Ars Poetica

Hūmānō capitī cervīcem pictor equīnam

jungere sī velit et variās indūcere plūmās

undique collātīs membrīs, ut turpiter ātrum

dēsinat in piscem mulier fōrmōsa supernē,

spectātum admissī, rīsum teneātis, amīcī?

Crēdite, Pīsōnēs, istī tabulae fore librum

persimilem, cujus, velut aegrī somnia, vānae

fingentur speciēs, ut nec pēs nec caput ūnī

reddātur fōrmae. "Pictōribus atque poētīs

quidlibet audendī semper fuit aequa potestās."

Scīmus, et hanc veniam petimusque damusque vicissim,

sed nōn ut placidīs coeant immītia, nōn ut

serpentēs avibus geminentur, tigribus agnī.

Inceptīs gravibus plērumque et magna professīs

purpureus, lātē quī splendeat, ūnus et alter

adsuitur pannus, cum lūcus et āra Diānae

et properantis aquae per amoenōs ambitus agrōs

aut flūmen Rhēnum aut pluvius dēscrībitur arcus;

sed nunc nōn erat hīs locus. Et fortasse cupressum

scīs simulāre; quid hoc, sī frāctīs ēnatat exspēs

nāvibus, aere datō quī pingitur? Amphora coepit

īnstituī; currente rotā cūr urceus exit?

Dēnique sit quod vīs, simplex dumtaxat et ūnum.

Maxima pars vātum, pater et juvenēs patre dignī,

dēcipimur speciē rēctī. Brevis esse labōrō,

obscūrus fīō; sectantem lēvia nervī

dēficiunt animīque; professus grandia turget;

serpit humī tūtus nimium timidusque procellae;

quī variāre cupit rem prōdigiāliter ūnam,

delphīnum silvīs adpingit, flūctibus aprum.

In vitium dūcit culpae fuga, sī caret arte.

Aemilium circā lūdum faber īmus et unguīs

exprimet et mollīs imitābitur aere capillōs,

īnfēlīx operis summā, quia pōnere tōtum

nesciet. Hunc ego mē, sīquid compōnere cūrem,

nōn magis esse velim quam nāsō vīvere prāvō

spectandum nigrīs oculīs nigrōque capillō.

Sūmite māteriam vestrīs, quī scrībitis, aequam

vīribus et versāte diū quid ferre recūsent,

quid valeant umerī. cui lēcta potenter erit rēs,

nec fācundia dēseret hunc, nec lūcidus ōrdō.

Ōrdinis haec virtūs erit et venus, aut ego fallor,

ut jam nunc dīcat jam nunc dēbentia dīcī,

plēraque differat et praesēns in tempus omittat,

hoc amet, hoc spernat prōmissī carminis auctor.

In verbīs etiam tenuis cautusque serendīs

dīxeris ēgregiē, nōtum sī callida verbum

reddiderit jūnctūra novum. Sī forte necesse est

indiciīs mōnstrāre recentibus abdita rērum, et

fingere cīnctūtīs nōn exaudīta Cethēgīs

continget dabiturque licentia sūmpta pudenter,

et nova fictaque nūper habēbunt verba fidem, sī

Graecō fonte cadent parcē dētorta. Quid autem

Caeciliō Plautōque dabit Rōmānus, adēmptum

Vergiliō Variōque? Ego cūr, adquīrere pauca

sī possum, invideor, cum lingua Catōnis et Ennī

sermōnem patrium dītāverit et nova rērum

nōmina prōtulerit? Licuit semperque licēbit

signātum praesente notā prōdūcere nōmen.

Ut silvae foliīs prōnōs mūtantur in annōs,

prīma cadunt, ita verbōrum vetus interit aetās,

et juvenum rītū flōrent modo nāta vigentque.

Dēbēmur mortī nōs nostraque. Sīve receptus

terrā Neptūnus classēs Aquilōnibus arcet,

rēgis opus, sterilisve diū palus aptaque rēmīs

vīcīnās urbēs alit et grave sentit arātrum,

seu cursum mūtāvit inīquum frūgibus amnis,

doctus iter melius, mortālia facta perībunt,

nēdum sermōnem stet honōs et grātia vīvāx.

Multa renāscentur quae jam cecidēre, cadentque

quae nunc sunt in honōre vocābula, sī volet ūsus,

quem penes arbitrium est et jūs et norma loquendī.

Rēs gestae rēgumque ducumque et trīstia bella

quō scrībī possent numerō, mōnstrāvit Homērus.

Versibus impariter jūnctīs querimōnia prīmum,

post etiam inclūsa est vōtī sententia compos;

quis tamen exiguōs elegōs ēmīserit auctor,

grammaticī certant et adhūc sub jūdice līs est.

Archilochum propriō rabiēs armāvit iambō;

hunc soccī cēpēre pedem grandēsque coturnī,

alternīs aptum sermōnibus et populārīs

vincentem strepitūs et nātum rēbus agendīs.

Mūsa dedit fidibus dīvōs puerōsque deōrum

et pugilem victōrem et equum certāmine prīmum

et juvenum cūrās et lībera vīna referre.

Dīscrīptās servāre vicēs operumque colōrēs

cūr ego, sī nequeō ignōrōque, poēta salūtor?

Cūr nescīre pudēns prāvē quam discere mālō?

Versibus expōnī tragicīs rēs cōmica nōn vult;

indignātur item prīvātīs ac prope soccō

dignīs carminibus nārrārī cēna Thyestae.

Singula quaeque locum teneant sortīta decentem.

Interdum tamen et vōcem cōmoedia tollit,

īrātusque Chremēs tumidō dēlītigat ōre;

et tragicus plērumque dolet sermōne pedestrī

Tēlephus et Pēleus, cum pauper et exul uterque

prōicit ampullās et sēsquipedālia verba,

sī cūrat cor spectantis tetigisse querellā.

Nōn satis est pulchra esse poēmata; dulcia suntō

et, quōcumque volent, animum audītōris aguntō.

Ut rīdentibus adrīdent, ita flentibus adsunt

hūmānī voltūs; sī vīs mē flēre, dolendum est

prīmum ipsī tibi; tum tua mē īnfortūnia laedent,

Tēlephe vel Pēleu; male sī mandāta loquēris,

aut dormītābō aut rīdēbō. Trīstia maestum

voltum verba decent, īrātum plēna minārum,

lūdentem lascīva, sevērum sēria dictū.

Fōrmat enim nātūra prius nōn intus ad omnem

fortūnārum habitum; juvat aut impellit ad īram,

aut ad humum maerōre gravī dēdūcit et angit;

post effert animī mōtūs interprete linguā.

Sī dīcentis erunt fortūnīs absona dicta,

Rōmānī tollent equitēs peditēsque cachinnum.

Intererit multum, dīvusne loquātur an hērōs,

mātūrusne senex an adhūc flōrente juventā

fervidus, et mātrōna potēns an sēdula nūtrīx,

mercātorne vagus cultorne virentis agellī,

Colchus an Assyrius, Thēbīs nūtrītus an Argīs.

Aut fāmam sequere aut sibi convenientia finge

scrīptor. Honōrātum sī forte repōnis Achillem,

impiger, īrācundus, inexōrābilis, ācer

jūra neget sibi nāta, nihil nōn arroget armīs.

Sit Mēdēa ferōx invictaque, flēbilis Īnō,

perfidus Ixīōn, Īō vaga, trīstis Orestēs.

Sīquid inexpertum scaenae committis et audēs

persōnam fōrmāre novam, servētur ad īmum

quālis ab inceptō prōcesserit et sibi cōnstet.

Difficile est propriē commūnia dīcere, tūque

rēctius Īliacum carmen dēdūcis in āctūs

quam sī prōferrēs ignōta indictaque prīmus.

Pūblica māteriēs prīvātī jūris erit, sī

nōn circā vīlem patulumque morāberis orbem,

nec verbō verbum cūrābis reddere fīdus

interpres nec dēsiliēs imitātor in artum,

unde pedem prōferre pudor vetet aut operis lēx.

Nec sīc incipiēs, ut scrīptor cyclicus ōlim:

"Fortūnam Priamī cantābō et nōbile bellum".

Quid dignum tantō feret hic prōmissor hiātū?

Parturient montēs, nāscētur rīdiculus mūs.

Quantō rēctius hic, quī nīl mōlītur ineptē:

"Dīc mihi, Mūsa, virum, captae post tempora Trōjae

quī mōrēs hominum multōrum vīdit et urbēs".

Nōn fūmum ex fulgōre, sed ex fūmō dare lūcem

cōgitat, ut speciōsa dehinc mīrācula prōmat,

Antiphatēn Scyllamque et cum Cyclōpe Charybdim.

Nec reditum Diomēdis ab interitū Meleagrī,

nec geminō bellum Trōjānum ōrdītur ab ōvō;

semper ad ēventum festīnat et in mediās rēs

nōn secus ac nōtās audītōrem rapit, et quae

dēspērat tractāta nitēscere posse relinquit,

atque ita mentītur, sīc vērīs falsa remiscet,

prīmō nē medium, mediō nē discrepet īmum.

Tū quid ego et populus mēcum dēsīderet audī,

sī plōsōris egēs aulaea manentis et usque

sessūrī dōnec cantor. "Vōs plaudite" dīcat.

Aetātis cujusque notandī sunt tibi mōrēs,

mōbilibusque decor nātūrīs dandus et annīs.

Reddere quī vōcēs jam scit puer et pede certō

signat humum, gestit paribus conlūdere et īram

colligit ac pōnit temere et mūtātur in hōrās.

inberbus juvenis tandem cūstōde remōtō

gaudet equīs canibusque et aprīcī grāmine Campī,

cēreus in vitium flectī, monitōribus asper,

ūtilium tardus prōvīsor, prōdigus aeris,

sublīmis cupidusque et amāta relinquere pernīx.

Conversīs studiīs aetās animusque virīlis

quaerit opēs et amīcitiās, īnservit honōrī,

commīsisse cavet quod mox mūtāre labōret.

Multa senem circumveniunt incommoda, vel quod

quaerit et inventīs miser abstinet ac timet ūtī,

vel quod rēs omnīs timidē gelidēque ministrat,

dīlātor, spē longus, iners avidusque futūrī,

difficilis, querulus, laudātor temporis āctī

sē puerō, castīgātor cēnsorque minōrum.

Multa ferunt annī venientēs commoda sēcum,

multa recēdentēs adimunt. Nē forte senīlēs

mandentur juvenī partēs puerōque virīlēs;

semper in adjūnctīs aevōque morābitur aptīs.

Aut agitur rēs in scaenīs aut ācta refertur.

Sēgnius inrītant animōs dēmissa per aurem

quam quae sunt oculīs subjecta fidēlibus et quae

ipse sibī trādit spectātor; nōn tamen intus

digna gerī prōmēs in scaenam multaque tollēs

ex oculīs, quae mox nārret fācundia praesēns.

Nē puerōs cōram populō Mēdēa trucīdet,

aut hūmāna palam coquat exta nefārius Atreus,

aut in avem Procnē vertātur, Cadmus in anguem.

Quodcumque ostendis mihi sīc, incrēdulus ōdī.

Nēve minor neu sit quīntō prōductior āctū

fābula, quae poscī volt et spectanda repōnī;

nec deus intersit, nisi dignus vindice nōdus

inciderit; nec quārta loquī persōna labōret.

Āctōris partīs chorus officiumque virīle

dēfendat, neu quid mediōs intercinat āctūs,

quod nōn prōpositō condūcat et haereat aptē.

Ille bonīs faveatque et cōnsiliētur amīcē

et regat īrātōs et amet peccāre timentīs;

ille dapēs laudet mēnsae brevis, ille salūbrem

jūstitiam lēgēsque et apertīs ōtia portīs;

ille tegat commissa deōsque precētur et ōret,

ut redeat miserīs, abeat Fortūna superbīs.

Tībia nōn, ut nunc, orichalcō vīncta tubaeque

aemula, sed tenuis simplexque forāmine paucō

adspīrāre et adesse chorīs erat ūtilis atque

nōndum spissa nimis complēre sedīlia flātū,

quō sānē populus numerābilis, utpote parvus,

et frūgī castusque verēcundusque coībat.

Postquam coepit agrōs extendere victor et urbēs

lātior amplectī mūrus vīnōque diurnō

plācārī Genius fēstīs impūne diēbus,

accessit numerīsque modīsque licentia major.

Indoctus quid enim saperet līberque labōrum

rūsticus urbānō cōnfūsus, turpis honestō?

Sīc prīscae mōtumque et luxuriem addidit artī

tībīcen trāxitque vagus per pulpita vestem;

sīc etiam fidibus vōcēs crēvēre sevērīs

et tulit ēloquium īnsolitum fācundia praeceps,

ūtiliumque sagāx rērum et dīvīna futūrī

sortilegīs nōn discrepuit sententia Delphīs.

Carmine quī tragicō vīlem certāvit ob hircum,

mox etiam agrestīs Satyrōs nūdāvit et asper

incolumī gravitāte jocum temptāvit eō quod

inlecebrīs erat et grātā novitāte morandus

spectātor fūnctusque sacrīs et pōtus et exlex.

Vērum ita rīsōrēs, ita commendāre dicācīs

conveniet Satyrōs, ita vertere sēria lūdō,

nē quīcumque deus, quīcumque adhibēbitur hērōs,

rēgālī cōnspectus in aurō nūper et ostrō,

migret in obscūrās humilī sermōne tabernās,

aut, dum vītat humum, nūbēs et inānia captet.

Effūtīre levīs indigna tragoedia versūs,

ut fēstīs mātrōna movērī jussa diēbus,

intererit Satyrīs paulum pudibunda protervīs.

Nōn ego inōrnāta et dominantia nōmina sōlum

verbaque, Pīsōnēs, Satyrōrum scrīptor amābō,

nec sīc ēnītar tragicō dīferre colōrī

ut nihil intersit Dāvusne loquātur et audāx

Pȳthias, ēmūnctō lucrāta Simōne talentum,

an cūstōs famulusque deī Sīlēnus alumnī.

Ex nōtō fictum carmen sequar, ut sibi quīvīs

spēret idem, sūdet multum frūstrāque labōret

ausus idem; tantum seriēs jūnctūraque pollet,

tantum dē mediō sūmptīs accēdit honōris.

Silvīs dēductī caveant mē jūdice Faunī

nē, velut innātī triviīs ac paene forēnsēs,

aut nimium tenerīs juvenentur versibus unquam

aut inmunda crepent ignōminiōsaque dicta;

offenduntur enim quibus est equus et pater et rēs,

nec, sī quid frictī ciceris probat et nucis ēmptor,

aequīs accipiunt animīs dōnantve corōnā.

Syllaba longa brevī subjecta vocātur iambus,

pēs citus; unde etiam trimetrīs adcrēscere jussit

nōmen iambēīs, cum sēnōs redderet ictūs,

prīmus ad extrēmum similis sibi; nōn ita prīdem,

tardior ut paulō graviorque venīret ad aurīs,

spondēōs stabilīs in jūra paterna recēpit

commodus et patiēns, nōn ut dē sēde secundā

cēderet aut quārtā sociāliter. Hic et in Accī

nōbilibus trimetrīs adpāret rārus, et Ennī

in scaenam missōs cum magnō pondere versūs

aut operae celeris nimium cūrāque carentis

aut ignōrātae premit artis crīmine turpī.

Nōn quīvīs videt inmodulāta poēmata jūdex,

et data Rōmānīs venia est indigna poētīs.

Idcircōne vager scrībamque licenter? An omnīs

vīsūrōs peccāta putem mea, tūtus et intrā

spem veniae cautus? Vītāvī dēnique culpam,

nōn laudem meruī. Vōs exemplāria Graeca

nocturnā versāte manū, versāte diurnā.

At vestrī proavī Plautīnōs et numerōs et

laudāvēre salēs, nimium patienter utrumque,

nē dīcam stultē, mīrātī, sī modo ego et vōs

scīmus inurbānum lepidō sēpōnere dictō

lēgitimumque sonum digitīs callēmus et aure.

Ignōtum tragicae genus invēnisse Camēnae

dīcitur et plaustrīs vēxisse poēmata Thespis

quae canerent agerentque perūnctī faecibus ōra.

Post hunc persōnae pallaeque repertor honestae

Aeschylus et modicīs īnstrāvit pulpita tignīs

et docuit magnumque loquī nītīque coturnō.

Successit vetus hīs cōmoedia, nōn sine multā

laude; sed in vitium lībertās excidit et vim

dignam lēge regī; lēx est accepta chorusque

turpiter obticuit sublātō jūre nocendī.

Nīl intemptātum nostrī līquēre poētae,

nec minimum meruēre decus vestīgia Graeca

ausī dēserere et celebrāre domestica facta,

vel quī praetextās vel quī docuēre togātās.

Nec virtūte foret clārīsve potentius armīs

quam linguā Latium, sī nōn offenderet ūnum

quemque poētārum līmae labor et mora. Vōs, ō

Pompilius sanguis, carmen reprehendite quod nōn

multa diēs et multa litūra coercuit atque

praesectum deciēns nōn castīgāvit ad unguem.

Ingenium miserā quia fortūnātius arte

crēdit et exclūdit sānōs Helicōne poētās

Dēmocritus, bona pars nōn unguīs pōnere cūrat,

nōn barbam, sēcrēta petit loca, balnea vītat;

nancīscētur enim pretium nōmenque poētae,

sī tribus Anticyrīs caput īnsānābile nunquam

tōnsōrī Licinō commīserit. Ō ego laevus

quī pūrgor bīlem sub vernī temporis hōram!

Nōn alius faceret meliōra poēmata; vērum

nīl tantī est. Ergō fungar vice cōtis, acūtum

reddere quae ferrum valet exsors ipsa secandī;

mūnus et officium, nīl scrībēns ipse, docēbō,

unde parentur opēs, quid alat fōrmetque poētam,

quid deceat, quid nōn, quō virtūs, quō ferat error.

Scrībendī rēctē sapere est et prīncipium et fōns.

Rem tibi Sōcraticae poterunt ostendere chartae,

verbaque prōvīsam rem nōn invīta sequentur.

Quī didicit, patriae quid dēbeat et quid amīcīs,

quō sit amōre parēns, quō frāter amandus et hospes,

quod sit cōnscrīptī, quod jūdicis officium, quae

partēs in bellum missī ducis, ille profectō

reddere persōnae scit convenientia cuique.

Respicere exemplar vītae mōrumque jubēbō

doctum imitātōrem et vīvās hinc dūcere vōcēs.

Interdum speciōsa locīs mōrātaque rēctē

fābula nūllīus veneris, sine pondere et arte,

valdius oblectat populum meliusque morātur

quam versūs inopēs rērum nūgaeque canōrae.

Grāīs ingenium, Grāīs dedit ōre rotundō

Mūsa loquī, praeter laudem nūllīus avārīs;

Rōmānī puerī longīs ratiōnibus assem

discunt in partīs centum dīdūcere. "Dīcat

fīlius Albīnī: sī dē quīncunce remōta est

uncia, quid superat? Poterās dīxisse.” “Triēns.” “Eu!

Rem poteris servāre tuam. Redit uncia, quid fit?”

“Sēmis.” An, haec animōs aerūgō et cūra pecūlī

cum semel imbuerit, spērāmus carmina fingī

posse linenda cedrō et lēvī servanda cupressō?

Aut prōdesse volunt aut dēlectāre poētae

aut simul et jūcunda et idōnea dīcere vītae.

Quicquid praecipiēs, estō brevis, ut cito dicta

percipiant animī docilēs teneantque fidēlēs.

Omne supervacuum plēnō dē pectore mānat.

Ficta voluptātis causā sint proxima vērīs,

nē quodcumque volet poscat sibi fābula crēdī,

neu prānsae Lamiae vīvum puerum extrahat alvō.

Centuriae seniōrum agitant expertia frūgis,

celsī praetereunt austēra poēmata Ramnēs.

Omne tulit pūnctum quī miscuit ūtile dulcī,

lēctōrem dēlectandō pariterque monendō;

hic meret aera liber Sosiīs, hic et mare trānsit

et longum nōtō scrīptōrī prōrogat aevum.

Sunt dēlicta tamen quibus ignōvisse velīmus;

nam neque chorda sonum reddit quem volt manus et mēns,

poscentīque gravem persaepe remittit acūtum,

nec semper feriet quodcumque minābitur arcus.

Vērum ubi plūra nitent in carmine, nōn ego paucīs

offendar maculīs, quās aut incūria fūdit,

aut hūmāna parum cāvit nātūra. Quid ergō est?

Ut scrīptor sī peccat idem lībrārius usque,

quamvīs est monitus, veniā caret, et Citharoedus

rīdētur, chordā quī semper oberrat eādem,

sīc mihi, quī multum cessat, fit Choerilus ille,

quem bis terque bonum cum rīsū mīror; et īdem

indignor quandōque bonus dormītat Homērus;

vērum operī longō fās est obrēpere somnum.

Ut pictūra poēsis; erit quae, sī propius stēs,

tē capiat magis, et quaedam, sī longius abstēs;

haec amat obscūrum, volet haec sub lūce vidērī,

jūdicis argūtum quae nōn formīdat acūmen;

haec placuit semel, haec deciēns repetīta placēbit.

Ō major juvenum, quamvīs et vōce paternā

fingeris ad rēctum et per tē sapis, hoc tibi dictum

tolle memor, certīs medium et tolerābile rēbus

rēctē concēdī; cōnsultus jūris et āctor

causārum mediocris abest virtūte disertī

Messallae nec scit quantum Cascellius Aulus,

sed tamen in pretiō est; mediocribus esse poētīs

nōn hominēs, nōn dī, nōn concessēre columnae.

Ut grātās inter mēnsās symphōnia discors

et crassum unguentum et Sardō cum melle papāver

offendunt, poterat dūcī quia cēna sine istīs,

sīc animīs nātum inventumque poēma juvandīs,

sī paulum summō dēcessit, vergit ad īmum.

Lūdere quī nescit, campestribus abstinet armīs,

indoctusque pilae discīve trochīve quiēscit,

nē spissae rīsum tollant impūne corōnae;

quī nescit, versūs tamen audet fingere. Quidnī?

Līber et ingenuus, praesertim cēnsus equestrem

summam nummōrum vitiōque remōtus ab omnī.

Tū nihil invītā dīcēs faciēsve Minervā;

id tibi jūdicium est, ea mēns. Sīquid tamen ōlim

scrīpseris, in Maecī dēscendat jūdicis aurīs

et patris et nostrās, nōnumque premātur in annum

membrānīs intus positīs; dēlēre licēbit

quod nōn ēdiderīs; nescit vōx missa revertī.

Silvestrīs hominēs sacer interpresque deōrum

caedibus et vīctū foedō dēterruit Orpheus,

dictus ob hoc lēnīre tigrīs rabidōsque leōnēs;

dictus et Amphīōn, Thēbānae conditor urbis,

saxa movēre sonō testūdinis et prece blandā

dūcere quō vellet. Fuit haec sapientia quondam,

pūblica prīvātīs sēcernere, sacra profānīs,

concubitū prohibēre vagō, dare jūra marītīs,

oppida mōlīrī, lēgēs incīdere lignō.

Sīc honor et nōmen dīvīnīs vātibus atque

carminibus vēnit. Post hōs īnsignis Homērus

Tyrtaeusque marēs animōs in Mārtia bella

versibus exacuit, dictae per carmina sortēs,

et vītae mōnstrāta via est et grātia rēgum

Pīeriīs temptāta modīs lūdusque repertus

et longōrum operum fīnis: nē forte pudōrī

sit tibi Mūsa lyrae sollers et cantor Apollō.

Nātūrā fieret laudābile carmen an arte,

quaesītum est; ego nec studium sine dīvite vēnā

nec rude quid prōsit videō ingenium; alterius sīc

altera poscit opem rēs et conjūrat amīcē.

Quī studet optātam cursū contingere mētam,

multa tulit fēcitque puer, sūdāvit et alsit,

abstinuit venere et vīnō; quī Pȳthia cantat

tībīcen, didicit prius extimuitque magistrum.

Nunc satis est dīxisse: "Ego mīra poēmata pangō;

occupet extrēmum scabiēs; mihi turpe relinquī est

et, quod nōn didicī, sānē nescīre fatērī."

Ut praecō, ad mercēs turbam quī cōgit emendās,

adsentātōrēs jubet ad lucrum īre poēta

dīves agrīs, dīves positīs in fēnore nummīs.

Sī vērō est ūnctum quī rēctē pōnere possit

et spondēre levī prō paupere et ēripere ātrīs

lītibus implicitum, mīrābor sī sciet inter

nōscere mendācem vērumque beātus amīcum.

Tū seu dōnārīs seu quid dōnāre volēs cui,

nōlīto ad versūs tibi factōs dūcere plēnum

laetitiae; clāmābit enim: "Pulchrē, bene, rēctē",

pallēscet super hīs, etiam stillābit amīcīs

ex oculīs rōrem, saliet, tundet pede terram.

Ut quī conductī plōrant in fūnere dīcunt

et faciunt prope plūra dolentibus ex animō, sīc

dērīsor vērō plūs laudātōre movētur.

Rēgēs dīcuntur multīs urgēre culillīs

et torquēre merō, quem perspexisse labōrent

an sit amīcitiā dignus; sī carmina condēs,

numquam tē fallent animī sub volpe latentēs.

Quīntiliō sīquid recitārēs: "Corrige, sōdēs,

hoc" ajēbat "et hoc"; melius tē posse negārēs,

bis terque expertum frūstrā; dēlēre jubēbat

et male tornātōs incūdī reddere versūs.

Sī dēfendere dēlictum quam vertere māllēs,

nūllum ultrā verbum aut operam īnsūmēbat inānem,

quīn sine rīvālī tēque et tua sōlus amārēs.

Vir bonus et prūdēns versūs reprehendet inertīs,

culpābit dūrōs, incōmptīs adlinet ātrum

trānsvorsō calamō signum, ambitiōsa recīdet

ōrnāmenta, parum clārīs lūcem dare cōget,

arguet ambiguē dictum, mūtanda notābit,

fīet Aristarchus, nec dīcet: "Cūr ego amīcum

offendam in nūgīs?" Hae nūgae sēria dūcent

in mala dērīsum semel exceptumque sinistrē.

Ut mala quem scabiēs aut morbus rēgius urget

aut fānāticus error et īrācunda Diāna,

vēsānum tetigisse timent fugiuntque poētam,

quī sapiunt; agitant puerī incautīque sequuntur.

Hic dum sublīmis versūs ructātur et errat,

sī velutī merulīs intentus dēcidit auceps

in puteum foveamve, licet "succurrite" longum

clāmet "iō cīvēs", nōn sit quī tollere cūret.

Sī cūret quis opem ferre et dēmittere fūnem,

"quī scīs an prūdēns hūc sē dējēcerit atque

servārī nōlit?" dīcam, Siculīque poētae

nārrābō interitum. Deus inmortālis habērī

dum cupit Empedoclēs, ārdentem frīgidus Aetnam

īnsiluit. Sit jūs liceatque perīre poētīs;

invītum quī servat, idem facit occīdentī.

Nec semel hoc fēcit nec, sī retractus erit, jam

fīet homō et pōnet fāmōsae mortis amōrem.

Nec satis appāret cūr versūs factitet, utrum

mīnxerit in patriōs cinerēs, an trīste bidental

mōverit incestus; certē furit, ac velut ursus,

objectōs caveae valuit sī frangere clātrōs,

indoctum doctumque fugat recitātor acerbus;

quem vērō arripuit, tenet occīditque legendō,

nōn missūra cutem nisi plēna cruōris hirūdō.