις ἐέλδεται ἔμμεναι υἷα.
35
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
36
Odysseus
ναὶ δὴ ταῦτά γε πάντα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες·
37
ἀλλά τί μοι τόδε θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,
38
ὅππως δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσω,
39
μοῦνος ἐών· οἱ δʼ αἰὲν ἀολλέες ἔνδον ἔασι.
40
πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζω·
41
εἴ περ γὰρ κτείναιμι Διός τε σέθεν τε ἕκητι,
42
πῆ κεν ὑπεκπροφύγοιμι; τά σε φράζεσθαι ἄνωγα.
43
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
44
Athena
σχέτλιε, καὶ μέν τίς τε χερείονι πείθεθʼ ἑταίρῳ,
45
ὅς περ θνητός τʼ ἐστὶ καὶ οὐ τόσα μήδεα οἶδεν·
46
αὐτὰρ ἐγὼ θεός εἰμι, διαμπερὲς ἥ σε φυλάσσω
47
ἐν πάντεσσι πόνοις. ἐρέω δέ τοι ἐξαναφανδόν·
48
εἴ περ πεντήκοντα λόχοι μερόπων ἀνθρώπων
49
νῶϊ περισταῖεν, κτεῖναι μεμαῶτες Ἄρηϊ,
50
καί κεν τῶν ἐλάσαιο βόας καὶ ἴφια μῆλα.
51
ἀλλʼ ἑλέτω σε καὶ ὕπνος· ἀνίη καὶ τὸ φυλάσσειν
52
πάννυχον ἐγρήσσοντα, κακῶν δʼ ὑποδύσεαι ἤδη.
53
Narrator
ὣς φάτο, καί ῥά οἱ ὕπνον ἐπὶ βλεφάροισιν ἔχευεν,
54
αὐτὴ δʼ ἂψ ἐς Ὄλυμπον ἀφίκετο δῖα θεάων.
55
εὖτε τὸν ὕπνος ἔμαρπτε, λύων μελεδήματα θυμοῦ,
56
λυσιμελής, ἄλοχος δʼ ἄρʼ ἐπέγρετο κεδνὰ ἰδυῖα·
57
κλαῖε δʼ ἄρʼ ἐν λέκτροισι καθεζομένη μαλακοῖσιν.
58
αὐτὰρ ἐπεὶ κλαίουσα κορέσσατο ὃν κατὰ θυμόν,
59
Ἀρτέμιδι πρώτιστον ἐπεύξατο δῖα γυναικῶν·
60
Penelope
Ἄρτεμι, πότνα θεά, θύγατερ Διός, αἴθε μοι ἤδη
61
ἰὸν ἐνὶ στήθεσσι βαλοῦσʼ ἐκ θυμὸν ἕλοιο
62
αὐτίκα νῦν, ἢ ἔπειτα μʼ ἀναρπάξασα θύελλα
63
οἴχοιτο προφέρουσα κατʼ ἠερόεντα κέλευθα,
64
ἐν προχοῇς δὲ βάλοι ἀψορρόου Ὠκεανοῖο.
65
ὡς δʼ ὅτε Πανδαρέου κούρας ἀνέλοντο θύελλαι·
66
τῇσι τοκῆας μὲν φθῖσαν θεοί, αἱ δʼ ἐλίποντο
67
ὀρφαναὶ ἐν μεγάροισι, κόμισσε δὲ δῖʼ Ἀφροδίτη
68
τυρῷ καὶ μέλιτι γλυκερῷ καὶ ἡδέϊ οἴνῳ·
69
Ἥρη δʼ αὐτῇσιν περὶ πασέων δῶκε γυναικῶν
70
εἶδος καὶ πινυτήν, μῆκος δʼ ἔπορʼ Ἄρτεμις ἁγνή,
71
ἔργα δʼ Ἀθηναίη δέδαε κλυτὰ ἐργάζεσθαι.
72
εὖτʼ Ἀφροδίτη δῖα προσέστιχε μακρὸν Ὄλυμπον,
73
κούρῃς αἰτήσουσα τέλος θαλεροῖο γάμοιο —
74
ἐς Δία τερπικέραυνον, ὁ γάρ τʼ εὖ οἶδεν ἅπαντα,
75
μοῖράν τʼ ἀμμορίην τε καταθνητῶν ἀνθρώπων —
76
τόφρα δὲ τὰς κούρας ἅρπυιαι ἀνηρείψαντο
77
καί ῥʼ ἔδοσαν στυγερῇσιν ἐρινύσιν ἀμφιπολεύειν·
78
ὣς ἔμʼ ἀϊστώσειαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,
79
ἠέ μʼ ἐϋπλόκαμος βάλοι Ἄρτεμις, ὄφρʼ Ὀδυσῆα
80
ὀσσομένη καὶ γαῖαν ὕπο στυγερὴν ἀφικοίμην,
81
μηδέ τι χείρονος ἀνδρὸς ἐϋφραίνοιμι νόημα.
82
ἀλλὰ τὸ μὲν καὶ ἀνεκτὸν ἔχει κακόν, ὁππότε κέν τις
83
ἤματα μὲν κλαίῃ, πυκινῶς ἀκαχήμενος ἦτορ,
84
νύκτας δʼ ὕπνος ἔχῃσιν — ὁ γάρ τʼ ἐπέλησεν ἁπάντων,
85
ἐσθλῶν ἠδὲ κακῶν, ἐπεὶ ἄρ βλέφαρʼ ἀμφικαλύψῃ —
86
αὐτὰρ ἐμοὶ καὶ ὀνείρατʼ ἐπέσσευεν κακὰ δαίμων.
87
τῇδε γὰρ αὖ μοι νυκτὶ παρέδραθεν εἴκελος αὐτῷ,
88
τοῖος ἐὼν οἷος ᾖεν ἅμα στρατῷ· αὐτὰρ ἐμὸν κῆρ
89
χαῖρʼ, ἐπεὶ οὐκ ἐφάμην ὄναρ ἔμμεναι, ἀλλʼ ὕπαρ ἤδη.
90
Narrator
ὣς ἔφατʼ, αὐτίκα δὲ χρυσόθρονος ἤλυθεν Ἠώς.
91
τῆς δʼ ἄρα κλαιούσης ὄπα σύνθετο δῖος Ὀδυσσεύς·
92
μερμήριζε δʼ ἔπειτα, δόκησε δέ οἱ κατὰ θυμὸν
93
ἤδη γιγνώσκουσα παρεστάμεναι κεφαλῆφι.
94
χλαῖναν μὲν συνελὼν καὶ κώεα, τοῖσιν ἐνεῦδεν,
95
ἐς μέγαρον κατέθηκεν ἐπὶ θρόνου, ἐκ δὲ βοείην
96
θῆκε θύραζε φέρων, Διὶ δʼ εὔξατο χεῖρας ἀνασχών·
97
Odysseus
Ζεῦ πάτερ, εἴ μʼ ἐθέλοντες ἐπὶ τραφερήν τε καὶ ὑγρὴν
98
ἤγετʼ ἐμὴν ἐς γαῖαν, ἐπεί μʼ ἐκακώσατε λίην,
99
φήμην τίς μοι φάσθω ἐγειρομένων ἀνθρώπων
100
ἔνδοθεν, ἔκτοσθεν δὲ Διὸς τέρας ἄλλο φανήτω.
101
Narrator
ὣς ἔφατʼ εὐχόμενος· τοῦ δʼ ἔκλυε μητίετα Ζεύς,
102
αὐτίκα δʼ ἐβρόντησεν ἀπʼ αἰγλήεντος Ὀλύμπου,
103
ὑψόθεν ἐκ νεφέων· γήθησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς.
104
φήμην δʼ ἐξ οἴκοιο γυνὴ προέηκεν ἀλετρὶς
105
πλησίον, ἔνθʼ ἄρα οἱ μύλαι ἥατο ποιμένι λαῶν,
106
τῇσιν δώδεκα πᾶσαι ἐπερρώοντο γυναῖκες
107
ἄλφιτα τεύχουσαι καὶ ἀλείατα, μυελὸν ἀνδρῶν.
108
αἱ μὲν ἄρʼ ἄλλαι εὗδον, ἐπεὶ κατὰ πυρὸν ἄλεσσαν,
109
ἡ δὲ μίʼ οὔπω παύετʼ, ἀφαυροτάτη δʼ ἐτέτυκτο·
110
ἥ ῥα μύλην στήσασα ἔπος φάτο, σῆμα ἄνακτι·
111
Servant
Ζεῦ πάτερ, ὅς τε θεοῖσι καὶ ἀνθρώποισιν ἀνάσσεις,
112
ἦ μεγάλʼ ἐβρόντησας ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος,
113
οὐδέ ποθι νέφος ἐστί· τέρας νύ τεῳ τόδε φαίνεις.
114
κρῆνον νῦν καὶ ἐμοὶ δειλῇ ἔπος, ὅττι κεν εἴπω·
115
μνηστῆρες πύματόν τε καὶ ὕστατον ἤματι τῷδε
116
ἐν μεγάροις Ὀδυσῆος ἑλοίατο δαῖτʼ ἐρατεινήν,
117
οἳ δή μοι καμάτῳ θυμαλγέι· γούνατʼ ἔλυσαν
118
ἄλφιτα τευχούσῃ· νῦν ὕστατα δειπνήσειαν.
119
Narrator
ὣς ἄρʼ ἔφη, χαῖρεν δὲ κλεηδόνι δῖος Ὀδυσσεὺς
120
Ζηνός τε βροντῇ· φάτο γὰρ τίσασθαι ἀλείτας.
121
αἱ δʼ ἄλλαι δμῳαὶ κατὰ δώματα κάλʼ Ὀδυσῆος
122
ἀγρόμεναι ἀνέκαιον ἐπʼ ἐσχάρῃ ἀκάματον πῦρ.
123
Τηλέμαχος δʼ εὐνῆθεν ἀνίστατο, ἰσόθεος φώς,
124
εἵματα ἑσσάμενος· περὶ δὲ ξίφος ὀξὺ θέτʼ ὤμῳ·
125
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσιν ἐδήσατο καλὰ πέδιλα,
126
εἵλετο δʼ ἄλκιμον ἔγχος, ἀκαχμένον ὀξέι· χαλκῷ·
127
στῆ δʼ ἄρʼ ἐπʼ οὐδὸν ἰών, πρὸς δʼ Εὐρύκλειαν ἔειπε·
128
Eurycleia
μαῖα φίλη, τὸν ξεῖνον ἐτιμήσασθʼ ἐνὶ οἴκῳ
129
εὐνῇ καὶ σίτῳ, ἦ αὔτως κεῖται ἀκηδής;
130
τοιαύτη γὰρ ἐμὴ μήτηρ, πινυτή περ ἐοῦσα·
131
ἐμπλήγδην ἕτερόν γε τίει μερόπων ἀνθρώπων
132
χείρονα, τὸν δέ τʼ ἀρείονʼ ἀτιμήσασʼ ἀποπέμπει.
133
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε περίφρων Εὐρύκλεια·
134
Eurycleia
οὐκ ἄν μιν νῦν, τέκνον, ἀναίτιον αἰτιόῳο.
135
οἶνον μὲν γὰρ πῖνε καθήμενος, ὄφρʼ ἔθελʼ αὐτός,
136
σίτου δʼ οὐκέτʼ ἔφη πεινήμεναι· εἴρετο γάρ μιν.
137
ἀλλʼ ὅτε δὴ κοίτοιο καὶ ὕπνου μιμνήσκοιτο,
138
ἡ μὲν δέμνιʼ ἄνωγεν ὑποστορέσαι δμῳῇσιν,
139
αὐτὰρ ὅ γʼ, ὥς τις πάμπαν ὀϊζυρὸς καὶ ἄποτμος,
140
οὐκ ἔθελʼ ἐν λέκτροισι καὶ ἐν ῥήγεσσι καθεύδειν,
141
ἀλλʼ ἐν ἀδεψήτῳ βοέῃ καὶ κώεσιν οἰῶν
142
ἔδραθʼ ἐνὶ προδόμῳ· χλαῖναν δʼ ἐπιέσσαμεν ἡμεῖς.
143
Narrator
ὣς φάτο, Τηλέμαχος δὲ διὲκ μεγάροιο βεβήκει
144
ἔγχος ἔχων, ἅμα τῷ γε δύω κύνες ἀργοὶ ἕποντο.
145
βῆ δʼ ἴμεν εἰς ἀγορὴν μετʼ ἐϋκνήμιδας Ἀχαιούς.
146
ἡ δʼ αὖτε δμῳῇσιν ἐκέκλετο δῖα γυναικῶν,
147
Εὐρύκλειʼ, Ὦπος θυγάτηρ Πεισηνορίδαο·
148
Penelope
ἀγρεῖθʼ, αἱ μὲν δῶμα κορήσατε ποιπνύσασαι,
149
ῥάσσατέ τʼ, ἔν τε θρόνοις εὐποιήτοισι τάπητας
150
βάλλετε πορφυρέους· αἱ δὲ σπόγγοισι τραπέζας
151
πάσας ἀμφιμάσασθε, καθήρατε δὲ κρητῆρας
152
καὶ δέπα ἀμφικύπελλα τετυγμένα· ταὶ δὲ μεθʼ ὕδωρ
153
ἔρχεσθε κρήνηνδε, καὶ οἴσετε θᾶσσον ἰοῦσαι.
154
οὐ γὰρ δὴν μνηστῆρες ἀπέσσονται μεγάροιο,
155
ἀλλὰ μάλʼ ἦρι νέονται, ἐπεὶ καὶ πᾶσιν ἑορτή.
156
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, αἱ δʼ ἄρα τῆς μάλα μὲν κλύον ἠδʼ ἐπίθοντο.
157
αἱ μὲν ἐείκοσι βῆσαν ἐπὶ κρήνην μελάνυδρον,
158
αἱ δʼ αὐτοῦ κατὰ δώματʼ ἐπισταμένως πονέοντο.
159
ἐς δʼ ἦλθον δρηστῆρες Ἀχαιῶν. οἱ μὲν ἔπειτα
160
εὖ καὶ ἐπισταμένως κέασαν ξύλα, ταὶ δὲ γυναῖκες
161
ἦλθον ἀπὸ κρήνης· ἐπὶ δέ σφισιν ἦλθε συβώτης
162
τρεῖς σιάλους κατάγων, οἳ ἔσαν μετὰ πᾶσιν ἄριστοι.
163
καὶ τοὺς μέν ῥʼ εἴασε καθʼ ἕρκεα καλὰ νέμεσθαι,
164
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα μειλιχίοισι·
165
Eumaeus
ξεῖνʼ, ἦ ἄρ τί σε μᾶλλον Ἀχαιοὶ εἰσορόωσιν,
166
ἦέ σʼ ἀτιμάζουσι κατὰ μέγαρʼ, ὡς τὸ πάρος περ;
167
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολυμήτις Ὀδυσσεύς·
168
Odysseus
αἲ γὰρ δή, Εὔμαιε, θεοὶ τισαίατο λώβην,
169
ἣν οἵδʼ ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανόωνται
170
οἴκῳ ἐν ἀλλοτρίῳ, οὐδʼ αἰδοῦς μοῖραν ἔχουσιν.
171
Narrator
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
172
ἀγχίμολον δέ σφʼ ἦλθε Μελάνθιος, αἰπόλος αἰγῶν.
173
αἶγας ἄγων αἳ πᾶσι μετέρεπον αἰπολίοισι,
174
δεῖπνον μνηστήρεσσι. δύω δʼ ἅμʼ ἕποντο νομῆες.
175
καὶ τὰς μὲν κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
176
αὐτὸς δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα προσηύδα κερτομίοισι·
177
Irus
ξεῖνʼ, ἔτι καὶ νῦν ἐνθάδʼ ἀνιήσεις κατὰ δῶμα
178
ἀνέρας αἰτίζων, ἀτὰρ οὐκ ἔξεισθα θύραζε;
179
πάντως οὐκέτι νῶϊ διακρινέεσθαι ὀΐω
180
πρὶν χειρῶν γεύσασθαι, ἐπεὶ σύ περ οὐ κατὰ κόσμον
181
αἰτίζεις· εἰσὶν δὲ καὶ ἄλλαι δαῖτες Ἀχαιῶν.
182
Narrator
ὣς φάτο, τὸν δʼ οὔ τι προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς,
183
ἀλλʼ ἀκέων κίνησε κάρη, κακὰ βυσσοδομεύων.
184
τοῖσι δʼ ἐπὶ τρίτος ἦλθε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
185
βοῦν στεῖραν μνηστῆρσιν ἄγων καὶ πίονας αἶγας.
186
πορθμῆες δʼ ἄρα τούς γε διήγαγον, οἵ τε καὶ ἄλλους
187
ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται.
188
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέδησεν ὑπʼ αἰθούσῃ ἐριδούπῳ,
189
αὐτὸς δʼ αὖτʼ ἐρέεινε συβώτην ἄγχι παραστάς·
190
Penelope
τίς δὴ ὅδε ξεῖνος νέον εἰλήλουθε, συβῶτα,
191
ἡμέτερον πρὸς δῶμα; τέων δʼ ἐξ εὔχεται εἶναι
192
ἀνδρῶν; ποῦ δέ νύ οἱ γενεὴ καὶ πατρὶς ἄρουρα;
193
δύσμορος, ἦ τε ἔοικε δέμας βασιλῆϊ ἄνακτι·
194
ἀλλὰ θεοὶ δυόωσι πολυπλάγκτους ἀνθρώπους,
195
ὁππότε καὶ βασιλεῦσιν ἐπικλώσωνται ὀϊζύν.
196
Narrator
ἦ καὶ δεξιτερῇ δειδίσκετο χειρὶ παραστάς,
197
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
198
Eumaeus
χαῖρε, πάτερ ὦ ξεῖνε· γένοιτό τοι ἔς περ ὀπίσσω
199
ὄλβος· ἀτὰρ μὲν νῦν γε κακοῖς ἔχεαι πολέεσσι.
200
Ζεῦ πάτερ, οὔ τις σεῖο θεῶν ὀλοώτερος ἄλλος·
201
οὐκ ἐλεαίρεις ἄνδρας, ἐπὴν δὴ γείνεαι αὐτός,
202
μισγέμεναι κακότητι καὶ ἄλγεσι λευγαλέοισιν.
203
ἴδιον, ὡς ἐνόησα, δεδάκρυνται δέ μοι ὄσσε
204
μνησαμένῳ Ὀδυσῆος, ἐπεὶ καὶ κεῖνον ὀΐω
205
τοιάδε λαίφεʼ ἔχοντα κατʼ ἀνθρώπους ἀλάλησθαι,
206
εἴ που ἔτι ζώει καὶ ὁρᾷ φάος ἠελίοιο.
207
εἰ δʼ ἤδη τέθνηκε καὶ εἰν Ἀΐδαο δόμοισιν,
208
ὤ μοι ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ὅς μʼ ἐπὶ βουσὶν
209
εἷσʼ ἔτι τυτθὸν ἐόντα Κεφαλλήνων ἐνὶ δήμῳ.
210
νῦν δʼ αἱ μὲν γίγνονται ἀθέσφατοι, οὐδέ κεν ἄλλως
211
ἀνδρί γʼ ὑποσταχύοιτο βοῶν γένος εὐρυμετώπων·
212
τὰς δʼ ἄλλοι με κέλονται ἀγινέμεναί σφισιν αὐτοῖς
213
ἔδμεναι· οὐδέ τι παιδὸς ἐνὶ μεγάροις ἀλέγουσιν,
214
οὐδʼ ὄπιδα τρομέουσι θεῶν· μεμάασι γὰρ ἤδη
215
κτήματα δάσσασθαι δὴν οἰχομένοιο ἄνακτος.
216
αὐτὰρ ἐμοὶ τόδε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσι φίλοισι
217
πόλλʼ ἐπιδινεῖται· μάλα μὲν κακὸν υἷος ἐόντος
218
ἄλλων δῆμον ἱκέσθαι ἰόντʼ αὐτῇσι βόεσσιν,
219
ἄνδρας ἐς ἀλλοδαπούς· τὸ δὲ ῥίγιον, αὖθι μένοντα
220
βουσὶν ἐπʼ ἀλλοτρίῃσι καθήμενον ἄλγεα πάσχειν.
221
καί κεν δὴ πάλαι ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
222
ἐξικόμην φεύγων, ἐπεὶ οὐκέτʼ ἀνεκτὰ πέλονται·
223
ἀλλʼ ἔτι τὸν δύστηνον ὀΐομαι, εἴ ποθεν ἐλθὼν
224
ἀνδρῶν μνηστήρων σκέδασιν κατὰ δώματα θείῃ.
225
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
226
Odysseus
βουκόλʼ, ἐπεὶ οὔτε κακῷ οὔτʼ ἄφρονι φωτὶ ἔοικας,
227
γιγνώσκω δὲ καὶ αὐτὸς ὅ τοι πινυτὴ φρένας ἵκει,
228
τοὔνεκά τοι ἐρέω καὶ ἐπὶ μέγαν ὅρκον ὀμοῦμαι·
229
ἴστω νῦν Ζεὺς πρῶτα θεῶν ξενίη τε τράπεζα
230
ἱστίη τʼ Ὀδυσῆος ἀμύμονος, ἣν ἀφικάνω,
231
ἦ σέθεν ἐνθάδʼ ἐόντος ἐλεύσεται οἴκαδʼ Ὀδυσσεύς·
232
σοῖσιν δʼ ὀφθαλμοῖσιν ἐπόψεαι, αἴ κʼ ἐθέλῃσθα,
233
κτεινομένους μνηστῆρας, οἳ ἐνθάδε κοιρανέουσιν.
234
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε βοῶν ἐπιβουκόλος ἀνήρ·
235
Eumaeus
αἲ γὰρ τοῦτο, ξεῖνε, ἔπος τελέσειε Κρονίων·
236
γνοίης χʼ οἵη ἐμὴ δύναμις καὶ χεῖρες ἕπονται.
237
Narrator
ὣς δʼ αὔτως Εὔμαιος ἐπεύξατο πᾶσι θεοῖσι
238
νοστῆσαι Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε.
239
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
240
μνηστῆρες δʼ ἄρα Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε
241
ἤρτυον· αὐτὰρ ὁ τοῖσιν ἀριστερὸς ἤλυθεν ὄρνις,
242
αἰετὸς ὑψιπέτης, ἔχε δὲ τρήρωνα πέλειαν.
243
τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
244
Amphinomus
ὦ φίλοι, οὐχ ἡμῖν συνθεύσεται ἥδε γε βουλή,
245
Τηλεμάχοιο φόνος· ἀλλὰ μνησώμεθα δαιτός.
246
Narrator
ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
247
ἐλθόντες δʼ ἐς δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο
248
χλαίνας μὲν κατέθεντο κατὰ κλισμούς τε θρόνους τε,
249
οἱ δʼ ἱέρευον ὄϊς μεγάλους καὶ πίονας αἶγας,
250
ἵρευον δὲ σύας σιάλους καὶ βοῦν ἀγελαίην·
251
σπλάγχνα δʼ ἄρʼ ὀπτήσαντες ἐνώμων, ἐν δέ τε οἶνον
252
κρητῆρσιν κερόωντο· κύπελλα δὲ νεῖμε συβώτης.
253
σῖτον δέ σφʼ ἐπένειμε Φιλοίτιος, ὄρχαμος ἀνδρῶν,
254
καλοῖς ἐν κανέοισιν, ἐῳνοχόει δὲ Μελανθεύς.
255
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
256
Τηλέμαχος δʼ Ὀδυσῆα καθίδρυε, κέρδεα νωμῶν,
257
ἐντὸς ἐϋσταθέος μεγάρου, παρὰ λάϊνον οὐδόν,
258
δίφρον ἀεικέλιον καταθεὶς ὀλίγην τε τράπεζαν·
259
πὰρ δʼ ἐτίθει σπλάγχνων μοίρας, ἐν δʼ οἶνον ἔχευεν
260
ἐν δέπαϊ χρυσέῳ, καί μιν πρὸς μῦθον ἔειπεν·
261
Telemachus
ἐνταυθοῖ νῦν ἧσο μετʼ ἀνδράσιν οἰνοποτάζων·
262
κερτομίας δέ τοι αὐτὸς ἐγὼ καὶ χεῖρας ἀφέξω
263
πάντων μνηστήρων, ἐπεὶ οὔ τοι δήμιός ἐστιν
264
οἶκος ὅδʼ, ἀλλʼ Ὀδυσῆος, ἐμοὶ δʼ ἐκτήσατο κεῖνος.
265
ὑμεῖς δέ, μνηστῆρες, ἐπίσχετε θυμὸν ἐνιπῆς
266
καὶ χειρῶν, ἵνα μή τις ἔρις καὶ νεῖκος ὄρηται.
267
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ὀδὰξ ἐν χείλεσι φύντες
268
Τηλέμαχον θαύμαζον, ὃ θαρσαλέως ἀγόρευε.
269
τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
270
Antinous
καὶ χαλεπόν περ ἐόντα δεχώμεθα μῦθον, Ἀχαιοί,
271
Τηλεμάχου· μάλα δʼ ἧμιν ἀπειλήσας ἀγορεύει.
272
οὐ γὰρ Ζεὺς εἴασε Κρονίων· τῷ κέ μιν ἤδη
273
παύσαμεν ἐν μεγάροισι, λιγύν περ ἐόντʼ ἀγορητήν.
274
Narrator
ὣς ἔφατʼ Ἀντίνοος· ὁ δʼ ἄρʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων.
275
κήρυκες δʼ ἀνὰ ἄστυ θεῶν ἱερὴν ἑκατόμβην
276
ἦγον· τοὶ δʼ ἀγέροντο κάρη κομόωντες Ἀχαιοὶ
277
ἄλσος ὕπο σκιερὸν ἑκατηβόλου Ἀπόλλωνος.
278
οἱ δʼ ἐπεὶ ὤπτησαν κρέʼ ὑπέρτερα καὶ ἐρύσαντο,
279
μοίρας δασσάμενοι δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα·
280
πὰρ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ μοῖραν θέσαν οἳ πονέοντο
281
ἴσην, ὡς αὐτοί περ ἐλάγχανον· ὣς γὰρ ἀνώγει
282
Τηλέμαχος, φίλος υἱὸς Ὀδυσσῆος θείοιο.
283
μνηστῆρας δʼ οὐ πάμπαν ἀγήνορας εἴα Ἀθήνη
284
λώβης ἴσχεσθαι θυμαλγέος, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον
285
δύη ἄχος κραδίην Λαερτιάδην Ὀδυσῆα.
286
ἦν δέ τις ἐν μνηστῆρσιν ἀνὴρ ἀθεμίστια εἰδώς,
287
Κτήσιππος δʼ ὄνομʼ ἔσκε, Σάμῃ δʼ ἐνὶ οἰκία ναῖεν·
288
ὃς δή τοι κτεάτεσσι πεποιθὼς θεσπεσίοισι
289
μνάσκετʼ Ὀδυσσῆος δὴν οἰχομένοιο δάμαρτα.
290
ὅς ῥα τότε μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισι μετηύδα·
291
Ktesippos
κέκλυτέ μευ, μνηστῆρες ἀγήνορες, ὄφρα τι εἴπω·
292
μοῖραν μὲν δὴ ξεῖνος ἔχει πάλαι, ὡς ἐπέοικεν,
293
ἴσην· οὐ γὰρ καλὸν ἀτέμβειν οὐδὲ δίκαιον
294
ξείνους Τηλεμάχου, ὅς κεν τάδε δώμαθʼ ἵκηται.
295
ἀλλʼ ἄγε οἱ καὶ ἐγὼ δῶ ξείνιον, ὄφρα καὶ αὐτὸς
296
ἠὲ λοετροχόῳ δώῃ γέρας ἠέ τῳ ἄλλῳ
297
δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
298
Narrator
ὣς εἰπὼν ἔρριψε βοὸς πόδα χειρὶ παχείῃ.
299
κείμενον ἐκ κανέοιο λαβών· ὁ δʼ ἀλεύατʼ Ὀδυσσεὺς
300
ἦκα παρακλίνας κεφαλήν, μείδησε δὲ θυμῷ
301
σαρδάνιον μάλα τοῖον· ὁ δʼ εὔδμητον βάλε τοῖχον.
302
Κτήσιππον δʼ ἄρα Τηλέμαχος ἠνίπαπε μύθῳ·
303
Telemachus
Κτήσιππʼ, ἦ μάλα τοι τόδε κέρδιον ἔπλετο θυμῷ·
304
οὐκ ἔβαλες τὸν ξεῖνον· ἀλεύατο γὰρ βέλος αὐτός.
305
ἦ γάρ κέν σε μέσον βάλον ἔγχεϊ ὀξυόεντι,
306
καί κέ τοι ἀντὶ γάμοιο πατὴρ τάφον ἀμφεπονεῖτο
307
ἐνθάδε. τῷ μή τίς μοι ἀεικείας ἐνὶ οἴκῳ
308
φαινέτω· ἤδη γὰρ νοέω καὶ οἶδα ἕκαστα,
309
ἐσθλά τε καὶ τὰ χέρηα· πάρος δʼ ἔτι νήπιος ἦα.
310
ἀλλʼ ἔμπης τάδε μὲν καὶ τέτλαμεν εἰσορόωντες,
311
μήλων σφαζομένων οἴνοιό τε πινομένοιο
312
καὶ σίτου· χαλεπὸν γὰρ ἐρυκακέειν ἕνα πολλούς.
313
ἀλλʼ ἄγε μηκέτι μοι κακὰ ῥέζετε δυσμενέοντες·
314
εἰ δʼ ἤδη μʼ αὐτὸν κτεῖναι μενεαίνετε χαλκῷ,
315
καί κε τὸ βουλοίμην, καί κεν πολὺ κέρδιον εἴη
316
τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,
317
ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
318
ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά.
319
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ·
320
ὀψὲ δὲ δὴ μετέειπε Δαμαστορίδης Ἀγέλαος·
321
Eurymachus
ὦ φίλοι, οὐκ ἂν δή τις ἐπὶ ῥηθέντι δικαίῳ
322
ἀντιβίοις ἐπέεσσι καθαπτόμενος χαλεπαίνοι·
323
μήτε τι τὸν ξεῖνον στυφελίζετε μήτε τινʼ ἄλλον
324
δμώων, οἳ κατὰ δώματʼ Ὀδυσσῆος θείοιο.
325
Τηλεμάχῳ δέ κε μῦθον ἐγὼ καὶ μητέρι φαίην
326
ἤπιον, εἴ σφωϊν κραδίῃ ἅδοι ἀμφοτέροιϊν.
327
ὄφρα μὲν ὑμῖν θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἐώλπει
328
νοστήσειν Ὀδυσῆα πολύφρονα ὅνδε δόμονδε,
329
τόφρʼ οὔ τις νέμεσις μενέμεν τʼ ἦν ἰσχέμεναί τε
330
μνηστῆρας κατὰ δώματʼ, ἐπεὶ τόδε κέρδιον ἦεν,
331
εἰ νόστησʼ Ὀδυσεὺς καὶ ὑπότροπος ἵκετο δῶμα·
332
νῦν δʼ ἤδη τόδε δῆλον, ὅ τʼ οὐκέτι νόστιμός ἐστιν.
333
ἀλλʼ ἄγε, σῇ τάδε μητρὶ παρεζόμενος κατάλεξον,
334
γήμασθʼ ὅς τις ἄριστος ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν,
335
ὄφρα σὺ μὲν χαίρων πατρώϊα πάντα νέμηαι,
336
ἔσθων καὶ πίνων, ἡ δʼ ἄλλου δῶμα κομίζῃ.
337
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
338
Telemachus
οὐ μὰ Ζῆνʼ, Ἀγέλαε, καὶ ἄλγεα πατρὸς ἐμοῖο,
339
ὅς που τῆλʼ Ἰθάκης ἢ ἔφθιται ἢ ἀλάληται,
340
οὔ τι διατρίβω μητρὸς γάμον, ἀλλὰ κελεύω
341
γήμασθʼ ᾧ κʼ ἐθέλῃ, ποτὶ δʼ ἄσπετα δῶρα δίδωμι.
342
αἰδέομαι δʼ ἀέκουσαν ἀπὸ μεγάροιο δίεσθαι
343
μύθῳ ἀναγκαίῳ· μὴ τοῦτο θεὸς τελέσειεν.
344
Narrator
ὣς φάτο Τηλέμαχος· μνηστῆρσι δὲ Παλλὰς Ἀθήνη
345
ἄσβεστον γέλω ὦρσε, παρέπλαγξεν δὲ νόημα.
346
οἱ δʼ ἤδη γναθμοῖσι γελοίων ἀλλοτρίοισιν,
347
αἱμοφόρυκτα δὲ δὴ κρέα ἤσθιον· ὄσσε δʼ ἄρα σφέων
348
δακρυόφιν πίμπλαντο, γόον δʼ ὠΐετο θυμός.
349
τοῖσι δὲ καὶ μετέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
350
Theoclymenus
ἆ δειλοί, τί κακὸν τόδε πάσχετε; νυκτὶ μὲν ὑμέων
351
εἰλύαται κεφαλαί τε πρόσωπά τε νέρθε τε γοῦνα.
352
οἰμωγὴ δὲ δέδηε, δεδάκρυνται δὲ παρειαί,
353
αἵματι δʼ ἐρράδαται τοῖχοι καλαί τε μεσόδμαι·
354
εἰδώλων δὲ πλέον πρόθυρον, πλείη δὲ καὶ αὐλή,
355
ἱεμένων Ἔρεβόσδε ὑπὸ ζόφον· ἠέλιος δὲ
356
οὐρανοῦ ἐξαπόλωλε, κακὴ δʼ ἐπιδέδρομεν ἀχλύς.
357
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπʼ αὐτῷ ἡδὺ γέλασσαν.
358
τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·
359
Eurymachus
ἀφραίνει ξεῖνος νέον ἄλλοθεν εἰληλουθώς.
360
ἀλλά μιν αἶψα, νέοι, δόμου ἐκπέμψασθε θύραζε
361
εἰς ἀγορὴν ἔρχεσθαι, ἐπεὶ τάδε νυκτὶ ἐΐσκει.
362
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε Θεοκλύμενος θεοειδής·
363
Theoclymenus
Εὐρύμαχʼ, οὔ τί σʼ ἄνωγα ἐμοὶ πομπῆας ὀπάζειν·
364
εἰσί μοι ὀφθαλμοί τε καὶ οὔατα καὶ πόδες ἄμφω
365
καὶ νόος ἐν στήθεσσι τετυγμένος οὐδὲν ἀεικής.
366
τοῖς ἔξειμι θύραζε, ἐπεὶ νοέω κακὸν ὔμμιν
367
ἐρχόμενον, τό κεν οὔ τις ὑπεκφύγοι οὐδʼ ἀλέαιτο
368
μνηστήρων, οἳ δῶμα κάτʼ ἀντιθέου Ὀδυσῆος
369
ἀνέρας ὑβρίζοντες ἀτάσθαλα μηχανάασθε.
370
Narrator
ὣς εἰπὼν ἐξῆλθε δόμων εὖ ναιεταόντων,
371
ἵκετο δʼ ἐς Πείραιον, ὅ μιν πρόφρων ὑπέδεκτο.
372
μνηστῆρες δʼ ἄρα πάντες ἐς ἀλλήλους ὁρόωντες
373
Τηλέμαχον ἐρέθιζον, ἐπὶ ξείνοις γελόωντες·
374
ὧδε δέ τις εἴπεσκε νέων ὑπερηνορεόντων·
375
Suitor
Τηλέμαχʼ, οὔ τις σεῖο κακοξεινώτερος ἄλλος·
376
οἷον μέν τινα τοῦτον ἔχεις ἐπίμαστον ἀλήτην,
377
σίτου καὶ οἴνου κεχρημένον, οὐδέ τι ἔργων
378
ἔμπαιον οὐδὲ βίης, ἀλλʼ αὔτως ἄχθος ἀρούρης.
379
ἄλλος δʼ αὖτέ τις οὗτος ἀνέστη μαντεύεσθαι.
380
ἀλλʼ εἴ μοί τι πίθοιο, τό κεν πολὺ κέρδιον εἴη·
381
τοὺς ξείνους ἐν νηῒ πολυκληῗδι βαλόντες
382
ἐς Σικελοὺς πέμψωμεν, ὅθεν κέ τοι ἄξιον ἄλφοι.
383
Narrator
ὣς ἔφασαν μνηστῆρες· ὁ δʼ οὐκ ἐμπάζετο μύθων,
384
ἀλλʼ ἀκέων πατέρα προσεδέρκετο, δέγμενος αἰεί,
385
ὁππότε δὴ μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσει.
386
ἡ δὲ κατʼ ἄντηστιν θεμένη περικαλλέα δίφρον
387
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρων Πηνελόπεια,
388
ἀνδρῶν ἐν μεγάροισιν ἑκάστου μῦθον ἄκουεν.
389
δεῖπνον μὲν γάρ τοί γε γελοίωντες τετύκοντο
390
ἡδὺ τε καὶ μενοεικές, ἐπεὶ μάλα πόλλʼ ἱέρευσαν·
391
δόρπου δʼ οὐκ ἄν πως ἀχαρίστερον ἄλλο γένοιτο,
392
οἷον δὴ τάχʼ ἔμελλε θεὰ καὶ καρτερὸς ἀνὴρ
393
θησέμεναι· πρότεροι γὰρ ἀεικέα μηχανόωντο.
394