Epodes

Ībis Liburnīs inter alta nāvium,

amīce, prōpugnācula,

parātus omne Caesaris perīculum

subīre, Maecēnās, tuō:

quid nōs, quibus tē vīta sit superstite

jūcunda, sī contrā, gravis?

utrumne jussī persequēmur ōtium

nōn dulce, nī tēcum simul,

an hunc labōrem mente lātūrī, decet

quā ferre nōn mollīs virōs?

ferēmus et tē vel per Alpium juga

inhospitālem et Caucasum

vel occidentis usque ad ultimum sinum

fortī sequēmur pectore.

rogēs, tuum labōre quid juvem meō,

inbellis ac firmus parum?

comes minōre sum futūrus in metū,

quī major absentīs habet:

ut adsidēns inplūmibus pullīs avis

serpentium adlāpsūs timet

magis relictīs, nōn, ut adsit, auxilī

lātūra plūs praesentibus.

libenter hoc et omne mīlitābitur

bellum in tuae spem grātiae,

nōn ut juvencīs inligāta plūribus

arātra nītantur meīs

pecusve Calabrīs ante Sīdus fervidum

Lūcāna mūtet pāscuīs

neque ut supernī vīlla candēns Tusculī

Circaea tangat moenia:

satis superque mē benignitās tua

dītāvit, haud parāverō

quod aut avārus ut Chremēs terrā premam,

discīnctus aut perdam nepōs.

‘Beātus ille quī procul negōtiīs,

ut prīsca gēns mortālium,

paterna rūra būbus exercet suīs

solūtus omnī faenore

neque excitātur classicō mīles trucī

neque horret īrātum mare

forumque vītat et superba cīvium

potentiōrum līmina.

ergō aut adulta vītium propāgine

altās marītat pōpulōs

aut in reductā valle mūgientium

prōspectat errantīs gregēs

inūtilīsque falce rāmōs amputāns

fēlīciōrēs īnserit

aut pressa pūrīs mella condit amphorīs

aut tondet īnfirmās ovīs.

vel cum decōrum mītibus pōmīs caput

Autumnus āgrīs extulit,

ut gaudet īnsitīva dēcerpēns pira

certantem et ūvam purpurae,

quā mūnerētur tē, Priāpe, et tē, pater

Silvāne, tūtor fīnium.

libet jacēre modo sub antīquā īlice,

modo in tenācī grāmine:

lābuntur altīs interim rīpīs aquae,

queruntur in Silvīs avēs

frondēsque lymphīs obstrepunt mānantibus,

somnōs quod invītet levīs.

at cum tonantis annus hībernus Jovis

imbrīs nivīsque conparat,

aut trūdit ācrīs hinc et hinc multā cane

aprōs in obstantīs plagās

aut amite lēvī rāra tendit rētia

turdīs edācibus dolōs

pavidumque leporem et advenam laqueō gruem

jūcunda captat praemia.

quis nōn malārum quās amor cūrās habet

haec inter oblīvīscitur?

quodsī pudīca mulier in partem juvet

domum atque dulcīs līberōs,

Sabīna quālis aut perusta Sōlibus

pernīcis uxor Āpulī,

sacrum vetustīs exstruat lignīs focum

lassī sub adventum virī

claudēnsque textīs crātibus laetum pecus

distenta siccet ūbera

et horna dulcī vīna prōmēns dōliō

dapēs inēmptās adparet:

nōn mē Lucrīna jūverint conchȳlia

magisve rhombus aut scarī,

sīquōs Eōīs intonāta flūctibus

hiems ad hoc vertat mare,

nōn Āfra avis dēscendat in ventrem meum,

nōn attagēn Iōnicus

jūcundior quam lēcta dē pinguissimīs

olīva rāmīs arborum

aut herba lapathī prāta amantis et gravī

malvae salūbrēs corporī

vel agna fēstīs caesa Terminālibus

vel haedus ēreptus lupō.

hās inter epulās ut juvat pastās ovīs

vidēre properantīs domum,

vidēre fessōs vōmerem inversum bovēs

collō trahentīs languidō

postōsque vernās, dītis exāmen domūs,

circum renīdentīs Larīs.’

haec ubi locūtus faenerātor Alfius,

jam jam futūrus rūsticus,

omnem redēgit īdibus pecūniam,

quaerit kalendīs pōnere.

Parentis ōlim sīquis inpiā manū

senīle guttur frēgerit,

edit cicūtīs ālium nocentius.

ō dūra messōrum īlia.

quid hoc venēnī saevit in praecordiīs?

num vīperīnus hīs cruor

incoctus herbīs mē fefellit? an malās

Cānidia tractāvit dapēs?

ut Argonautās praeter omnīs candidum

Mēdēa mīrāta est ducem,

ignōta taurīs inligātūrum juga

perūnxit hōc Iāsonem,

hōc dēlibūtīs ulta dōnīs paelicem

serpente fūgit ālite.

nec tantus umquam Sīderum īnsēdit vapor

sitīculōsae Āpūliae

nec mūnus umerīs efficācis Herculis

inārsit aestuōsius.

at sīquid umquam tāle concupīverīs,

jocōse Maecēnās, precor,

manum puella sāviō oppōnat tuō,

extrēmā et in spondā cubet.

Lupīs et agnīs quanta Sortītō obtigit,

tēcum mihī discordia est,

Hibēricīs peruste fūnibus latus

et crūra dūrā compede.

licet superbus ambulēs pecūniā,

fortūna nōn mūtat genus.

vidēsne, sācram mētiente tē viam

cum bis trium ulnārum togā,

ut ōra vertat hūc et hūc euntium

līberrima indignātiō?

‘sectus flagellīs hic triumvirālibus

praecōnis ad fastīdium

arat Falernī mīlle fundī jūgera

et Appiam mannīs terit

sedīlibusque magnus in prīmīs eques

Othōne contemptō sedet.

quid attinet tot ōra nāvium gravī

rōstrāta dūcī pondere

contrā latrōnēs atque servīlem manum

hōc, hōc tribūnō mīlitum?’

‘At ō deōrum quidquid in caelō regit

terrās et hūmānum genus,

quid iste fert tumultus aut quid omnium

voltūs in ūnum mē trucēs?

per līberōs tē, sī vocāta partubus

Lūcīna vēris adfuit,

per hoc ināne purpurae decus precor,

per inprobātūrum haec Jovem,

quid ut noverca mē intuēris aut utī

petīta ferrō bēlua?’

ut haec trementī questus ōre cōnstitit

īnsignibus raptīs puer,

inpūbe corpus, quāle posset inpia

mollīre Thrācum pectora:

Cānidia, brevibus illigāta vīperīs

crīnīs et incōmptum caput,

jubet sepulcrīs cāprifīcōs ērutās,

jubet cupressōs fūnebrīs

et ūncta turpis ōva rānae Sanguine

plūmamque nocturnae strigis

herbāsque, quās Iōlcos atque Hibēria

mittit venēnōrum ferāx,

et ossa ab ōre rapta jējūnae canis

flammīs adūrī Colchicīs.

at expedīta Sagana, per tōtam domum

spargēns Avernālīs aquās,

horret capillīs ut marīnus asperīs

echīnus aut Laurēns aper.

abācta nūllā Veja cōnscientiā

ligōnibus dūrīs humum

exhauriēbat, ingemēns labōribus,

quō posset īnfossus puer

longō diē bis terque mūtātae dapis

inēmorī spectāculō,

cum prōminēret ōre, quantum exstant aquā

suspēnsa mentō corpora;

exsecta utī medulla et āridum jecur

amōris esset pōculum,

interminātō cum semel fīxae cibō

intābuissent pūpulae.

nōn dēfuisse masculae libīdinis

Arīminēnsem Fōliam

et ōtiōsa crēdidit Neāpolis

et omne vīcīnum oppidum,

quae sīdera excantāta vōce Thessalā

lūnamque caelō dēripit.

hīc inresectum saeva dente līvidō

Cānidia rōdēns pollicem

quid dīxit aut quid tacuit? ‘ō rēbus meīs

nōn īnfidēlēs arbitrae,

Nox et Diāna, quae silentium regis,

arcāna cum fīunt sacra,

nunc, nunc adeste, nunc in hostīlīs domōs

īram atque nūmen vertite.

formīdulōsīs cum latent silvīs ferae

dulcī sopōre languidae,

senem, quod omnēs rīdeant, adulterum

lātrent Subūrānae canēs

nardō perūnctum, quāle nōn perfectius

meae labōrārint manūs.

quid accidit? cūr dīra barbarae minus

venēna Mēdēae valent,

quibus Superbam fūgit ulta paelicem,

magnī Creontis fīliam,

cum palla, tābō mūnus imbūtum, novam

incendiō nūptam abstulit?

atquī nec herba nec latēns in asperīs

rādīx fefellit mē locīs.

indormit ūnctīs omnium cubīlibus

oblīviōne paelicum?

ā, ā, solūtus ambulat venēficae

scientiōris carmine.

nōn ūsitātīs, Vāre, pōtiōnibus,

ō multa flētūrum caput,

ad mē recurrēs nec vocāta mēns tua

Marsīs redībit vōcibus.

majus parābō, majus īnfundam tibī

fastīdientī pōculum

priusque caelum sīdet inferius marī

tellūre porrēctā super

quam nōn amōre sīc meō flāgrēs utī

bitūmen ātrīs ignibus.’

sub haec puer jam nōn, ut ante, mollibus

lēnīre verbīs inpiās,

sed dubius unde rumperet silentium,

mīsit Thyestēās precēs:

‘venēna maga nōn fās nefāsque, nōn valent

convertere hūmānam vicem.

dīrīs agam vōs: dīra dētestātiō

nūllā expiātur victimā.

quīn, ubi perīre jussus exspīrāverō,

nocturnus occurram Furor

petamque voltūs umbra curvīs unguibus,

quae vīs deōrum est Mānium,

et inquiētīs adsidēns praecordiīs

pavōre somnōs auferam.

vōs turba vīcātim hinc et hinc saxīs petēns

contundet obscaenās anūs;

post īnsepulta membra different lupī

et Ēsquilīnae ālitēs

neque hoc parentīs, heu mihī superstitēs,

effūgerit spectāculum.’

Quid inmerentīs hospitēs vexās, canis

ignāvus adversum lupōs?

quīn hūc inānīs, sī potes, vertis minās

et mē remorsūrum petis?

nam quālis aut Molossus aut fulvus Lacōn,

amīca vīs pāstōribus,

agam per altās aure sublātā nivīs

quaecumque praecēdet fera;

tū, cum timendā vōce complēstī nemus,

prōjectum odōrāris cibum.

cavē, cavē, namque in malōs asperrimus

parāta tollō cornua,

quālis Lycambae sprētus īnfīdō gener

aut ācer hostis Būpalō.

an sī quis ātrō dente mē petīverit,

inultus ut flēbō puer?

Quō, quō scelestī ruitis? aut cūr dexterīs

aptantur ēnsēs conditī?

parumne campīs atque Neptūnō super

fūsum est Latīnī sanguinis,

nōn ut superbās invidae Karthāginis

Rōmānus arcēs ūreret,

intāctus aut Britannus ut dēscenderet

sacrā catēnātus viā,

sed ut Secundum vōta Parthōrum suā

Urbs haec perīret dexterā?

neque hic lupīs mōs nec fuit leōnibus

umquam nisi in dispār ferīs.

furorne caecōs an rapit vīs ācrior

an culpa? respōnsum date.

tacent et albus ōra pallor īnficit

mentēsque perculsae stupent.

sīc est: acerba fāta Rōmānōs agunt

scelusque frāternae necis,

ut inmerentis flūxit in terram Remī

sacer nepōtibus cruor.

Rogāre longō pūtidam tē saeculō,

vīrīs quid ēnervet meās,

cum sit tibī dēns āter et rūgīs vetus

frontem senectūs exaret

hietque turpis inter āridās natīs

pōdex velut crūdae bovis.

sed incitat mē pectus et mammae putrēs

equīna quālēs ūbera

venterque mollis et femur tumentibus

exīle sūrīs additum.

estō beāta, fūnus atque imāginēs

dūcant triumphālēs tuum

nec sit marīta, quae rotundiōribus

onusta bācīs ambulet.

quid? quod libellī Stōicī inter Sēricōs

jacēre pulvillōs amant,

inlitterātī num minus nervī rigent

minusve languet fascinum?

quod ut superbō prōvocēs ab inguine,

ōre adlabōrandum est tibī.

Quandō repositum Caecubum ad fēstās dapēs

victōre laetus Caesare

tēcum sub altā, sīc Jovī grātum domō,

beāte Maecēnās, bibam

sonante mixtum tībiīs carmen lyrā,

hāc Dōrium, illīs barbarum?

ut nūper, āctus cum fretō Neptūnius

dux fūgit ustīs nāvibus

minātus Urbī vincla, quae dētrāxerat

servīs amīcus perfidīs.

Rōmānus ēheu, posterī negābitis,

ēmancipātus fēminae

fert vallum et arma mīles et spadōnibus

servīre rūgōsīs potest

interque signa turpe mīlitāria

sōl adspicit cōnōpium.

ad hunc frementīs verterunt bis mīlle equōs

Gallī canentēs Caesarem

hostīliumque nāvium portū latent

puppēs sinistrōrsum citae.

iō Triumphe, tū morāris aureōs

currūs et intāctās bovēs?

iō Triumphe, nec Jugurthīnō parem

bellō reportāstī ducem

neque Āfricānum, cui super Karthāginem

virtūs Sepulcrum condidit.

terrā marīque victus hostis Pūnicō

lūgūbre mūtāvit sagum.

aut ille centum nōbilem Crētam urbibus

ventīs itūrus nōn suīs

exercitātās aut petit Syrtīs notō

aut fertur incertō marī.

capāciōrēs adfer hūc, puer, scyphōs

et Chīa vīna aut Lesbia

vel quod fluentem nauseam coerceat

mētīre nōbīs Caecubum.

cūram metumque Caesaris rērum juvat

dulcī Lyaeō solvere.

Malā solūta nāvis exit ālite

ferēns olentem Mēvium.

ut horridīs utrumque verberēs latus,

Auster, mementō flūctibus;

niger rudentīs Eurus inversō marī

frāctōsque rēmōs differat;

īnsurgat Aquilō, quantus altīs montibus

frangit trementīs īlicīs;

nec sīdus ātrā nocte amīcum adpāreat,

quā trīstis Ōrīōn cadit;

quiētiōre nec ferātur aequore

quam Grāia victōrum manus,

cum Pallas ustō vertit īram ab Īliō

in inpiam Aiācis ratem.

ō quantus īnstat nāvitīs sūdor tuīs

tibīque pallor lūteus

et illa nōn virīlis hējulātiō

precēs et āversum ad Jovem,

Īonius ūdō cum remūgiēns sinus

Notō carīnam rūperit

opīma quodsī praeda curvō lītore

porrēcta mergōs jūverit,

libīdinōsus immolābitur caper

et agna Tempestātibus.

Pettī, nihil mē sīcut anteā juvat

scrībere versiculōs amōre percussum gravī,

amōre, quī mē praeter omnīs expetit

mollibus in puerīs aut in puellīs ūrere.

hic tertius December, ex quō dēstitī

Īnachiā furere, silvīs honōrem dēcutit.

heu mē, per Urbem (nam pudet tantī malī)

fābula quanta fuī, convīviōrum et paenitet,

in quīs amantem languor et silentium

arguit et latere petītus īmō spīritus.

‘contrāne lūcrum nīl valēre candidum

pauperis ingenium’ querēbar adplōrāns tibī,

simul calentis inverēcundus deus

fervidiōre merō arcāna prōmorat locō.

‘quodsī meīs inaestuet praecordiīs

lībera bīlis, ut haec ingrāta ventīs dīvidat

fōmenta volnus nīl malum levantia,

dēsinet inparibus certāre submōtus pudor.’

ubi haec sevērus tē palam laudāveram,

jussus abīre domum ferēbar incertō pede

ad nōn amīcōs heu mihī postīs et heu

līmina dūra, quibus lumbōs et īnfrēgī latus.

nunc glōriantis quamlibet mulierculam

vincere mollitiā amor Lyciscī mē tenet;

unde expedīre nōn amīcōrum queant

lībera cōnsilia nec contumēliae gravēs,

sed alius ārdor aut puellae candidae

aut teretis puerī longam renōdantis comam.

Quid tibi vīs, mulier nīgrīs dignissima barrīs?

mūnera quid mihi quidve tabellās

mittis nec firmō juvenī neque nāris obēsae?

namque sagācius ūnus odōror,

pōlypus an gravis hirsūtīs cubet hircus in ālīs

quam canis ācer ubī lateat sūs.

quī sūdor vietīs et quam malus undique membrīs

crēscit odor, cum pēne solūtō

indomitam properat rabiem sēdāre, neque illī

jam manet ūmida crēta colorque

stercore fūcātus crocodīlī jamque subandō

tenta cubīlia tēctaque rumpit.

vel mea cum saevīs agitat fastīdia verbīs:

‘Īnachiā languēs minus ac mē;

Īnachiam ter nocte potes, mihi Semper ad ūnum

mollis opus. pereat male quae tē

Lesbia quaerentī taurum mōnstrāvit inertem.

cum mihi Cōus adesset Amyntās,

cujus in indomitō cōnstantior inguine nervus

quam nova collibus arbor inhaeret.

mūricibus Tyriīs iterātae vellera lānae

cui properābantur? tibi nempe,

nē foret aequālīs inter convīva, magis quem

dīligeret mulier sua quam tē.

ō ego nōn fēlīx, quam tū fugis, ut pavet ācrīs

agna lupōs capreaeque leōnēs!’

Horrida tempestās caelum contrāxit et imbrēs

nivēsque dēdūcunt Jovem; nunc mare, nunc siluae

Thrēiciō Aquilōne sonant. rapiāmus, amīcī,

Occāsiōnem dē diē dumque virent genua

et decet, obductā solvātur fronte senectūs.

tū vīna Torquātō movē cōnsule pressa meō.

cētera mitte loquī: deus haec fortasse benignā

rēdūcet in sēdem vicē. nunc et Achaemeniō

perfundī nardō juvat et fide Cyllēnēā

levāre dīrīs pectora Sollicitūdinibus,

nōbilis ut grandī cecinit Centaurus alumnō:

‘invicte, mortālis deā nāte puer Thetide,

tē manet Assaracī tellūs, quam frīgida parvī

findunt Scamandrī flūmina lūbricus et Simois,

unde tibī reditum certō Subtēmine Parcae

rūpēre, nec māter domum caerula tē revehet.

illīc omne malum vīnō cantūque levātō,

dēfōrmis aegrimōniae dulcibus adloquiīs.’

Mollis inertia cūr tantam diffūderit īmīs

oblīviōnem sēnsibus,

pōcula Lēthaeōs ut sī dūcentia somnōs

ārente fauce trāxerim,

candide Maecēnās, occīdis saepe rogandō:

deus, deus nam mē vetat

inceptōs, ōlim prōmissum carmen, iambōs

ad umbilīcum addūcere.

nōn aliter Samiō dīcunt ārsisse Bathyllō

Anācreonta Tēium,

quī persaepe cavā testūdine flēvit amōrem

nōn ēlabōrātum ad pedem.

ūreris ipse miser: quodsī nōn pulchrior ignis

accendit obsessam Īlion,

gaudē sorte tuā; mē lībertīna, nec ūnō

contenta, Phrȳnē mācerat.

Nox erat et caelō fulgēbat Lūna serēnō

inter minōra sīdera,

cum tū, magnōrum nūmen laesūra deōrum,

in verba jūrābās mea,

artius atque hederā prōcēra adstringitur īlex

lentīs adhaerēns bracchiīs;

dum pecorī lupus et nautīs īnfēstus Orīōn

turbāret hībernum mare

intōnsōsque agitāret Apollinis aura capillōs,

fore hunc amōrem mūtuum,

ō dolitūra meā multum virtūte Neaera:

nam sīquid in Flaccō virī est,

nōn feret adsiduās potiōrī tē dare noctēs

et quaeret īrātus parem

nec semel offēnsī cēdet cōnstantia fōrmae,

sī certus intrārit dolor.

et tū, quīcumque es fēlīcior atque meō nunc

superbus incēdis malō,

sīs pecore et multā dīves tellūre licēbit

tibīque Pactōlus fluat

nec tē Pȳthagorae fallant arcāna renātī

formāque vincās Nīrea,

heu heu, trānslātōs aliō maerēbis amōrēs,

ast ego vicissim rīserō.

Altera jam teritur bellīs cīvīlibus aetās,

suīs et ipsa Rōma vīribus ruit.

quam neque fīnitimī valuērunt perdere Marsī

minācis aut Etrūsca Porsenae manus,

aemula nec virtūs Capuae nec Spartacus ācer

novīsque rēbus īnfidēlis Allobrox

nec fera caeruleā domuit Germānia pūbe

parentibusque abōminātus Hannibal:

inpia perdēmus dēvōtī sanguinis aetās

ferīsque rūrsus occupābitur solum:

barbarus heu cinerēs īnsistet victor et Urbem

eques sonante verberābit ungulā,

quaeque carent ventīs et sōlibus ossa Quirīnī,

(nefās vidēre) dissipābit īnsolēns.

forte quid expediat commūniter aut melior pars,

malīs carēre quaeritis labōribus;

nūlla sit hāc potior sententia: Phōcaeōrum

velut profūgit exsecrāta cīvitās

agrōs atque larēs patriōs habitandaque fāna

aprīs relīquit et rapācibus lupīs,

īre, pedēs quōcumque ferent, quōcumque per undās

Notus vocābit aut protervus Āfricus.

sīc placet? an melius quis habet suādēre? Secundā

ratem occupāre quid morāmur ālite?

sed jūrēmus in haec: ‘simul īmīs saxa renārint

vadīs levāta, nē redīre sit nefās;

neu conversa domum pigeat dare lintea, quandō

Padus Matīna lāverit cacūmina,

in mare seu celsus prōcurrerit Appennīnus

novāque mōnstra jūnxerit libīdine

mīrus amor, juvet ut tīgrīs subsīdere cervīs,

adulterētur et columba mīluō,

crēdula nec rāvōs timeant armenta leōnēs

ametque salsa lēvis hircus aequora.’

haec et quae poterunt reditūs abscindere dulcīs

eāmus omnis exsecrāta cīvitās

aut pars indocilī melior grege; mollis et exspēs

inōmināta perpremat cubīlia.

vōs, quibus est virtūs, muliebrem tollite lūctum,

Etrūsca praeter et volāte lītora.

nōs manet Ōceanus circum vagus: arva beāta

petāmus, arva dīvitēs et īnsulās,

reddit ubī cererem tellūs inarāta quotannīs

et inputāta flōret usque vīnea,

germinat et numquam fallentis termes olīvae

suamque pulla fīcus ōrnat arborem,

mella cavā mānant ex īlice, montibus altīs

levis crepante lympha dēsilit pede.

illīc injussae veniunt ad mulctra capellae

refertque tenta grex amīcus ūbera

nec vespertīnus circumgemit ursus ovīle

nec intumēscit alta vīperīs humus;

plūraque fēlīcēs mīrābimur, ut neque largīs

aquōsus Eurus arva rādat imbribus,

pinguia nec siccīs ūrantur sēmina glaebīs,

utrumque rēge temperante caelitum.

nōn hūc Argōō contendit rēmige pīnus

neque inpudīca Colchis intulit pedem,

nōn hūc Sīdoniī torsērunt cornua nautae,

labōriōsa nec cohors Ulixeī.

nūlla nocent pecorī contāgia, nūllius astrī

gregem aestuōsa torret impotentia.

Juppiter illa piae sēcrēvit lītora gentī,

ut inquināvit aere tempus aureum,

aere, dehinc ferrō dūrāvit saecula, quōrum

piīs secunda vāte mē datur fuga.

‘Jam jam efficācī dō manūs scientiae,

supplex et ōrō rēgna per Proserpinae,

per et Diānae nōn movenda nūmina,

per atque librōs carminum valentium

refīxa caelō dēvocāre sīdera,

Cānidia: parce vōcibus tandem sacrīs

citumque rētrō solve, solve turbinem.

mōvit nepōtem Tēlephus Nērēium,

in quem superbus ōrdinārat agmina

Mȳsōrum et in quem tēla acūta torserat.

ūnxēre mātrēs Īliae additum ferīs

ālitibus atque canibus homicīdam Hectorem,

postquam relictīs moenibus rēx prōcidit

heu pervicācis ad pedēs Achilleī.

saetōsa dūrīs exuēre pellibus

labōriōsī rēmigēs Ulixeī

volente Circā membra; tunc mēns et sonus

relāpsus atque nōtus in voltūs honor.

dedī satis superque poenārum tibī,

amāta nautīs multum et īnstitōribus.

fūgit juventās et verēcundus color

relīquit ossa pelle amicta lūridā,

tuīs capillus albus est odōribus,

nūllum ā labōre mē reclīnat ōtium;

urget diem nox et diēs noctem neque est

levāre tenta spīritū praecordia.

ergō negātum vincor ut crēdam miser,

Sabella pectus increpāre carmina

caputque Marsā dissilīre nēniā.

quid amplius vīs? ō mare et terra, ārdeō,

quantum neque ātrō dēlibūtus Herculēs

Nessī cruōre nec Sicāna fervidā

virēns in Aetnā flamma; tū, dōnec cinis

injūriōsīs āridus ventīs ferar,

calēs venēnīs officīna Colchicīs.

quae fīnis aut quod mē manet stīpendium?

effāre; jussās cum fidē poenās luam,

parātus expiāre, seu poposcerīs

centum juvencōs sīve mendācī lyrā

volēs sonāre: ‘tū pudīca, tū proba

perambulābis astra sīdus aureum.’

īnfāmis Helenae Castor offēnsus vice

frāterque magnī Castoris, victī prece,

adēmpta vātī reddidēre lūmina:

et tū, potes nam, solve mē dēmentiā,

ō nec paternīs obsolēta sordibus

neque in sepulcrīs pauperum prūdēns anus

novendiālīs dissipāre pulverēs.

tibi hospitāle pectus et pūrae manūs

tuusque venter Pactumejus et tuō

cruōre rūbrōs obstetrīx pannōs lavit,

utcumque fortis exsilīs puerperā.’

‘quid obserātīs auribus fundis precēs?

nōn saxa nūdīs surdiōra nāvitīs

Neptūnus altō tundit hībernus salō.

inultus ut tū rīserīs Cotȳtia

volgāta, sācrum līberī Cupīdinis,

et Ēsquilīnī pontifex venēficī

inpūne ut Urbem nōmine inplērīs meō?

quid prōderat dītāsse Paelignās anūs

vēlōciusve miscuisse toxicum?

sed tardiōra fāta tē vōtīs manent:

ingrāta miserō vīta dūcenda est in hoc,

novīs ut usque suppetās labōribus.

optat quiētem Pelopis infīdī pater,

egēns benignae Tantalus semper dapis,

optat Promētheus obligātus ālitī,

optat suprēmō collocāre Sīsyphus

in monte saxum; sed vetant lēgēs Jovis.

volēs modo altīs dēsilīre turribus,

frūstrāque vincla gutturī innectēs tuō

modo ēnse pectus Nōricō reclūdere

fastīdiōsā trīstis aegrimōniā.

vectābor umerīs tunc ego inimīcīs eques

meaeque terra cēdet īnsolentiae.

an quae movēre cēreās imāginēs,

ut ipse nōstī cūriōsus, et polō

dēripere lūnam vōcibus possim meīs,

possim cremātōs excitāre mortuōs

dēsīderīque temperāre pōcula,

plōrem artis in tē nīl agentis exitūs?’