0:00
Satires
Juvenal
2
maiorem tertius illa
73
summam, quam patulae vix ceperat angulus arcae?
74
tam facile et pronum est superos contemnere testes,
75
si mortalis idem nemo sciat! aspice quanta
76
voce neget, quae sit ficti constantia vultus:
77
per Solis radios Tarpeiaque fulmina iurat
78
et Martis frameam et Cirrhaei spicula vatis,
79
per calamos venatricis pharetramque puellae
80
perque tuum, pater Aegaei Neptune, tridentem;
81
addit et Herculeos arcus hastamque Minervae,
82
quidquid habent telorum armamentaria caeli.
83
si vero et pater est, comedam, inquit flebile, ‘nati
84
sinciput elixi Pharioque madentis aceto.’
85
Sunt in fortunae qui casibus omnia ponant
86
et nullo credant mundum rectore moveri
87
natura volvente vices et lucis et anni,
88
atque ideo intrepidi quaecumque altaria tangunt,
89
est alius metuens ne crimen poena sequatur;
90
hic putat esse deos et peierat, atque ita secum:
91
‘decernat quodcumque volet de corpore nostro
92
Isis et irato feriat mea lumina sistro,
93
dummodo vel caecus teneam quos abnego nummos,
94
et phthisis et vomicae putres et dimidium crus
95
sunt tanti, pauper locupletem optare podagram
96
nec dubitet Ladas, si non eget Anticyra nec
97
Archigene; quid enim velocis gloria plantae
98
praestat et esuriens Pisaeae ramus olivae?
99
ut sit magna, tamen certe lenta ira deorum est;
100
si curant igitur cunctos punire nocentes,
101
quando ad me venient? sed et exorabile numen
102
fortasseexperiar, solet his ignoscere, multi
103
committunt eadem diverso crimina fato:
104
ille crucem sceleris pretium tulit, hic diadema.’
105
3
Sic animum dirae trepidum formidine culpae
106
confirmat, tunc te sacra ad delubra vocantem
107
praecedit, trahere immo ultro ac vexare paratus,
108
nam cum magna malae superest audacia causae,
109
creditur a multis fiducia, mimum agit ille,
110
urbani qualem fugitivus scurra Catulli:
111
tu miser exclamas, ut Stentora vincere possis,
112
vel potius quantum Gradivus Homericus: ‘audis,
113
Iuppiter, haec, nec labra moves, cum mittere vocem
114
debueris vel marmoreus vel aeneus? aut cur
115
in carbone tuo charta pia tura soluta
116
ponimus et sectum vituli iecur albaque porci
117
omenta? ut video, nullum discrimen habendum est
118
effigies inter vestras statuamque Vagelli.’
119
Accipe quae contra valeat solacia ferre
120
et qui nec cynicos nec stoica dogmata legit
121
a cynicis tunica distantia, non Epicurum
122
suspicit exigui laetum plantaribus horti,
123
curentur dubii medicis maioribus aegri:
124
tu venam vel discipulo committe Philippi.
125
si nullum in terris tam detestabile factum
126
ostendis, taceo, nec pugnis caedere pectus
127
te veto nec plana faciem contundere palma,
128
quandoquidem accepto claudenda est ianua damno,
129
et maiore domus gemitu, maiore tumultu
130
planguntur nummi quam funera, nemo dolorem
131
fingit in hoc casu, vestem diducere summam
132
contentus, vexare oculos umore coacto:
133
ploratur lacrimis amissa pecunia veris.
134
Sed si cuncta vides simili fora plena querella,
135
si decies lectis diversa parte tabellis
136
vana super vacui dicunt chirographa ligni,
137
arguit ipsorum quos littera geminaque princeps
138
sardonychum, loculis quae custoditur eburnis,
139
ten, o delicias! extra communia censes
140
ponendum, quia tu gallinae filius albae,
141
nos viles pulli, nati infelicibus ovis?
142
rem pateris modicam et mediocri bile ferendam,
143
si flectas oculos maiora ad crimina, confer
144
conductum latronem, incendia sulpure coepta
145
atque dolo, primos cum ianua colligit ignes;
146
confer et hos, veteris qui tollunt grandia templi
147
pocula adorandae robiginis et populorum
148
dona vel antiquo positas a rege coronas;
149
haec ibi si non sunt, minor exstat sacrilegus qui
150
radat inaurati femur Herculis et faciem ipsam
151
Neptuni, qui bratteolam de Castore ducat;
152
an dubitet solitus totum conflare Tonantem?
153
confer et artifices mercatoremque veneni,
154
et deducendum corio bovis in mare, cum quo
155
clauditur adversis innoxia simia fatis,
156
haec quota pars scelerum, quae custos Gallicus urbis
157
usque a lucifero donec lux occidat audit?
158
humani generis mores tibi nosse volenti
159
sufficit una domus: paucos consume dies et
160
dicere te miserum, postquam illinc veneris, aude.
161
quis tumidum guttur miratur in Alpibus, aut quis
162
in Meroe crasso maiorem infante mamillam?
163
4
caerula quis stupuit Germani lumina, flavam
164
caesariem et madido torquentem cornua cirro?
165
nempe quod haec illis natura est omnibus una.
166
ad subitas Thracum volucres nubemque sonoram
167
Pygmaeus parvis currit bellator in armis,
168
mox inpar hosti raptusque per aera curvis
169
unguibus a saeva fertur grue. si videas hoc
170
gentibus in nostris, risu quatiare; sed illic,
171
quamquam eadem adsidue spectentur proelia, ridet
172
nemo, ubi tota cohors pede non est altior uno.
173
‘Nullane peiuri capitis fraudisque nefandae
174
poena erit?’ abreptum crede hunc graviore catena
175
protinus et nostro (quid plus velit ira?) necari
176
arbitrio: manet illa tamen iactura, nec umquam
177
depositum tibi sospes erit, sed corpore t runco
178
invidiosa dabit minimus solacia sanguis.
179
at vindicta bonum vita iucundius ipsa.
180
nempe hoc indocti, quorum praecordia nullis
181
interdum aut levibus videas flagrantia causis;
182
quantulacumque adeo est occasio sufficit irae.
183
Chrysippus non dicet idem nec mite Thaletis
184
ingenium dulcique senex vicinus Hymetto,
185
qui partem acceptae saeva inter vincla cicutae
186
accusatori nollet dare. plurima felix
187
paulatim vitia atque errores exuit omnes,
188
prima docet rectum sapientia, quippe minuti
189
semper et infirmi est animi exiguique voluptas
190
ultio, continuo sic collige, quod vindicta
191
nemo magis gaudet quam femina. Cur tamen hos tu
192
evasisse putes, quos diri conscia facti
193
mens habet attonitos et surdo verbere caedit
194
occultum quatiente animo tortore flagellum?
195
poena autem vehemens ac multo saevior illis
196
quas et Caedicius gravis invenit et Rhadamanthus,
197
nocte dieque suum gestare in pectore testem.
198
Spartano cuidam respondit Pythia vates
199
haut inpunitum quondam fore quod dubitaret
200
depositum retinere et fraudem iure tueri
201
iurando; quaerebat enim quae numinis esset
202
mens et an hoc illi facinus suaderet Apollo.
203
reddidit ergo metu, non motibus; et tamen omnem
204
5
vocem adyti dignam templo veramque probavit
205
extinctus tota pariter cum prole domoque,
206
et quamvis longa deductis gente propinquis.
207
has patitur poenas peccandi sola voluntas.
208
nam scelus intra se tacitum qui cogitat ullum,
209
facti crimen habet. Cedo si conata peregit:
210
perpetua anxietas nec mensae tempore cessat,
211
faucibus ut morbo siccis interque molares
212
difficili crescente cibo, sed vina misellus
213
expuit, Albani veteris pretiosa senectus
214
displicet; ostendas melius, densissima ruga
215
cogitur in frontem velut acri ducta Falerno.
216
nocte brevem si forte indulsit cura soporem,
217
et toto versata toro iam membra quiescunt,
218
continuo templum et violati numinis aras
219
et, quod praecipuis mentem sudoribus urguet,
220
te videt in somnis; tua sacra et maior imago
221
humana turbat pavidum cogitque fateri.
222
hi sunt qui trepidant et ad omnia fulgura pallent,
223
cum tonat, exanimes primo quoque murmure caeli,
224
non quasi fortuitus nec ventorum rabie sed
225
iratus cadat in terras et iudicet ignis.
226
illa nihil nocuit, cura graviore timetur
227
proxima tempestas velut hoc dilata sereno.
228
praeterea lateris vigili cum febre dolorem
229
si coepere pati, missum ad sua corpora morbum
230
infesto credunt a numine, saxa deorum
231
haec et tela putant, pecudem spondere sacello
232
balantem et Laribus cristam promittere galli
233
non audent;
234