0:00
Odyssey
Book 16
Homer
Narrator
τὼ δʼ αὖτʼ ἐν κλισίῃ Ὀδυσεὺς καὶ δῖος ὑφορβὸς
1
ἐντύνοντο ἄριστον ἅμʼ ἠοῖ, κηαμένω πῦρ,
2
ἔκπεμψάν τε νομῆας ἅμʼ ἀγρομένοισι σύεσσι·
3
Τηλέμαχον δὲ περίσσαινον κύνες ὑλακόμωροι,
4
οὐδʼ ὕλαον προσιόντα. νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεὺς
5
σαίνοντάς τε κύνας, περί τε κτύπος ἦλθε ποδοῖϊν.
6
αἶψα δʼ ἄρʼ Εὔμαιον ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
7
Odysseus
Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τίς τοι ἐλεύσεται ἐνθάδʼ ἑταῖρος
8
ἢ καὶ γνώριμος ἄλλος, ἐπεὶ κύνες οὐχ ὑλάουσιν,
9
ἀλλὰ περισσαίνουσι· ποδῶν δʼ ὑπὸ δοῦπον ἀκούω.
10
Narrator
οὔ πω πᾶν εἴρητο ἔπος, ὅτε οἱ φίλος υἱὸς
11
ἔστη ἐνὶ προθύροισι. ταφὼν δʼ ἀνόρουσε συβώτης,
12
ἐκ δʼ ἄρα οἱ χειρῶν πέσον ἄγγεα, τοῖς ἐπονεῖτο,
13
κιρνὰς αἴθοπα οἶνον. ὁ δʼ ἀντίος ἦλθεν ἄνακτος,
14
κύσσε δέ μιν κεφαλήν τε καὶ ἄμφω φάεα καλὰ
15
χεῖράς τʼ ἀμφοτέρας· θαλερὸν δέ οἱ ἔκπεσε δάκρυ.
16
ὡς δὲ πατὴρ ὃν παῖδα φίλα φρονέων ἀγαπάζῃ
17
ἐλθόντʼ ἐξ ἀπίης γαίης δεκάτῳ ἐνιαυτῷ,
18
μοῦνον τηλύγετον, τῷ ἔπʼ ἄλγεα πολλὰ μογήσῃ,
19
ὣς τότε Τηλέμαχον θεοειδέα δῖος ὑφορβὸς
20
πάντα κύσεν περιφύς, ὡς ἐκ θανάτοιο φυγόντα·
21
καί ῥʼ ὀλοφυρόμενος ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
22
Eumaeus
ἦλθες, Τηλέμαχε, γλυκερὸν φάος. οὔ σʼ ἔτʼ ἐγώ γε
23
ὄψεσθαι ἐφάμην, ἐπεὶ ᾤχεο νηῒ Πύλονδε.
24
ἀλλʼ ἄγε νῦν εἴσελθε, φίλον τέκος, ὄφρα σε θυμῷ
25
τέρψομαι εἰσορόων νέον ἄλλοθεν ἔνδον ἐόντα.
26
οὐ μὲν γάρ τι θάμʼ ἀγρὸν ἐπέρχεαι οὐδὲ νομῆας,
27
ἀλλʼ ἐπιδημεύεις· ὣς γάρ νύ τοι εὔαδε θυμῷ,
28
ἀνδρῶν μνηστήρων ἐσορᾶν ἀΐδηλον ὅμιλον.
29
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
30
Telemachus
ἔσσεται οὕτως, ἄττα· σέθεν δʼ ἕνεκʼ ἐνθάδʼ ἱκάνω,
31
ὄφρα σέ τʼ ὀφθαλμοῖσιν ἴδω καὶ μῦθον ἀκούσω,
32
ἤ μοι ἔτʼ ἐν μεγάροις μήτηρ μένει, ἦέ τις ἤδη
33
ἀνδρῶν ἄλλος ἔγημεν, Ὀδυσσῆος δέ που εὐνὴ
34
χήτει ἐνευναίων κάκʼ ἀράχνια κεῖται ἔχουσα.
35
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε συβώτης, ὄρχαμος ἀνδρῶν·
36
Eumaeus
καὶ λίην κείνη γε μένει τετληότι θυμῷ
37
σοῖσιν ἐνὶ μεγάροισιν· ὀϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶ
38
φθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.
39
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας οἱ ἐδέξατο χάλκεον ἔγχος·
40
αὐτὰρ ὅ γʼ εἴσω ἴεν καὶ ὑπέρβη λάϊνον οὐδόν.
41
τῷ δʼ ἕδρης ἐπιόντι πατὴρ ὑπόειξεν Ὀδυσσεύς·
42
Τηλέμαχος δʼ ἑτέρωθεν ἐρήτυε φώνησέν τε·
43
Telemachus
ἧσʼ, ὦ ξεῖνʼ· ἡμεῖς δὲ καὶ ἄλλοθι δήομεν ἕδρην
44
σταθμῷ ἐν ἡμετέρῳ· πάρα δʼ ἀνὴρ ὃς καταθήσει.
45
Narrator
ὣς φάθʼ, ὁ δʼ αὖτις ἰὼν κατʼ ἄρʼ ἕζετο· τῷ δὲ συβώτης.
46
χεῦεν ὕπο χλωρὰς ῥῶπας καὶ κῶας ὕπερθεν·
47
ἔνθα καθέζετʼ ἔπειτα Ὀδυσσῆος φίλος υἱός.
48
τοῖσιν δʼ αὖ κρειῶν πίνακας παρέθηκε συβώτης
49
ὀπταλέων, ἅ ῥα τῇ προτέρῃ ὑπέλειπον ἔδοντες,
50
σῖτον δʼ ἐσσυμένως παρενήνεεν ἐν κανέοισιν,
51
ἐν δʼ ἄρα κισσυβίῳ κίρνη μελιηδέα οἶνον·
52
αὐτὸς δʼ ἀντίον ἷζεν Ὀδυσσῆος θείοιο.
53
οἱ δʼ ἐπʼ ὀνείαθʼ ἑτοῖμα προκείμενα χεῖρας ἴαλλον.
54
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
55
δὴ τότε Τηλέμαχος προσεφώνεε δῖον ὑφορβόν·
56
Telemachus
ἄττα, πόθεν τοι ξεῖνος ὅδʼ ἵκετο; πῶς δέ ἑ ναῦται
57
ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
58
οὐ μὲν γάρ τί ἑ πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
59
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
60
Eumaeus
τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθέα πάντʼ ἀγορεύσω.
61
ἐκ μὲν Κρητάων γένος εὔχεται εὐρειάων,
62
φησὶ δὲ πολλὰ βροτῶν ἐπὶ ἄστεα δινηθῆναι
63
πλαζόμενος· ὣς γάρ οἱ ἐπέκλωσεν τά γε δαίμων.
64
νῦν αὖ Θεσπρωτῶν ἀνδρῶν ἐκ νηὸς ἀποδρὰς
65
ἤλυθʼ ἐμὸν πρὸς σταθμόν, ἐγὼ δέ τοι ἐγγυαλίξω·
66
ἔρξον ὅπως ἐθέλεις· ἱκέτης δέ τοι εὔχεται εἶναι.
67
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
68
Telemachus
Εὔμαιʼ, ἦ μάλα τοῦτο ἔπος θυμαλγὲς ἔειπες·
69
πῶς γὰρ δὴ τὸν ξεῖνον ἐγὼν ὑποδέξομαι οἴκῳ;
70
αὐτὸς μὲν νέος εἰμὶ καὶ οὔ πω χερσὶ πέποιθα
71
ἄνδρʼ ἀπαμύνασθαι, ὅτε τις πρότερος χαλεπήνῃ·
72
μητρὶ δʼ ἐμῇ δίχα θυμὸς ἐνὶ φρεσὶ μερμηρίζει,
73
ἢ αὐτοῦ παρʼ ἐμοί τε μένῃ καὶ δῶμα κομίζῃ,
74
εὐνήν τʼ αἰδομένη πόσιος δήμοιό τε φῆμιν,
75
ἦ ἤδη ἅμʼ ἕπηται Ἀχαιῶν ὅς τις ἄριστος
76
μνᾶται ἐνὶ μεγάροισιν ἀνὴρ καὶ πλεῖστα πόρῃσιν.
77
ἀλλʼ ἦ τοὶ τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ τεὸν ἵκετο δῶμα,
78
ἕσσω μιν χλαῖνάν τε χιτῶνά τε, εἵματα καλά,
79
δώσω δὲ ξίφος ἄμφηκες καὶ ποσσὶ πέδιλα,
80
πέμψω δʼ ὅππη μιν κραδίη θυμός τε κελεύει.
81
εἰ δʼ ἐθέλεις, σὺ κόμισσον ἐνὶ σταθμοῖσιν ἐρύξας·
82
εἵματα δʼ ἐνθάδʼ ἐγὼ πέμψω καὶ σῖτον ἅπαντα
83
ἔδμεναι, ὡς ἂν μή σε κατατρύχῃ καὶ ἑταίρους.
84
κεῖσε δʼ ἂν οὔ μιν ἐγώ γε μετὰ μνηστῆρας ἐῷμι
85
ἔρχεσθαι· λίην γὰρ ἀτάσθαλον ὕβριν ἔχουσι·
86
μή μιν κερτομέωσιν, ἐμοὶ δʼ ἄχος ἔσσεται αἰνόν.
87
πρῆξαι δʼ ἀργαλέον τι μετὰ πλεόνεσσιν ἐόντα
88
ἄνδρα καὶ ἴφθιμον, ἐπεὶ ἦ πολὺ φέρτεροί εἰσι.
89
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
90
Odysseus
ὦ φίλʼ, ἐπεί θήν μοι καὶ ἀμείψασθαι θέμις ἐστίν,
91
ἦ μάλα μευ καταδάπτετʼ ἀκούοντος φίλον ἦτορ,
92
οἷά φατε μνηστῆρας ἀτάσθαλα μηχανάασθαι
93
ἐν μεγάροις, ἀέκητι σέθεν τοιούτου ἐόντος.
94
εἰπέ μοι ἠὲ ἑκὼν ὑποδάμνασαι, ἦ σέ γε λαοὶ
95
ἐχθαίρουσʼ ἀνὰ δῆμον, ἐπισπόμενοι θεοῦ ὀμφῇ,
96
ἦ τι κασιγνήτοις ἐπιμέμφεαι, οἷσί περ ἀνὴρ
97
μαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.
98
αἲ γάρ ἐγὼν οὕτω νέος εἴην τῷδʼ ἐπὶ θυμῷ,
99
ἢ παῖς ἐξ Ὀδυσῆος ἀμύμονος ἠὲ καὶ αὐτός·
100
αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀπʼ ἐμεῖο κάρη τάμοι ἀλλότριος φώς,
101
εἰ μὴ ἐγὼ κείνοισι κακὸν πάντεσσι γενοίμην,
102
ἐλθὼν ἐς μέγαρον Λαερτιάδεω Ὀδυσῆος.
103
εἰ δʼ αὖ με πληθυῖ δαμασαίατο μοῦνον ἐόντα,
104
βουλοίμην κʼ ἐν ἐμοῖσι κατακτάμενος μεγάροισι
105
τεθνάμεν ἢ τάδε γʼ αἰὲν ἀεικέα ἔργʼ ὁράασθαι,
106
ξείνους τε στυφελιζομένους δμῳάς τε γυναῖκας
107
ῥυστάζοντας ἀεικελίως κατὰ δώματα καλά,
108
καὶ οἶνον διαφυσσόμενον, καὶ σῖτον ἔδοντας
109
μὰψ αὔτως, ἀτέλεστον, ἀνηνύστῳ ἐπὶ ἔργῳ.
110
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
111
Telemachus
τοιγὰρ ἐγώ τοι, ξεῖνε, μάλʼ ἀτρεκέως ἀγορεύσω.
112
οὔτε τί μοι πᾶς δῆμος ἀπεχθόμενος χαλεπαίνει,
113
οὔτε κασιγνήτοις ἐπιμέμφομαι, οἷσί περ ἀνὴρ
114
μαρναμένοισι πέποιθε, καὶ εἰ μέγα νεῖκος ὄρηται.
115
ὧδε γὰρ ἡμετέρην γενεὴν μούνωσε Κρονίων·
116
μοῦνον Λαέρτην Ἀρκείσιος υἱὸν ἔτικτε,
117
μοῦνον δʼ αὖτʼ Ὀδυσῆα πατὴρ τέκεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
118
μοῦνον ἔμʼ ἐν μεγάροισι τεκὼν λίπεν οὐδʼ ἀπόνητο.
119
τῷ νῦν δυσμενέες μάλα μυρίοι εἴσʼ ἐνὶ οἴκῳ.
120
ὅσσοι γὰρ νήσοισιν ἐπικρατέουσιν ἄριστοι,
121
Δουλιχίῳ τε Σάμῃ τε καὶ ὑλήεντι Ζακύνθῳ,
122
ἠδʼ ὅσσοι κραναὴν Ἰθάκην κάτα κοιρανέουσι,
123
τόσσοι μητέρʼ ἐμὴν μνῶνται, τρύχουσι δὲ οἶκον.
124
ἡ δʼ οὔτʼ ἀρνεῖται στυγερὸν γάμον οὔτε τελευτὴν
125
ποιῆσαι δύναται· τοὶ δὲ φθινύθουσιν ἔδοντες
126
οἶκον ἐμόν· τάχα δή με διαρραίσουσι καὶ αὐτόν.
127
ἀλλʼ ἦ τοι μὲν ταῦτα θεῶν ἐν γούνασι κεῖται·
128
ἄττα, σὺ δʼ ἔρχεο θᾶσσον, ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ
129
εἴφʼ ὅτι οἱ σῶς εἰμὶ καὶ ἐκ Πύλου εἰλήλουθα.
130
αὐτὰρ ἐγὼν αὐτοῦ μενέω, σὺ δὲ δεῦρο νέεσθαι,
131
οἴῃ ἀπαγγείλας· τῶν δʼ ἄλλων μή τις Ἀχαιῶν
132
πευθέσθω· πολλοὶ γὰρ ἐμοὶ κακὰ μηχανόωνται.
133
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
134
Eumaeus
γιγνώσκω, φρονέω· τά γε δὴ νοέοντι κελεύεις.
135
ἀλλʼ ἄγε μοι τόδε εἰπὲ καὶ ἀτρεκέως κατάλεξον,
136
ἦ καὶ Λαέρτῃ αὐτὴν ὁδὸν ἄγγελος ἔλθω
137
δυσμόρῳ, ὃς τῆος μὲν Ὀδυσσῆος μέγʼ ἀχεύων
138
ἔργα τʼ ἐποπτεύεσκε μετὰ δμώων τʼ ἐνὶ οἴκῳ
139
πῖνε καὶ ἦσθʼ, ὅτε θυμὸς ἐνὶ στήθεσσιν ἀνώγοι·
140
αὐτὰρ νῦν, ἐξ οὗ σύ γε ᾤχεο νηῒ Πύλονδε,
141
οὔ πω μίν φασιν φαγέμεν καὶ πιέμεν αὔτως,
142
οὐδʼ ἐπὶ ἔργα ἰδεῖν, ἀλλὰ στοναχῇ τε γόῳ τε
143
ἧσται ὀδυρόμενος, φθινύθει δʼ ἀμφʼ ὀστεόφι χρώς.
144
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
145
Telemachus
ἄλγιον, ἀλλʼ ἔμπης μιν ἐάσομεν, ἀχνύμενοί περ·
146
εἰ γὰρ πως εἴη αὐτάγρετα πάντα βροτοῖσι,
147
πρῶτόν κεν τοῦ πατρὸς ἑλοίμεθα νόστιμον ἦμαρ.
148
ἀλλὰ σύ γʼ ἀγγείλας ὀπίσω κίε, μηδὲ κατʼ ἀγροὺς
149
πλάζεσθαι μετʼ ἐκεῖνον· ἀτὰρ πρὸς μητέρα εἰπεῖν
150
ἀμφίπολον ταμίην ὀτρυνέμεν ὅττι τάχιστα
151
κρύβδην· κείνη γὰρ κεν ἀπαγγείλειε γέροντι.
152
Narrator
ἦ ῥα καὶ ὦρσε συφορβόν· ὁ δʼ εἵλετο χερσὶ πέδιλα,
153
δησάμενος δʼ ὑπὸ ποσσὶ πόλινδʼ ἴεν. οὐδʼ ἄρʼ Ἀθήνην
154
λῆθεν ἀπὸ σταθμοῖο κιὼν Εὔμαιος ὑφορβός,
155
ἀλλʼ ἥ γε σχεδὸν ἦλθε· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικὶ
156
καλῇ τε μεγάλῃ τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυίῃ.
157
στῆ δὲ κατʼ ἀντίθυρον κλισίης Ὀδυσῆϊ φανεῖσα·
158
οὐδʼ ἄρα Τηλέμαχος ἴδεν ἀντίον οὐδʼ ἐνόησεν,
159
οὐ γὰρ πω πάντεσσι θεοὶ φαίνονται ἐναργεῖς,
160
ἀλλʼ Ὀδυσεύς τε κύνες τε ἴδον, καί ῥʼ οὐχ ὑλάοντο
161
κνυζηθμῷ δʼ ἑτέρωσε διὰ σταθμοῖο φόβηθεν.
162
ἡ δʼ ἄρʼ ἐπʼ ὀφρύσι νεῦσε· νόησε δὲ δῖος Ὀδυσσεύς,
163
ἐκ δʼ ἦλθεν μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,
164
στῆ δὲ πάροιθʼ αὐτῆς· τὸν δὲ προσέειπεν Ἀθήνη·
165
Athena
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ.
166
ἤδη νῦν σῷ παιδὶ ἔπος φάο μηδʼ ἐπίκευθε,
167
ὡς ἄν μνηστῆρσιν θάνατον καὶ κῆρʼ ἀραρόντε
168
ἔρχησθον προτὶ ἄστυ περικλυτόν· οὐδʼ ἐγὼ αὐτὴ
169
δηρὸν ἀπὸ σφῶϊν ἔσομαι μεμαυῖα μάχεσθαι.
170
Narrator
ἦ καὶ χρυσείῃ ῥάβδῳ ἐπεμάσσατʼ Ἀθήνη.
171
φᾶρος μέν οἱ πρῶτον ἐϋπλυνὲς ἠδὲ χιτῶνα
172
θῆκʼ ἀμφὶ στήθεσσι, δέμας δʼ ὤφελλε καὶ ἥβην.
173
ἂψ δὲ μελαγχροιὴς γένετο, γναθμοὶ δὲ τάνυσθεν,
174
κυάνεαι δʼ ἐγένοντο γενειάδες ἀμφὶ γένειον.
175
ἡ μὲν ἄρʼ ὣς ἔρξασα πάλιν κίεν· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
176
ἤϊεν ἐς κλισίην· θάμβησε δέ μιν φίλος υἱός,
177
ταρβήσας δʼ ἑτέρωσε βάλʼ ὄμματα, μὴ θεὸς εἴη,
178
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
179
Telemachus
ἀλλοῖός μοι, ξεῖνε, φάνης νέον ἠὲ πάροιθεν,
180
ἄλλα δὲ εἵματʼ ἔχεις, καί τοι χρὼς οὐκέθʼ ὁμοῖος.
181
ἦ μάλα τις θεός ἐσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν·
182
ἀλλʼ ἵληθʼ, ἵνα τοι κεχαρισμένα δώομεν ἱρὰ
183
ἠδὲ χρύσεα δῶρα, τετυγμένα· φείδεο δʼ ἡμέων
184
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
185
Odysseus
οὔ τίς τοι θεός εἰμι· τί μʼ ἀθανάτοισιν ἐΐσκεις;
186
ἀλλὰ πατὴρ τεός εἰμι, τοῦ εἵνεκα σὺ στεναχίζων
187
πάσχεις ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.
188
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας υἱὸν κύσε, κὰδ δὲ παρειῶν
189
δάκρυον ἧκε χαμᾶζε· πάρος δʼ ἔχε νωλεμὲς αἰεί.
190
Τηλέμαχος δʼ, οὐ γάρ πω ἐπείθετο ὃν πατέρʼ εἶναι,
191
ἐξαῦτίς μιν ἔπεσσιν ἀμειβόμενος προσέειπεν·
192
Telemachus
οὐ σύ γʼ Ὀδυσσεύς ἐσσι, πατὴρ ἐμός, ἀλλά με δαίμων
193
θέλγει, ὄφρʼ ἔτι μᾶλλον ὀδυρόμενος στεναχίζω.
194
οὐ γάρ πως ἂν θνητὸς ἀνὴρ τάδε μηχανόῳτο
195
ᾧ αὐτοῦ γε νόῳ, ὅτε μὴ θεὸς αὐτὸς ἐπελθὼν
196
ῥηϊδίως ἐθέλων θείη νέον ἠὲ γέροντα.
197
ἦ γάρ τοι νέον ἦσθα γέρων καὶ ἀεικέα ἕσσο·
198
νῦν δὲ θεοῖσιν ἔοικας, οἳ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσι.
199
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
200
Odysseus
Τηλέμαχʼ, οὔ σε ἔοικε φίλον πατέρ ἔνδον ἐόντα
201
οὔτε τι θαυμάζειν περιώσιον οὔτʼ ἀγάασθαι·
202
οὐ μὲν γάρ τοι ἔτʼ ἄλλος ἐλεύσεται ἐνθάδʼ Ὀδυσσεύς,
203
ἀλλʼ ὅδʼ ἐγὼ τοιόσδε, παθὼν κακά, πολλὰ δʼ ἀληθείς,
204
ἤλυθον εἰκοστῷ ἔτεϊ ἐς πατρίδα γαῖαν.
205
αὐτάρ τοι τόδε ἔργον Ἀθηναίης ἀγελείης,
206
ἥ τέ με τοῖον ἔθηκεν, ὅπως ἐθέλει, δύναται γὰρ,
207
ἄλλοτε μὲν πτωχῷ ἐναλίγκιον, ἄλλοτε δʼ αὖτε
208
ἀνδρὶ νέῳ καὶ καλὰ περὶ χροῒ εἵματʼ ἔχοντι.
209
ῥηΐδιον δὲ θεοῖσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
210
ἠμὲν κυδῆναι θνητὸν βροτὸν ἠδὲ κακῶσαι.
211
Narrator
ὣς ἄρα φωνήσας κατʼ ἄρʼ ἕζετο, Τηλέμαχος δὲ
212
ἀμφιχυθεὶς πατέρʼ ἐσθλὸν ὀδύρετο, δάκρυα λείβων,
213
ἀμφοτέροισι δὲ τοῖσιν ὑφʼ ἵμερος ὦρτο γόοιο·
214
κλαῖον δὲ λιγέως, ἀδινώτερον ἤ τʼ οἰωνοί,
215
φῆναι ἢ αἰγυπιοὶ γαμψώνυχες, οἷσί τε τέκνα
216
ἀγρόται ἐξείλοντο πάρος πετεηνὰ γενέσθαι·
217
ὣς ἄρα τοί γʼ ἐλεεινὸν ὑπʼ ὀφρύσι δάκρυον εἶβον.
218
καί νύ κʼ ὀδυρομένοισιν ἔδυ φάος ἠελίοιο,
219
εἰ μὴ Τηλέμαχος προσεφώνεεν ὃν πατέρʼ αἶψα·
220
Telemachus
ποίῃ γὰρ νῦν δεῦρο, πάτερ φίλε, νηΐ σε ναῦται
221
ἤγαγον εἰς Ἰθάκην; τίνες ἔμμεναι εὐχετόωντο;
222
οὐ μὲν γάρ τί σε πεζὸν ὀΐομαι ἐνθάδʼ ἱκέσθαι.
223
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
224
Odysseus
τοιγὰρ ἐγώ τοι, τέκνον, ἀληθείην καταλέξω.
225
Φαίηκές μʼ ἄγαγον ναυσίκλυτοι, οἵ τε καὶ ἄλλους
226
ἀνθρώπους πέμπουσιν, ὅτις σφέας εἰσαφίκηται·
227
καί μʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντες
228
κάτθεσαν εἰς Ἰθάκην, ἔπορον δέ μοι ἀγλαὰ δῶρα,
229
χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν.
230
καὶ τὰ μὲν ἐν σπήεσσι θεῶν ἰότητι κέονται·
231
νῦν αὖ δεῦρʼ ἱκόμην ὑποθημοσύνῃσιν Ἀθήνης,
232
ὄφρα κε δυσμενέεσσι φόνου πέρι βουλεύσωμεν.
233
ἀλλʼ ἄγε μοι μνηστῆρας ἀριθμήσας κατάλεξον,
234
ὄφρʼ εἰδέω ὅσσοι τε καὶ οἵ τινες ἀνέρες εἰσί·
235
καί κεν ἐμὸν κατὰ θυμὸν ἀμύμονα μερμηρίξας
236
φράσσομαι, ἤ κεν νῶϊ δυνησόμεθʼ ἀντιφέρεσθαι
237
μούνω ἄνευθʼ ἄλλων, ἦ καὶ διζησόμεθʼ ἄλλους.
238
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
239
Telemachus
ὦ πάτερ, ἦ τοι σεῖο μέγα κλέος αἰὲν ἄκουον,
240
χεῖράς τʼ αἰχμητὴν ἔμεναι καὶ ἐπίφρονα βουλήν·
241
ἀλλὰ λίην μέγα εἶπες· ἄγη μʼ ἔχει· οὐδέ κεν εἴη
242
ἄνδρε δύω πολλοῖσι καὶ ἰφθίμοισι μάχεσθαι.
243
μνηστήρων δʼ οὔτʼ ἂρ δεκὰς ἀτρεκὲς οὔτε δύʼ οἶαι,
244
ἀλλὰ πολὺ πλέονες· τάχα δʼ εἴσεαι ἐνθάδʼ ἀριθμόν.
245
ἐκ μὲν Δουλιχίοιο δύω καὶ πεντήκοντα
246
κοῦροι κεκριμένοι, ἓξ δὲ δρηστῆρες ἕπονται·
247
ἐκ δὲ Σάμης πίσυρές τε καὶ εἴκοσι φῶτες ἔασιν,
248
ἐκ δὲ Ζακύνθου ἔασιν ἐείκοσι κοῦροι Ἀχαιῶν,
249
ἐκ δʼ αὐτῆς Ἰθάκης δυοκαίδεκα πάντες ἄριστοι,
250
καί σφιν ἅμʼ ἐστὶ Μέδων κῆρυξ καὶ θεῖος ἀοιδὸς
251
καὶ δοιὼ θεράποντε, δαήμονε δαιτροσυνάων.
252
τῶν εἴ κεν πάντων ἀντήσομεν ἔνδον ἐόντων,
253
μὴ πολύπικρα καὶ αἰνὰ βίας ἀποτίσεαι ἐλθών.
254
ἀλλὰ σύ γʼ, εἰ δύνασαί τινʼ ἀμύντορα μερμηρίξαι,
255
φράζευ, ὅ κέν τις νῶϊν ἀμύνοι πρόφρονι θυμῷ.
256
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
257
Odysseus
τοιγὰρ ἐγὼν ἐρέω, σὺ δὲ σύνθεο καί μευ ἄκουσον·
258
καὶ φράσαι ἤ κεν νῶϊν Ἀθήνη σὺν Διὶ πατρὶ
259
ἀρκέσει, ἦέ τινʼ ἄλλον ἀμύντορα μερμηρίξω.
260
Narrator
τὸν δʼ αὖ Τηλέμαχος πεπνυμένος ἀντίον ηὔδα·
261
Telemachus
ἐσθλώ τοι τούτω γʼ ἐπαμύντορε, τοὺς ἀγορεύεις,
262
ὕψι περ ἐν νεφέεσσι καθημένω· ὥ τε καὶ ἄλλοις
263
ἀνδράσι τε κρατέουσι καὶ ἀθανάτοισι θεοῖσι.
264
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς·
265
Odysseus
οὐ μέν τοι κείνω γε πολὺν χρόνον ἀμφὶς ἔσεσθον
266
φυλόπιδος κρατερῆς, ὁπότε μνηστῆρσι καὶ ἡμῖν
267
ἐν μεγάροισιν ἐμοῖσι μένος κρίνηται Ἄρηος.
268
ἀλλὰ σὺ μὲν νῦν ἔρχευ ἅμʼ ἠοῖ φαινομένηφιν
269
οἴκαδε, καὶ μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὁμίλει·
270
αὐτὰρ ἐμὲ προτὶ ἄστυ συβώτης ὕστερον ἄξει,
271
πτωχῷ λευγαλέῳ ἐναλίγκιον ἠδὲ γέροντι.
272
εἰ δέ μʼ ἀτιμήσουσι δόμον κάτα, σὸν δὲ φίλον κῆρ
273
τετλάτω ἐν στήθεσσι κακῶς πάσχοντος ἐμεῖο,
274
ἤν περ καὶ διὰ δῶμα ποδῶν ἕλκωσι θύραζε
275
ἢ βέλεσι βάλλωσι· σὺ δʼ εἰσορόων ἀνέχεσθαι.
276
ἀλλʼ ἦ τοι παύεσθαι ἀνωγέμεν ἀφροσυνάων,
277
μειλιχίοις ἐπέεσσι παραυδῶν· οἱ δέ τοι οὔ τι
278
πείσονται· δὴ γάρ σφι παρίσταται αἴσιμον ἦμαρ.
279
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
280
ὁππότε κεν πολύβουλος ἐνὶ φρεσὶ θῇσιν Ἀθήνη,
281
νεύσω μέν τοι ἐγὼ κεφαλῇ, σὺ δʼ ἔπειτα νοήσας
282
ὅσσα τοι ἐν μεγάροισιν Ἀρήϊα τεύχεα κεῖται
283
ἐς μυχὸν ὑψηλοῦ θαλάμου καταθεῖναι ἀείρας
284
πάντα μάλʼ· αὐτὰρ μνηστῆρας μαλακοῖς ἐπέεσσι
285
παρφάσθαι, ὅτε κέν σε μεταλλῶσιν ποθέοντες·
286
ἐκ καπνοῦ κατέθηκʼ, ἐπεὶ οὐκέτι τοῖσιν ἐῴκει
287
οἷά ποτε Τροίηνδε κιὼν κατέλειπεν Ὀδυσσεύς,
288
ἀλλὰ κατῄκισται, ὅσσον πυρὸς ἵκετʼ ἀϋτμή.
289
πρὸς δʼ ἔτι καὶ τόδε μεῖζον ἐνὶ φρεσὶ θῆκε Κρονίων,
290
μή πως οἰνωθέντες, ἔριν στήσαντες ἐν ὑμῖν,
291
ἀλλήλους τρώσητε καταισχύνητέ τε δαῖτα
292
καὶ μνηστύν· αὐτὸς γὰρ ἐφέλκεται ἄνδρα σίδηρος.
293
Narrator
νῶϊν δʼ οἴοισιν δύο φάσγανα καὶ δύο δοῦρε
294
καλλιπέειν καὶ δοιὰ βοάγρια χερσὶν ἑλέσθαι,
295
ὡς ἂν ἐπιθύσαντες ἑλοίμεθα· τοὺς δέ κʼ ἔπειτα
296
Παλλὰς Ἀθηναίη θέλξει καὶ μητίετα Ζεύς.
297
ἄλλο δέ τοι ἐρέω, σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν·
298
εἰ ἐτεόν γʼ ἐμός ἐσσι καὶ αἵματος ἡμετέροιο,
299
μή τις ἔπειτʼ Ὀδυσῆος ἀκουσάτω ἔνδον ἐόντος,
300
μήτʼ οὖν Λαέρτης ἴστω τό γε μήτε συβώτης
301
μήτε τις οἰκήων μήτʼ αὐτὴ Πηνελόπεια,
302
ἀλλʼ οἶοι σύ τʼ ἐγώ τε γυναικῶν γνώομεν ἰθύν·
303
καί κέ τεο δμώων ἀνδρῶν ἔτι πειρηθεῖμεν,
304
ἠμὲν ὅπου τις νῶϊ τίει καὶ δείδιε θυμῷ,
305
ἠδʼ ὅτις οὐκ ἀλέγει, σὲ δʼ ἀτιμᾷ τοῖον ἐόντα.
306
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσεφώνεε φαίδιμος υἱός
307
Telemachus
ὦ πάτερ, ἦ τοι ἐμὸν θυμὸν καὶ ἔπειτά γʼ, ὀΐω,
308
γνώσεαι· οὐ μὲν γάρ τι χαλιφροσύναι γέ μʼ ἔχουσιν·
309
ἀλλʼ οὔ τοι τόδε κέρδος ἐγὼν ἔσσεσθαι ὀΐω
310
ἡμῖν ἀμφοτέροισι· σὲ δὲ φράζεσθαι ἄνωγα.
311
δηθὰ γὰρ αὔτως εἴσῃ ἑκάστου πειρητίζων,
312
ἔργα μετερχόμενος· τοὶ δʼ ἐν μεγάροισιν ἕκηλοι
313
χρήματα δαρδάπτουσιν ὑπέρβιον οὐδʼ ἔπι φειδώ.
314
ἀλλʼ ἦ τοί σε γυναῖκας ἐγὼ δεδάασθαι ἄνωγα,
315
αἵ τέ σʼ ἀτιμάζουσι καὶ αἳ νηλείτιδές εἰσιν·
316
ἀνδρῶν δʼ οὐκ ἂν ἐγώ γε κατὰ σταθμοὺς ἐθέλοιμι
317
ἡμέας πειράζειν, ἀλλʼ ὕστερα ταῦτα πένεσθαι,
318
εἰ ἐτεόν γέ τι οἶσθα Διὸς τέρας αἰγιόχοιο.
319
Narrator
ὣς οἱ μὲν τοιαῦτα πρὸς ἀλλήλους ἀγόρευον,
320
ἡ δʼ ἄρʼ ἔπειτʼ Ἰθάκηνδε κατήγετο νηῦς εὐεργής,
321
ἣ φέρε Τηλέμαχον Πυλόθεν καὶ πάντας ἑταίρους.
322
οἱ δʼ ὅτε δὴ λιμένος πολυβενθέος ἐντὸς ἵκοντο,
323
νῆα μὲν οἵ γε μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,
324
τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες,
325
αὐτίκα δʼ ἐς Κλυτίοιο φέρον περικαλλέα δῶρα.
326
αὐτὰρ κήρυκα πρόεσαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,
327
ἀγγελίην ἐρέοντα περίφρονι Πηνελοπείῃ,
328
οὕνεκα Τηλέμαχος μὲν ἐπʼ ἀγροῦ, νῆα δʼ ἀνώγει
329
ἄστυδʼ ἀποπλείειν, ἵνα μὴ δείσασʼ ἐνὶ θυμῷ
330
ἰφθίμη βασίλεια τέρεν κατὰ δάκρυον εἴβοι
331
τὼ δὲ συναντήτην κῆρυξ καὶ δῖος ὑφορβὸς
332
τῆς αὐτῆς ἕνεκʼ ἀγγελίης, ἐρέοντε γυναικί.
333
ἀλλʼ ὅτε δή ῥʼ ἵκοντο δόμον θείου βασιλῆος,
334
κῆρυξ μέν ῥα μέσῃσι μετὰ δμῳῇσιν ἔειπεν·
335
Eumaeus
ἤδη τοι, βασίλεια, φίλος πάϊς εἰλήλουθε.
336
Πηνελοπείῃ δʼ εἶπε συβώτης ἄγχι παραστὰς
337
πάνθʼ ὅσα οἱ φίλος υἱὸς ἀνώγει μυθήσασθαι.
338
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ πᾶσαν ἐφημοσύνην ἀπέειπε,
339
βῆ ῥʼ ἴμεναι μεθʼ ὕας, λίπε δʼ ἕρκεά τε μέγαρόν τε.
340
μνηστῆρες δʼ ἀκάχοντο κατήφησάν τʼ ἐνὶ θυμῷ,
341
ἐκ δʼ ἦλθον μεγάροιο παρὲκ μέγα τειχίον αὐλῆς,
342
αὐτοῦ δὲ προπάροιθε θυράων ἑδριόωντο.
343
τοῖσιν δʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἦρχʼ ἀγορεύειν·
344
ὦ φίλοι, ἦ μέγα ἔργον ὑπερφιάλως τετέλεσται
345
Τηλεμάχῳ ὁδὸς ἥδε· φάμεν δέ οἱ οὐ τελέεσθαι.
346
ἀλλʼ ἄγε νῆα μέλαιναν ἐρύσσομεν ἥ τις ἀρίστη,
347
ἐς δʼ ἐρέτας ἁλιῆας ἀγείρομεν, οἵ κε τάχιστα
348
κείνοις ἀγγείλωσι θοῶς οἶκόνδε νέεσθαι.
349
Narrator
οὔ πω πᾶν εἴρηθʼ, ὅτʼ ἄρʼ Ἀμφίνομος ἴδε νῆα,
350
στρεφθεὶς ἐκ χώρης, λιμένος πολυβενθέος ἐντός,
351
ἱστία τε στέλλοντας ἐρετμά τε χερσὶν ἔχοντας.
352
ἡδὺ δʼ ἄρʼ ἐκγελάσας μετεφώνεεν οἷς ἑτάροισι·
353
Antinous
μή τινʼ ἔτʼ ἀγγελίην ὀτρύνομεν· οἵδε γὰρ ἔνδον.
354
ἤ τίς σφιν τόδʼ ἔειπε θεῶν, ἢ εἴσιδον αὐτοὶ
355
νῆα παρερχομένην, τὴν δʼ οὐκ ἐδύναντο κιχῆναι.
356
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἀνστάντες ἔβαν ἐπὶ θῖνα θαλάσσης,
357
αἶψα δὲ νῆα μέλαιναν ἐπʼ ἠπείροιο ἔρυσσαν,
358
τεύχεα δέ σφʼ ἀπένεικαν ὑπέρθυμοι θεράποντες.
359
αὐτοὶ δʼ εἰς ἀγορὴν κίον ἀθρόοι, οὐδέ τινʼ ἄλλον
360
εἴων οὔτε νέων μεταΐζειν οὔτε γερόντων.
361
τοῖσιν δʼ Ἀντίνοος μετέφη, Εὐπείθεος υἱός·
362
Antinous
ὢ πόποι, ὡς τόνδʼ ἄνδρα θεοὶ κακότητος ἔλυσαν.
363
ἤματα μὲν σκοποὶ ἷζον ἐπʼ ἄκριας ἠνεμοέσσας
364
αἰὲν ἐπασσύτεροι· ἅμα δʼ ἠελίῳ καταδύντι
365
οὔ ποτʼ ἐπʼ ἠπείρου νύκτʼ ἄσαμεν, ἀλλʼ ἐνὶ πόντῳ
366
νηῒ θοῇ πλείοντες ἐμίμνομεν Ἠῶ δῖαν,
367
Τηλέμαχον λοχόωντες, ἵνα φθίσωμεν ἑλόντες
368
αὐτόν· τὸν δʼ ἄρα τῆος ἀπήγαγεν οἴκαδε δαίμων,
369
ἡμεῖς δʼ ἐνθάδε οἱ φραζώμεθα λυγρὸν ὄλεθρον
370
Τηλεμάχῳ, μηδʼ ἧμας ὑπεκφύγοι· οὐ γὰρ ὀΐω
371
τούτου γε ζώοντος ἀνύσσεσθαι τάδε ἔργα.
372
αὐτὸς μὲν γὰρ ἐπιστήμων βουλῇ τε νόῳ τε,
373
λαοὶ δʼ οὐκέτι πάμπαν ἐφʼ ἡμῖν ἦρα φέρουσιν.
374
ἀλλʼ ἄγετε, πρὶν κεῖνον ὁμηγυρίσασθαι Ἀχαιοὺς
375
εἰς ἀγορήν — οὐ γάρ τι μεθησέμεναί μιν ὀΐω,
376
ἀλλʼ ἀπομηνίσει, ἐρέει δʼ ἐν πᾶσιν ἀναστὰς
377
οὕνεκά οἱ φόνον αἰπὺν ἐράπτομεν οὐδʼ ἐκίχημεν·
378
οἱ δʼ οὐκ αἰνήσουσιν ἀκούοντες κακὰ ἔργα·
379
μή τι κακὸν ῥέξωσι καὶ ἡμέας ἐξελάσωσι
380
γαίης ἡμετέρης, ἄλλων δʼ ἀφικώμεθα δῆμον·
381
ἀλλὰ φθέωμεν ἑλόντες ἐπʼ ἀγροῦ νόσφι πόληος
382
ἢ ἐν ὁδῷ· βίοτον δʼ αὐτοὶ καὶ κτήματʼ ἔχωμεν,
383
δασσάμενοι κατὰ μοῖραν ἐφʼ ἡμέας, οἰκία δʼ αὖτε
384
κείνου μητέρι δοῖμεν ἔχειν ἠδʼ ὅστις ὀπυίοι.
385
εἰ δʼ ὑμῖν ὅδε μῦθος ἀφανδάνει, ἀλλὰ βόλεσθε
386
αὐτόν τε ζώειν καὶ ἔχειν πατρώϊα πάντα,
387
μή οἱ χρήματʼ ἔπειτα ἅλις θυμηδέʼ ἔδωμεν
388
ἐνθάδʼ ἀγειρόμενοι, ἀλλʼ ἐκ μεγάροιο ἕκαστος
389
μνάσθω ἐέδνοισιν διζήμενος· ἡ δέ κʼ ἔπειτα
390
γήμαιθʼ ὅς κε πλεῖστα πόροι καὶ μόρσιμος ἔλθοι.
391
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ.
392
τοῖσιν δʼ Ἀμφίνομος ἀγορήσατο καὶ μετέειπε,
393
Νίσου φαίδιμος υἱός, Ἀρητιάδαο ἄνακτος,
394
ὅς ῥʼ ἐκ Δουλιχίου πολυπύρου, ποιήεντος,
395
ἡγεῖτο μνηστῆρσι, μάλιστα δὲ Πηνελοπείῃ
396
ἥνδανε μύθοισι· φρεσὶ γὰρ κέχρητʼ ἀγαθῇσιν·
397
ὅ σφιν ἐϋφρονέων ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
398
Amphinomos
ὦ φίλοι, οὐκ ἂν ἐγώ γε κατακτείνειν ἐθέλοιμι
399
Τηλέμαχον· δεινὸν δὲ γένος βασιλήϊόν ἐστιν
400
κτείνειν· ἀλλὰ πρῶτα θεῶν εἰρώμεθα βουλάς.
401
εἰ μέν κʼ αἰνήσωσι Διὸς μεγάλοιο θέμιστες,
402
αὐτός τε κτενέω τούς τʼ ἄλλους πάντας ἀνώξω·
403
εἰ δέ κʼ ἀποτρωπῶσι θεοί, παύσασθαι ἄνωγα.
404
Narrator
ὣς ἔφατʼ Ἀμφίνομος, τοῖσιν δʼ ἐπιήνδανε μῦθος.
405
αὐτίκʼ ἔπειτʼ ἀνστάντες ἔβαν δόμον εἰς Ὀδυσῆος,
406
ἐλθόντες δὲ καθῖζον ἐπὶ ξεστοῖσι θρόνοισιν.
407
ἡ δʼ αὖτʼ ἄλλʼ ἐνόησε περίφρων Πηνελόπεια,
408
μνηστήρεσσι φανῆναι ὑπέρβιον ὕβριν ἔχουσι.
409
πεύθετο γὰρ οὗ παιδὸς ἐνὶ μεγάροισιν ὄλεθρον·
410
κῆρυξ γὰρ οἱ ἔειπε Μέδων, ὃς ἐπεύθετο βουλάς.
411
βῆ δʼ ἰέναι μέγαρόνδε σὺν ἀμφιπόλοισι γυναιξίν.
412
ἀλλʼ ὅτε δὴ μνηστῆρας ἀφίκετο δῖα γυναικῶν,
413
στῆ ῥα παρὰ σταθμὸν τέγεος πύκα ποιητοῖο,
414
ἄντα παρειάων σχομένη λιπαρὰ κρήδεμνα,
415
Ἀντίνοον δʼ ἐνένιπεν ἔπος τʼ ἔφατʼ ἔκ τʼ ὀνόμαζεν·
416
Penelope
Ἀντίνοʼ, ὕβριν ἔχων, κακομήχανε, καὶ δέ σέ φασιν
417
ἐν δήμῳ Ἰθάκης μεθʼ ὁμήλικας ἔμμεν ἄριστον
418
βουλῇ καὶ μύθοισι· σὺ δʼ οὐκ ἄρα τοῖος ἔησθα.
419
μάργε, τίη δὲ σὺ Τηλεμάχῳ θάνατόν τε μόρον τε
420
ῥάπτεις, οὐδʼ ἱκέτας ἐμπάζεαι, οἷσιν ἄρα Ζεὺς
421
μάρτυρος; οὐδʼ ὁσίη κακὰ ῥάπτειν ἀλλήλοισιν.
422
ἦ οὐκ οἶσθʼ ὅτε δεῦρο πατὴρ τεὸς ἵκετο φεύγων,
423
δῆμον ὑποδείσας; δὴ γὰρ κεχολώατο λίην,
424
οὕνεκα ληϊστῆρσιν ἐπισπόμενος Ταφίοισιν
425
ἤκαχε Θεσπρωτούς· οἱ δʼ ἡμῖν ἄρθμιοι ἦσαν·
426
τόν ῥʼ ἔθελον φθῖσαι καὶ ἀπορραῖσαι φίλον ἦτορ
427
ἠδὲ κατὰ ζωὴν φαγέειν μενοεικέα πολλήν·
428
ἀλλʼ Ὀδυσεὺς κατέρυκε καὶ ἔσχεθεν ἱεμένους περ.
429
τοῦ νῦν οἶκον ἄτιμον ἔδεις, μνάᾳ δὲ γυναῖκα
430
παῖδά τʼ ἀποκτείνεις, ἐμὲ δὲ μεγάλως ἀκαχίζεις·
431
ἀλλά σε παύσασθαι κέλομαι καὶ ἀνωγέμεν ἄλλους.
432
Narrator
τὴν δʼ αὖτʼ Εὐρύμαχος, Πολύβου πάϊς, ἀντίον ηὔδα·
433
Eurymachus
κούρη Ἰκαρίοιο, περίφρον Πηνελόπεια,
434
θάρσει· μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
435
οὐκ ἔσθʼ οὗτος ἀνὴρ οὐδʼ ἔσσεται οὐδὲ γένηται,
436
ὅς κεν Τηλεμάχῳ σῷ υἱέϊ χεῖρας ἐποίσει
437
ζώοντός γʼ ἐμέθεν καὶ ἐπὶ χθονὶ δερκομένοιο.
438
ὧδε γὰρ ἐξερέω, καὶ μὴν τετελεσμένον ἔσται·
439
αἶψά οἱ αἷμα κελαινὸν ἐρωήσει περὶ δουρὶ
440
ἡμετέρῳ, ἐπεὶ ἦ καὶ ἐμὲ πτολίπορθος Ὀδυσσεὺς
441
πολλάκι γούνασιν οἷσιν ἐφεσσάμενος κρέας ὀπτὸν
442
ἐν χείρεσσιν ἔθηκεν, ἐπέσχε τε οἶνον ἐρυθρόν.
443
τῷ μοι Τηλέμαχος πάντων πολὺ φίλτατός ἐστιν
444
ἀνδρῶν, οὐδέ τί μιν θάνατον τρομέεσθαι ἄνωγα
445
ἔκ γε μνηστήρων· θεόθεν δʼ οὐκ ἔστʼ ἀλέασθαι.
446
Narrator
ὣς φάτο θαρσύνων, τῷ δʼ ἤρτυεν αὐτὸς ὄλεθρον.
447
ἡ μὲν ἄρʼ εἰσαναβᾶσʼ ὑπερώϊα σιγαλόεντα
448
κλαῖεν ἔπειτʼ Ὀδυσῆα, φίλον πόσιν, ὄφρα οἱ ὕπνον
449
ἡδὺν ἐπὶ βλεφάροισι βάλε γλαυκῶπις Ἀθήνη.
450
ἑσπέριος δʼ Ὀδυσῆϊ καὶ υἱέϊ δῖος ὑφορβὸς
451
ἤλυθεν· οἱ δʼ ἄρα δόρπον ἐπισταδὸν ὡπλίζοντο,
452
σῦν ἱερεύσαντες ἐνιαύσιον. αὐτὰρ Ἀθήνη,
453
ἄγχι παρισταμένη, Λαερτιάδην Ὀδυσῆα
454
ῥάβδῳ πεπληγυῖα πάλιν ποίησε γέροντα,
455
λυγρὰ δὲ εἵματα ἕσσε περὶ χροΐ, μή ἑ συβώτης
456
γνοίη ἐσάντα ἰδὼν καὶ ἐχέφρονι Πηνελοπείῃ
457
ἔλθοι ἀπαγγέλλων μηδὲ φρεσὶν εἰρύσσαιτο.
458
τὸν καὶ Τηλέμαχος πρότερος πρὸς μῦθον ἔειπεν·
459
Telemachus
ἦλθες, δῖʼ Εὔμαιε. τί δὴ κλέος ἔστʼ ἀνὰ ἄστυ;
460
ἦ ῥʼ ἤδη μνηστῆρες ἀγήνορες ἔνδον ἔασιν
461
ἐκ λόχου, ἦ ἔτι μʼ αὖτʼ εἰρύαται οἴκαδʼ ἰόντα;
462
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφης, Εὔμαιε συβῶτα·
463
Eumaeus
οὐκ ἔμελέν μοι ταῦτα μεταλλῆσαι καὶ ἐρέσθαι
464
ἄστυ καταβλώσκοντα· τάχιστά με θυμὸς ἀνώγει
465
ἀγγελίην εἰπόντα πάλιν δεῦρʼ ἀπονέεσθαι.
466
ὡμήρησε δέ μοι παρʼ ἑταίρων ἄγγελος ὠκύς,
467
κῆρυξ, ὃς δὴ πρῶτος ἔπος σῇ μητρὶ ἔειπεν.
468
ἄλλο δέ τοι τό γε οἶδα· τὸ γὰρ ἴδον ὀφθαλμοῖσιν.
469
ἤδη ὑπὲρ πόλιος, ὅθι θʼ Ἕρμαιος λόφος ἐστίν,
470
ἦα κιών, ὅτε νῆα θοὴν ἰδόμην κατιοῦσαν
471
ἐς λιμένʼ ἡμέτερον· πολλοὶ δʼ ἔσαν ἄνδρες ἐν αὐτῇ,
472
βεβρίθει δὲ σάκεσσι καὶ ἔγχεσιν ἀμφιγύοισι·
473
καὶ σφέας ὠΐσθην τοὺς ἔμμεναι, οὐδέ τι οἶδα.
474
Narrator
ὣς φάτο, μείδησεν δʼ ἱερὴ ἲς Τηλεμάχοιο
475
ἐς πατέρʼ ὀφθαλμοῖσιν ἰδών, ἀλέεινε δʼ ὑφορβόν.
476
οἱ δʼ ἐπεὶ οὖν παύσαντο πόνου τετύκοντό τε δαῖτα,
477
δαίνυντʼ, οὐδέ τι θυμὸς ἐδεύετο δαιτὸς ἐΐσης.
478
αὐτὰρ ἐπεὶ πόσιος καὶ ἐδητύος ἐξ ἔρον ἕντο,
479
κοίτου τε μνήσαντο καὶ ὕπνου δῶρον ἕλοντο.
480