0:00
Odyssey
Book 13
Homer
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἀκὴν ἐγένοντο σιωπῇ,
1
κηληθμῷ δʼ ἔσχοντο κατὰ μέγαρα σκιόεντα.
2
τὸν δʼ αὖτʼ Ἀλκίνοος ἀπαμείβετο φώνησέν τε·
3
Alcinous
ὦ Ὀδυσεῦ, ἐπεὶ ἵκευ ἐμὸν ποτὶ χαλκοβατὲς δῶ,
4
ὑψερεφές, τῷ σʼ οὔ τι παλιμπλαγχθέντα γʼ ὀΐω
5
ἂψ ἀπονοστήσειν, εἰ καὶ μάλα πολλὰ πέπονθας.
6
ὑμέων δʼ ἀνδρὶ ἑκάστῳ ἐφιέμενος τάδε εἴρω,
7
ὅσσοι ἐνὶ μεγάροισι γερούσιον αἴθοπα οἶνον
8
αἰεὶ πίνετʼ ἐμοῖσιν, ἀκουάζεσθε δʼ ἀοιδοῦ.
9
εἵματα μὲν δὴ ξείνῳ ἐϋξέστῃ ἐνὶ χηλῷ
10
κεῖται καὶ χρυσὸς πολυδαίδαλος ἄλλα τε πάντα
11
δῶρʼ, ὅσα Φαιήκων βουληφόροι ἐνθάδʼ ἔνεικαν·
12
ἀλλʼ ἄγε οἱ δῶμεν τρίποδα μέγαν ἠδὲ λέβητα
13
ἀνδρακάς· ἡμεῖς δʼ αὖτε ἀγειρόμενοι κατὰ δῆμον
14
τισόμεθʼ· ἀργαλέον γὰρ ἕνα προικὸς χαρίσασθαι.
15
Narrator
ὣς ἔφατʼ Ἀλκίνοος, τοῖσιν δʼ ἐπιὴνδανε μῦθος.
16
οἱ μὲν κακκείοντες ἔβαν οἶκόνδε ἕκαστος,
17
ἦμος δʼ ἠριγένεια φάνη ῥοδοδάκτυλος Ἠώς,
18
νῆάδʼ ἐπεσσεύοντο, φέρον δʼ εὐήνορα χαλκόν.
19
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέθηχʼ ἱερὸν μένος Ἀλκινόοιο,
20
αὐτὸς ἰὼν διὰ νηὸς ὑπὸ ζυγά, μή τινʼ ἑταίρων
21
βλάπτοι ἐλαυνόντων, ὁπότε σπερχοίατʼ ἐρετμοῖς.
22
οἱ δʼ εἰς Ἀλκινόοιο κίον καὶ δαῖτʼ ἀλέγυνον.
23
τοῖσι δὲ βοῦν ἱέρευσʼ ἱερὸν μένος Ἀλκινόοιο
24
Ζηνὶ κελαινεφέϊ Κρονίδῃ, ὃς πᾶσιν ἀνάσσει.
25
μῆρα δὲ κήαντες δαίνυντʼ ἐρικυδέα δαῖτα
26
τερπόμενοι· μετὰ δέ σφιν ἐμέλπετο θεῖος ἀοιδός,
27
Δημόδοκος, λαοῖσι τετιμένος. αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
28
πολλὰ πρὸς ἠέλιον κεφαλὴν τρέπε παμφανόωντα,
29
δῦναι ἐπειγόμενος· δὴ γὰρ μενέαινε νέεσθαι.
30
ὡς δʼ ὅτʼ ἀνὴρ δόρποιο λιλαίεται, ᾧ τε πανῆμαρ
31
νειὸν ἀνʼ ἕλκητον βόε οἴνοπε πηκτὸν ἄροτρον·
32
ἀσπασίως δʼ ἄρα τῷ κατέδυ φάος ἠελίοιο
33
δόρπον ἐποίχεσθαι, βλάβεται δέ τε γούνατʼ ἰόντι·
34
ὣς Ὀδυσῆʼ ἀσπαστὸν ἔδυ φάος ἠελίοιο.
35
αἶψα δὲ Φαιήκεσσι φιληρέτμοισι μετηύδα,
36
Ἀλκινόῳ δὲ μάλιστα πιφαυσκόμενος φάτο μῦθον·
37
Odysseus
Ἀλκίνοε κρεῖον, πάντων ἀριδείκετε λαῶν,
38
πέμπετέ με σπείσαντες ἀπήμονα, χαίρετε δʼ αὐτοί·
39
ἤδη γὰρ τετέλεσται ἅ μοι φίλος ἤθελε θυμός,
40
πομπὴ καὶ φίλα δῶρα, τά μοι θεοὶ Οὐρανίωνες
41
ὄλβια ποιήσειαν· ἀμύμονα δʼ οἴκοι ἄκοιτιν
42
νοστήσας εὕροιμι σὺν ἀρτεμέεσσι φίλοισιν.
43
ὑμεῖς δʼ αὖθι μένοντες ἐϋφραίνοιτε γυναῖκας
44
κουριδίας καὶ τέκνα· θεοὶ δʼ ἀρετὴν ὀπάσειαν
45
παντοίην, καὶ μή τι κακὸν μεταδήμιον εἴη.
46
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἄρα πάντες ἐπῄνεον ἠδʼ ἐκέλευον
47
πεμπέμεναι τὸν ξεῖνον, ἐπεὶ κατὰ μοῖραν ἔειπεν.
48
καὶ τότε κήρυκα προσέφη μένος Ἀλκινόοιο·
49
Alcinous
Ποντόνοε, κρητῆρα κερασσάμενος μέθυ νεῖμον
50
πᾶσιν ἀνὰ μέγαρον, ὄφρʼ εὐξάμενοι Διὶ πατρὶ
51
τὸν ξεῖνον πέμπωμεν ἑὴν ἐς πατρίδα γαῖαν.
52
Narrator
ὣς φάτο, Ποντόνοος δὲ μελίφρονα οἶνον ἐκίρνα,
53
νώμησεν δʼ ἄρα πᾶσιν ἐπισταδόν· οἱ δὲ θεοῖσιν
54
ἔσπεισαν μακάρεσσι, τοὶ οὐρανὸν εὐρὺν ἔχουσιν,
55
αὐτόθεν ἐξ ἑδρέων. ἀνὰ δʼ ἵστατο δῖος Ὀδυσσεύς,
56
Ἀρήτῃ δʼ ἐν χειρὶ τίθει δέπας ἀμφικύπελλον,
57
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
58
Odysseus
χαῖρέ μοι, ὦ βασίλεια, διαμπερές, εἰς ὅ κε γῆρας
59
ἔλθῃ καὶ θάνατος, τά τʼ ἐπʼ ἀνθρώποισι πέλονται.
60
αὐτὰρ ἐγὼ νέομαι· σὺ δὲ τέρπεο τῷδʼ ἐνὶ οἴκῳ
61
παισί τε καὶ λαοῖσι καὶ Ἀλκινόῳ βασιλῆϊ.
62
Narrator
ὣς εἰπὼν ὑπὲρ οὐδὸν ἐβήσετο δῖος Ὀδυσσεύς,
63
τῷ δʼ ἅμα κήρυκα προΐει μένος Ἀλκινόοιο,
64
ἡγεῖσθαι ἐπὶ νῆα θοὴν καὶ θῖνα θαλάσσης·
65
Ἀρήτη δʼ ἄρα οἱ δμῳὰς ἅμʼ ἔπεμπε γυναῖκας,
66
τὴν μὲν φᾶρος ἔχουσαν ἐϋπλυνὲς ἠδὲ χιτῶνα,
67
τὴν δʼ ἑτέρην χηλὸν πυκινὴν ἅμʼ ὄπασσε κομίζειν·
68
ἡ δʼ ἄλλη σῖτόν τʼ ἔφερεν καὶ οἶνον ἐρυθρόν.
69
αὐτὰρ ἐπεί ῥʼ ἐπὶ νῆα κατήλυθον ἠδὲ θάλασσαν,
70
αἶψα τά γʼ ἐν νηῒ γλαφυρῇ πομπῆες ἀγαυοὶ
71
δεξάμενοι κατέθεντο, πόσιν καὶ βρῶσιν ἅπασαν·
72
κὰδ δʼ ἄρʼ Ὀδυσσῆϊ στόρεσαν ῥῆγός τε λίνον τε
73
νηὸς ἐπʼ ἰκριόφιν γλαφυρῆς, ἵνα νήγρετον εὕδοι,
74
πρυμνῆς· ἂν δὲ καὶ αὐτὸς ἐβήσετο καὶ κατέλεκτο
75
σιγῇ· τοὶ δὲ καθῖζον ἐπὶ κληῗσιν ἕκαστοι
76
κόσμῳ, πεῖσμα δʼ ἔλυσαν ἀπὸ τρητοῖο λίθοιο.
77
εὖθʼ οἱ ἀνακλινθέντες ἀνερρίπτουν ἅλα πηδῷ,
78
καὶ τῷ νήδυμος ὕπνος ἐπὶ βλεφάροισιν ἔπιπτε,
79
νήγρετος, ἥδιστος, θανάτῳ ἄγχιστα ἐοικώς.
80
ἡ δʼ, ὥς τʼ ἐν πεδίῳ τετράοροι ἄρσενες ἵπποι,
81
πάντες ἅμʼ ὁρμηθέντες ὑπὸ πληγῇσιν ἱμάσθλης,
82
ὑψόσʼ ἀειρόμενοι ῥίμφα πρήσσουσι κέλευθον,
83
ὣς ἄρα τῆς πρύμνη μὲν ἀείρετο, κῦμα δʼ ὄπισθε
84
πορφύρεον μέγα θῦε πολυφλοίσβοιο θαλάσσης.
85
ἡ δὲ μάλʼ ἀσφαλέως θέεν ἔμπεδον· οὐδέ κεν ἴρηξ
86
κίρκος ὁμαρτήσειεν, ἐλαφρότατος πετεηνῶν.
87
ὣς ἡ ῥίμφα θέουσα θαλάσσης κύματʼ ἔταμνεν,
88
ἄνδρα φέρουσα θεοῖς ἐναλίγκια μήδεʼ ἔχοντα·
89
ὃς πρὶν μὲν μάλα πολλὰ πάθʼ ἄλγεα ὃν κατὰ θυμὸν
90
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων,
91
δὴ τότε γʼ ἀτρέμας εὗδε, λελασμένος ὅσσʼ ἐπεπόνθει.
92
εὖτʼ ἀστὴρ ὑπερέσχε φαάντατος, ὅς τε μάλιστα
93
ἔρχεται ἀγγέλλων φάος Ἠοῦς ἠριγενείης,
94
τῆμος δὴ νήσῳ προσεπίλνατο ποντοπόρος νηῦς.
95
Φόρκυνος δέ τίς ἐστι λιμήν, ἁλίοιο γέροντος,
96
ἐν δήμῳ Ἰθάκης· δύο δὲ προβλῆτες ἐν αὐτῷ
97
ἀκταὶ ἀπορρῶγες, λιμένος ποτιπεπτηυῖαι,
98
αἵ τʼ ἀνέμων σκεπόωσι δυσαήων μέγα κῦμα
99
ἔκτοθεν· ἔντοσθεν δέ τʼ ἄνευ δεσμοῖο μένουσι
100
νῆες ἐΰσσελμοι, ὅτʼ ἂν ὅρμου μέτρον ἵκωνται.
101
αὐτὰρ ἐπὶ κρατὸς λιμένος τανύφυλλος ἐλαίη,
102
ἀγχόθι δʼ αὐτῆς ἄντρον ἐπήρατον ἠεροειδές,
103
ἱρὸν νυμφάων αἱ νηϊάδες καλέονται.
104
ἐν δὲ κρητῆρές τε καὶ ἀμφιφορῆες ἔασιν
105
λάϊνοι· ἔνθα δʼ ἔπειτα τιθαιβώσσουσι μέλισσαι.
106
ἐν δʼ ἱστοὶ λίθεοι περιμήκεες, ἔνθα τε νύμφαι
107
φάρεʼ ὑφαίνουσιν ἁλιπόρφυρα, θαῦμα ἰδέσθαι·
108
ἐν δʼ ὕδατʼ ἀενάοντα. δύω δέ τέ οἱ θύραι εἰσίν,
109
αἱ μὲν πρὸς Βορέαο καταιβαταὶ ἀνθρώποισιν,
110
αἱ δʼ αὖ πρὸς Νότου εἰσὶ θεώτεραι· οὐδέ τι κείνῃ
111
ἄνδρες ἐσέρχονται, ἀλλʼ ἀθανάτων ὁδός ἐστιν.
112
ἔνθʼ οἵ γʼ εἰσέλασαν, πρὶν εἰδότες· ἡ μὲν ἔπειτα
113
ἠπείρῳ ἐπέκελσεν, ὅσον τʼ ἐπὶ ἥμισυ πάσης,
114
σπερχομένη· τοῖον γὰρ ἐπείγετο χέρσʼ ἐρετάων·
115
οἱ δʼ ἐκ νηὸς βάντες ἐϋζύγου ἤπειρόνδε
116
πρῶτον Ὀδυσσῆα γλαφυρῆς ἐκ νηὸς ἄειραν
117
αὐτῷ σύν τε λίνῳ καὶ ῥήγεϊ σιγαλόεντι,
118
κὰδ δʼ ἄρʼ ἐπὶ ψαμάθῳ ἔθεσαν δεδμημένον ὕπνῳ,
119
ἐκ δὲ κτήματʼ ἄειραν, ἅ οἱ Φαίηκες ἀγαυοὶ
120
ὤπασαν οἴκαδʼ ἰόντι διὰ μεγάθυμον Ἀθήνην.
121
καὶ τὰ μὲν οὖν παρὰ πυθμένʼ ἐλαίης ἀθρόα θῆκαν
122
ἐκτὸς ὁδοῦ, μή πώς τις ὁδιτάων ἀνθρώπων,
123
πρίν γʼ Ὀδυσῆʼ ἔγρεσθαι, ἐπελθὼν δηλήσαιτο·
124
αὐτοὶ δʼ αὖτʼ οἶκόνδε πάλιν κίον. οὐδʼ ἐνοσίχθων
125
λήθετʼ ἀπειλάων, τὰς ἀντιθέῳ Ὀδυσῆϊ
126
πρῶτον ἐπηπείλησε, Διὸς δʼ ἐξείρετο βουλήν·
127
Poseidon
Ζεῦ πάτερ, οὐκέτʼ ἐγώ γε μετʼ ἀθανάτοισι θεοῖσι
128
τιμήεις ἔσομαι, ὅτε με βροτοὶ οὔ τι τίουσιν,
129
Φαίηκες, τοί πέρ τοι ἐμῆς ἔξ εἰσι γενέθλης.
130
καὶ γὰρ νῦν Ὀδυσῆʼ ἐφάμην κακὰ πολλὰ παθόντα
131
οἴκαδʼ ἐλεύσεσθαι· νόστον δέ οἱ οὔ ποτʼ ἀπηύρων
132
πάγχυ, ἐπεὶ σὺ πρῶτον ὑπέσχεο καὶ κατένευσας.
133
οἱ δʼ εὕδοντʼ ἐν νηῒ θοῇ ἐπὶ πόντον ἄγοντες
134
κάτθεσαν εἰν Ἰθάκῃ, ἔδοσαν δέ οἱ ἄσπετα δῶρα,
135
χαλκόν τε χρυσόν τε ἅλις ἐσθῆτά θʼ ὑφαντήν,
136
πόλλʼ, ὅσʼ ἂν οὐδέ ποτε Τροίης ἐξήρατʼ Ὀδυσσεύς,
137
εἴ περ ἀπήμων ἦλθε, λαχὼν ἀπὸ ληΐδος αἶσαν.
138
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεὺς·
139
Zeus
ὢ πόποι, ἐννοσίγαιʼ εὐρυσθενές, οἷον ἔειπες.
140
οὔ τί σʼ ἀτιμάζουσι θεοί· χαλεπὸν δέ κεν εἴη
141
πρεσβύτατον καὶ ἄριστον ἀτιμίῃσιν ἰάλλειν.
142
ἀνδρῶν δʼ εἴ πέρ τίς σε βίῃ καὶ κάρτεϊ εἴκων
143
οὔ τι τίει. σοὶ δʼ ἐστὶ καὶ ἐξοπίσω τίσις αἰεί.
144
ἔρξον ὅπως ἐθέλεις καί τοι φίλον ἔπλετο θυμῷ.
145
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα Ποσειδάων ἐνοσίχθων·
146
Poseidon
αἶψά κʼ ἐγὼν ἔρξαιμι, κελαινεφές, ὡς ἀγορεύεις·
147
ἀλλὰ σὸν αἰεὶ θυμὸν ὀπίζομαι ἠδʼ ἀλεείνω.
148
νῦν αὖ Φαιήκων ἐθέλω περικαλλέα νῆα,
149
ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν ἠεροειδέϊ πόντῳ
150
ῥαῖσαι, ἵνʼ ἤδη σχῶνται, ἀπολλήξωσι δὲ πομπῆς
151
ἀνθρώπων, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι.
152
Narrator
τὸν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζεύς·
153
Zeus
ὢ πέπον, ὡς μὲν ἐμῷ θυμῷ δοκεῖ εἶναι ἄριστα,
154
ὁππότε κεν δὴ πάντες ἐλαυνομένην προΐδωνται
155
λαοὶ ἀπὸ πτόλιος, θεῖναι λίθον ἐγγύθι γαίης
156
νηῒ θοῇ ἴκελον, ἵνα θαυμάζωσιν ἅπαντες
157
ἄνθρωποι, μέγα δέ σφιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψαι.
158
Narrator
αὐτὰρ ἐπεὶ τό γʼ ἄκουσε Ποσειδάων ἐνοσίχθων,
159
βῆ ῥʼ ἴμεν ἐς Σχερίην, ὅθι Φαίηκες γεγάασιν.
160
ἔνθʼ ἔμενʼ· ἡ δὲ μάλα σχεδὸν ἤλυθε ποντοπόρος νηῦς
161
ῥίμφα διωκομένη· τῆς δὲ σχεδὸν ἦλθʼ ἐνοσίχθων,
162
ὅς μιν λᾶαν ἔθηκε καὶ ἐρρίζωσεν ἔνερθε
163
χειρὶ καταπρηνεῖ ἐλάσας· ὁ δὲ νόσφι βεβήκει.
164
οἱ δὲ πρὸς ἀλλήλους ἔπεα πτερόεντʼ ἀγόρευον
165
Φαίηκες δολιχήρετμοι, ναυσίκλυτοι ἄνδρες.
166
ὧδε δέ τις εἴπεσκεν ἰδὼν ἐς πλησίον ἄλλον·
167
Phaeacian
ὤ μοι, τίς δὴ νῆα θοὴν ἐπέδησʼ ἐνὶ πόντῳ
168
οἴκαδʼ ἐλαυνομένην; καὶ δὴ προὐφαίνετο πᾶσα.
169
Narrator
ὣς ἄρα τις εἴπεσκε· τὰ δʼ οὐκ ἴσαν ὡς ἐτέτυκτο.
170
τοῖσιν δʼ Ἀλκίνοος ἀγορήσατο καὶ μετέειπεν·
171
Alcinous
ὢ πόποι, ἦ μάλα δή με παλαίφατα θέσφαθʼ ἱκάνει
172
πατρὸς ἐμοῦ, ὃς ἔφασκε Ποσειδάωνʼ ἀγάσασθαι
173
ἡμῖν, οὕνεκα πομποὶ ἀπήμονές εἰμεν ἁπάντων.
174
φῆ ποτὲ Φαιήκων ἀνδρῶν περικαλλέα, νῆα,
175
ἐκ πομπῆς ἀνιοῦσαν, ἐν ἠεροειδέϊ πόντῳ
176
ῥαισέμεναι, μέγα δʼ ἧμιν ὄρος πόλει ἀμφικαλύψειν.
177
ὣς ἀγόρευʼ ὁ γέρων· τὰ δὲ δὴ νῦν πάντα τελεῖται.
178
ἀλλʼ ἄγεθʼ, ὡς ἂν ἐγὼ εἴπω, πειθώμεθα πάντες·
179
πομπῆς μὲν παύσασθε βροτῶν, ὅτε κέν τις ἵκηται
180
ἡμέτερον προτὶ ἄστυ· Ποσειδάωνι δὲ ταύρους
181
δώδεκα κεκριμένους ἱερεύσομεν, αἴ κʼ ἐλεήσῃ,
182
μηδʼ ἡμῖν περίμηκες ὄρος πόλει ἀμφικαλύψῃ.
183
Narrator
ὣς ἔφαθʼ, οἱ δʼ ἔδεισαν, ἑτοιμάσσαντο δὲ ταύρους.
184
ὣς οἱ μέν ῥʼ εὔχοντο Ποσειδάωνι ἄνακτι
185
δήμου Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες,
186
ἑσταότες περὶ βωμόν. ὁ δʼ ἔγρετο δῖος Ὀδυσσεὺς
187
εὕδων ἐν γαίῃ πατρωΐῃ, οὐδέ μιν ἔγνω,
188
ἤδη δὴν ἀπεών· περὶ γὰρ θεὸς ἠέρα χεῦε
189
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διός, ὄφρα μιν αὐτὸν
190
ἄγνωστον τεύξειεν ἕκαστά τε μυθήσαιτο,
191
μή μιν πρὶν ἄλοχος γνοίη ἀστοί τε φίλοι τε,
192
πρὶν πᾶσαν μνηστῆρας ὑπερβασίην ἀποτῖσαι.
193
τοὔνεκʼ ἄρʼ ἀλλοειδέα φαινέσκετο πάντα ἄνακτι,
194
ἀτραπιτοί τε διηνεκέες λιμένες τε πάνορμοι
195
πέτραι τʼ ἠλίβατοι καὶ δένδρεα τηλεθόωντα.
196
στῆ δʼ ἄρʼ ἀναΐξας καί ῥʼ εἴσιδε πατρίδα γαῖαν·
197
ᾤμωξέν τʼ ἄρ ἔπειτα καὶ ὣ πεπλήγετο μηρὼ
198
χερσὶ καταπρηνέσσʼ, ὀλοφυρόμενος δʼ ἔπος ηὔδα·
199
Odysseus
ὤ μοι ἐγώ, τέων αὖτε βροτῶν ἐς γαῖαν ἱκάνω;
200
ἦ ῥʼ οἵ γʼ ὑβρισταί τε καὶ ἄγριοι οὐδὲ δίκαιοι,
201
ἦε φιλόξεινοι, καί σφιν νόος ἐστὶ θεουδής;
202
πῇ δὴ χρήματα πολλὰ φέρω τάδε; πῇ τε καὶ αὐτὸς
203
πλάζομαι; αἴθʼ ὄφελον μεῖναι παρὰ Φαιήκεσσιν
204
αὐτοῦ· ἐγὼ δέ κεν ἄλλον ὑπερμενέων βασιλήων
205
ἐξικόμην, ὅς κέν μʼ ἐφίλει καὶ ἔπεμπε νέεσθαι.
206
νῦν δʼ οὔτʼ ἄρ πῃ θέσθαι ἐπίσταμαι, οὐδὲ μὲν αὐτοῦ
207
καλλείψω, μή πώς μοι ἕλωρ ἄλλοισι γένηται.
208
ὢ πόποι, οὐκ ἄρα πάντα νοήμονες οὐδὲ δίκαιοι
209
ἦσαν Φαιήκων ἡγήτορες ἠδὲ μέδοντες,
210
οἵ μʼ εἰς ἄλλην γαῖαν ἀπήγαγον, ἦ τέ μʼ ἔφαντο
211
ἄξειν εἰς Ἰθάκην εὐδείελον, οὐδʼ ἐτέλεσσαν.
212
Ζεὺς σφέας τίσαιτο ἱκετήσιος, ὅς τε καὶ ἄλλους
213
ἀνθρώπους ἐφορᾷ καὶ τίνυται ὅς τις ἁμάρτῃ.
214
ἀλλʼ ἄγε δὴ τὰ χρήματʼ ἀριθμήσω καὶ ἴδωμαι,
215
μή τί μοι οἴχωνται κοίλης ἐπὶ νηὸς ἄγοντες.
216
Narrator
ὣς εἰπὼν τρίποδας περικαλλέας ἠδὲ λέβητας
217
ἠρίθμει καὶ χρυσὸν ὑφαντά τε εἵματα καλά.
218
τῶν μὲν ἄρʼ ὀύ τι πόθει· ὁ δʼ ὀδύρετο πατρίδα γαῖαν
219
ἑρπύζων παρὰ θῖνα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,
220
πόλλʼ ὀλοφυρόμενος. σχεδόθεν δέ οἱ ἦλθεν Ἀθήνη,
221
ἀνδρὶ δέμας εἰκυῖα νέῳ, ἐπιβώτορι μήλων,
222
παναπάλῳ, οἷοί τε ἀνάκτων παῖδες ἔασι,
223
δίπτυχον ἀμφʼ ὤμοισιν ἔχουσʼ εὐεργέα λώπην·
224
ποσσὶ δʼ ὑπὸ λιπαροῖσι πέδιλʼ ἔχε, χερσὶ δʼ ἄκοντα.
225
τὴν δʼ Ὀδυσεὺς γήθησεν ἰδὼν καὶ ἐναντίος ἦλθε,
226
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
227
Odysseus
ὦ φίλʼ, ἐπεί σε πρῶτα κιχάνω τῷδʼ ἐνὶ χώρῳ,
228
χαῖρέ τε καὶ μή μοί τι κακῷ νόῳ ἀντιβολήσαις,
229
ἀλλὰ σάω μὲν ταῦτα, σάω δʼ ἐμέ· σοὶ γὰρ ἐγώ γε
230
εὔχομαι ὥς τε θεῷ καί σευ φίλα γούναθʼ ἱκάνω.
231
καί μοι τοῦτʼ ἀγόρευσον ἐτήτυμον, ὄφρʼ ἐῢ εἰδῶ·
232
τίς γῆ, τίς δῆμος, τίνες ἀνέρες ἐγγεγάασιν;
233
ἦ πού τις νήσων εὐδείελος, ἦέ τις ἀκτὴ
234
κεῖθʼ ἁλὶ κεκλιμένη ἐριβώλακος ἠπείροιο;
235
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
236
Athena
νήπιός εἰς, ὦ ξεῖνʼ, ἢ τηλόθεν εἰλήλουθας,
237
εἰ δὴ τήνδε τε γαῖαν ἀνείρεαι. οὐδέ τι λίην
238
οὕτω νώνυμός ἐστιν· ἴσασι δέ μιν μάλα πολλοί,
239
ἠμὲν ὅσοι ναίουσι πρὸς ἠῶ τʼ ἠέλιόν τε,
240
ἠδʼ ὅσσοι μετόπισθε ποτὶ ζόφον ἠερόεντα.
241
ἦ τοι μὲν τρηχεῖα καὶ οὐχ ἱππήλατός ἐστιν,
242
οὐδὲ λίην λυπρή, ἀτὰρ οὐδʼ εὐρεῖα τέτυκται.
243
ἐν μὲν γάρ οἱ σῖτος ἀθέσφατος, ἐν δέ τε οἶνος
244
γίγνεται· αἰεὶ δʼ ὄμβρος ἔχει τεθαλυῖά τʼ ἐέρση·
245
αἰγίβοτος δʼ ἀγαθὴ καὶ βούβοτος· ἔστι μὲν ὕλη
246
παντοίη, ἐν δʼ ἀρδμοὶ ἐπηετανοὶ παρέασι.
247
τῷ τοι, ξεῖνʼ, Ἰθάκης γε καὶ ἐς Τροίην ὄνομʼ ἵκει,
248
τήν περ τηλοῦ φασὶν Ἀχαιΐδος ἔμμεναι αἴης.
249
Narrator
ὣς φάτο, γήθησεν δὲ πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
250
χαίρων ᾗ γαίῃ πατρωΐῃ, ὥς οἱ ἔειπε
251
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς, αἰγιόχοιο·
252
καί μιν φωνήσας ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
253
οὐδʼ ὅ γʼ ἀληθέα εἶπε, πάλιν δʼ ὅ γε λάζετο μῦθον,
254
αἰεὶ ἐνὶ στήθεσσι νόον πολυκερδέα νωμῶν·
255
Odysseus
πυνθανόμην Ἰθάκης γε καὶ ἐν Κρήτῃ εὐρείῃ,
256
τηλοῦ ὑπὲρ πόντου· νῦν δʼ εἰλήλουθα καὶ αὐτὸς
257
χρήμασι σὺν τοίσδεσσι· λιπὼν δʼ ἔτι παισὶ τοσαῦτα
258
φεύγω, ἐπεὶ φίλον υἷα κατέκτανον Ἰδομενῆος,
259
Ὀρσίλοχον πόδας ὠκύν, ὃς ἐν Κρήτῃ εὐρείῃ
260
ἀνέρας ἀλφηστὰς νίκα ταχέεσσι πόδεσσιν,
261
οὕνεκά με στερέσαι τῆς ληΐδος ἤθελε πάσης
262
Τρωϊάδος, τῆς εἵνεκʼ ἐγὼ πάθον ἄλγεα θυμῷ,
263
ἀνδρῶν τε πτολέμους ἀλεγεινά τε κύματα πείρων,
264
οὕνεκʼ ἄρʼ οὐχ ᾧ πατρὶ χαριζόμενος θεράπευον
265
δήμῳ ἔνι Τρώων, ἀλλʼ ἄλλων ἦρχον ἑταίρων.
266
τὸν μὲν ἐγὼ κατιόντα βάλον χαλκήρεϊ δουρὶ
267
ἀγρόθεν, ἐγγὺς ὁδοῖο λοχησάμενος σὺν ἑταίρῳ·
268
νὺξ δὲ μάλα δνοφερὴ κάτεχʼ οὐρανόν, οὐδέ τις ἡμέας
269
ἀνθρώπων ἐνόησε, λάθον δέ ἑ θυμὸν ἀπούρας.
270
αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τόν γε κατέκτανον ὀξέϊ χαλκῷ,
271
αὐτίκʼ ἐγὼν ἐπὶ νῆα κιὼν Φοίνικας ἀγαυοὺς
272
ἐλλισάμην, καί σφιν μενοεικέα ληΐδα δῶκα·
273
τούς μʼ ἐκέλευσα Πύλονδε καταστῆσαι καὶ ἐφέσσαι
274
ἢ εἰς Ἤλιδα δῖαν, ὅθι κρατέουσιν Ἐπειοί.
275
ἀλλʼ ἦ τοι σφέας κεῖθεν ἀπώσατο ἲς ἀνέμοιο
276
πόλλʼ ἀεκαζομένους, οὐδʼ ἤθελον ἐξαπατῆσαι.
277
κεῖθεν δὲ πλαγχθέντες ἱκάνομεν ἐνθάδε νυκτός.
278
σπουδῇ δʼ ἐς λιμένα προερέσσαμεν, οὐδέ τις ἡμῖν
279
δόρπου μνῆστις ἔην, μάλα περ χατέουσιν ἑλέσθαι,
280
ἀλλʼ αὔτως ἀποβάντες ἐκείμεθα νηὸς ἅπαντες.
281
ἔνθʼ ἐμὲ μὲν γλυκὺς ὕπνος ἐπήλυθε κεκμηῶτα,
282
οἱ δὲ χρήματʼ ἐμὰ γλαφυρῆς ἐκ νηὸς ἑλόντες
283
κάτθεσαν, ἔνθα περ αὐτὸς ἐπὶ ψαμάθοισιν ἐκείμην.
284
οἱ δʼ ἐς Σιδονίην εὖ ναιομένην ἀναβάντες
285
ᾤχοντʼ· αὐτὰρ ἐγὼ λιπόμην ἀκαχήμενος ἦτορ.
286
Narrator
ὣς φάτο, μείδησεν δὲ θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη,
287
χειρί τέ μιν κατέρεξε· δέμας δʼ ἤϊκτο γυναικὶ
288
καλῇ τε μεγάλῃ τε καὶ ἀγλαὰ ἔργα ἰδυίῃ·
289
καί μιν φωνήσασʼ ἔπεα πτερόεντα προσηύδα·
290
Athena
κερδαλέος κʼ εἴη καὶ ἐπίκλοπος ὅς σε παρέλθοι
291
ἐν πάντεσσι δόλοισι, καὶ εἰ θεὸς ἀντιάσειε.
292
σχέτλιε, ποικιλομῆτα, δόλων ἆτʼ, οὐκ ἄρʼ ἔμελλες,
293
οὐδʼ ἐν σῇ περ ἐὼν γαίῃ, λήξειν ἀπατάων
294
μύθων τε κλοπίων, οἵ τοι πεδόθεν φίλοι εἰσίν.
295
ἀλλʼ ἄγε, μηκέτι ταῦτα λεγώμεθα, εἰδότες ἄμφω
296
κέρδεʼ, ἐπεὶ σὺ μέν ἐσσι βροτῶν ὄχʼ ἄριστος ἁπάντων
297
βουλῇ καὶ μύθοισιν, ἐγὼ δʼ ἐν πᾶσι θεοῖσι
298
μήτι τε κλέομαι καὶ κέρδεσιν· οὐδὲ σύ γʼ ἔγνως
299
Παλλάδʼ Ἀθηναίην, κούρην Διός, ἥ τέ τοι αἰεὶ
300
ἐν πάντεσσι πόνοισι παρίσταμαι ἠδὲ φυλάσσω,
301
καὶ δέ σε Φαιήκεσσι φίλον πάντεσσιν ἔθηκα,
302
νῦν αὖ δεῦρʼ ἱκόμην, ἵνα τοι σὺν μῆτιν ὑφήνω
303
χρήματά τε κρύψω, ὅσα τοι Φαίηκες ἀγαυοὶ
304
ὤπασαν οἴκαδʼ ἰόντι ἐμῇ βουλῇ τε νόῳ τε,
305
εἴπω θʼ ὅσσα τοι αἶσα δόμοις ἔνι ποιητοῖσι
306
κήδεʼ ἀνασχέσθαι· σὺ δὲ τετλάμεναι καὶ ἀνάγκῃ,
307
μηδέ τῳ ἐκφάσθαι μήτʼ ἀνδρῶν μήτε γυναικῶν,
308
πάντων, οὕνεκʼ ἄρʼ ἦλθες ἀλώμενος, ἀλλὰ σιωπῇ
309
πάσχειν ἄλγεα πολλά, βίας ὑποδέγμενος ἀνδρῶν.
310
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
311
Odysseus
ἀργαλέον σε, θεά, γνῶναι βροτῷ ἀντιάσαντι,
312
καὶ μάλʼ ἐπισταμένῳ· σὲ γὰρ αὐτὴν παντὶ ἐΐσκεις.
313
τοῦτο δʼ ἐγὼν εὖ οἶδʼ, ὅτι μοι πάρος ἠπίη ἦσθα,
314
ἧος ἐνὶ Τροίῃ πολεμίζομεν υἷες Ἀχαιῶν.
315
αὐτὰρ ἐπεὶ Πριάμοιο πόλιν διεπέρσαμεν αἰπήν,
316
βῆμεν δʼ ἐν νήεσσι, θεὸς δʼ ἐκέδασσεν Ἀχαιούς,
317
οὔ σέ γʼ ἔπειτα ἴδον, κούρη Διός, οὐδʼ ἐνόησα
318
νηὸς ἐμῆς ἐπιβᾶσαν, ὅπως τί μοι ἄλγος ἀλάλκοις.
319
ἀλλʼ αἰεὶ φρεσὶν ᾗσιν ἔχων δεδαϊγμένον ἦτορ
320
ἠλώμην, ἧός με θεοὶ κακότητος ἔλυσαν·
321
πρίν γʼ ὅτε Φαιήκων ἀνδρῶν ἐν πίονι δήμῳ
322
θάρσυνάς τε ἔπεσσι καὶ ἐς πόλιν ἤγαγες αὐτή.
323
νῦν δέ σε πρὸς πατρὸς γουνάζομαι — οὐ γὰρ ὀΐω
324
ἥκειν εἰς Ἰθάκην εὐδείελον, ἀλλά τινʼ ἄλλην
325
γαῖαν ἀναστρέφομαι· σὲ δὲ κερτομέουσαν ὀΐω
326
ταῦτʼ ἀγορευέμεναι, ἵνʼ ἐμὰς φρένας ἠπεροπεύσῃς —
327
εἰπέ μοι εἰ ἐτεόν γε φίλην ἐς πατρίδʼ ἱκάνω.
328
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
329
Athena
αἰεί τοι τοιοῦτον ἐνὶ στήθεσσι νόημα·
330
τῷ σε καὶ οὐ δύναμαι προλιπεῖν δύστηνον ἐόντα,
331
οὕνεκʼ ἐπητής ἐσσι καὶ ἀγχίνοος καὶ ἐχέφρων.
332
ἀσπασίως γάρ κʼ ἄλλος ἀνὴρ ἀλαλήμενος ἐλθὼν
333
ἵετʼ ἐνὶ μεγάροις ἰδέειν παῖδάς τʼ ἄλοχόν τε·
334
σοὶ δʼ οὔ πω φίλον ἐστὶ δαήμεναι οὐδὲ πυθέσθαι,
335
πρίν γʼ ἔτι σῆς ἀλόχου πειρήσεαι, ἥ τέ τοι αὔτως
336
ἧσται ἐνὶ μεγάροισιν, ὀϊζυραὶ δέ οἱ αἰεὶ
337
φθίνουσιν νύκτες τε καὶ ἤματα δάκρυ χεούσῃ.
338
αὐτὰρ ἐγὼ τὸ μὲν οὔ ποτʼ ἀπίστεον, ἀλλʼ ἐνὶ θυμῷ
339
ᾔδεʼ, ὃ νοστήσεις ὀλέσας ἄπο πάντας ἑταίρους·
340
ἀλλά τοι οὐκ ἐθέλησα Ποσειδάωνι μάχεσθαι
341
πατροκασιγνήτῳ, ὅς τοι κότον ἔνθετο θυμῷ,
342
χωόμενος ὅτι οἱ υἱὸν φίλον ἐξαλάωσας.
343
ἀλλʼ ἄγε τοι δείξω Ἰθάκης ἕδος, ὄφρα πεποίθῃς.
344
Φόρκυνος μὲν ὅδʼ ἐστὶ λιμήν, ἁλίοιο γέροντος,
345
ἥδε δʼ ἐπὶ κρατὸς λιμένος τανύφυλλος ἐλαίη·
346
ἀγχόθι δʼ αὐτῆς ἄντρον ἐπήρατον ἠεροειδές,
347
ἱρὸν νυμφάων, αἳ νηϊάδες καλέονται·
348
τοῦτο δέ τοι σπέος ἐστὶ κατηρεφές, ἔνθα σὺ πολλὰς
349
ἔρδεσκες νύμφῃσι τεληέσσας ἑκατόμβας·
350
τοῦτο δὲ Νήριτόν ἐστιν ὄρος καταειμένον ὕλῃ.
351
Narrator
ὣς εἰποῦσα θεὰ σκέδασʼ ἠέρα, εἴσατο δὲ χθών·
352
γήθησέν τʼ ἄρʼ ἔπειτα πολύτλας δῖος Ὀδυσσεύς,
353
χαίρων ᾗ γαίῃ, κύσε δὲ ζείδωρον ἄρουραν.
354
αὐτίκα δὲ νύμφῃς ἠρήσατο, χεῖρας ἀνασχών·
355
Odysseus
νύμφαι νηϊάδες, κοῦραι Διός, οὔ ποτʼ ἐγώ γε
356
ὄψεσθʼ ὔμμʼ ἐφάμην· νῦν δʼ εὐχωλῇς ἀγανῇσι
357
χαίρετʼ· ἀτὰρ καὶ δῶρα διδώσομεν, ὡς τὸ πάρος περ,
358
αἴ κεν ἐᾷ πρόφρων με Διὸς θυγάτηρ ἀγελείη
359
αὐτόν τε ζώειν καί μοι φίλον υἱὸν ἀέξῃ.
360
Narrator
τὸν δʼ αὖτε προσέειπε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
361
Athena
θάρσει, μή τοι ταῦτα μετὰ φρεσὶ σῇσι μελόντων.
362
ἀλλὰ χρήματα μὲν μυχῷ ἄντρου θεσπεσίοιο
363
θείμεν αὐτίκα νῦν, ἵνα περ τάδε τοι σόα μίμνῃ·
364
αὐτοὶ δὲ φραζώμεθʼ ὅπως ὄχʼ ἄριστα γένηται.
365
Narrator
ὣς εἰποῦσα θεὰ δῦνε σπέος ἠεροειδές,
366
μαιομένη κευθμῶνας ἀνὰ σπέος· αὐτὰρ Ὀδυσσεὺς
367
ἆσσον πάντʼ ἐφόρει, χρυσὸν καὶ ἀτειρέα χαλκὸν
368
εἵματά τʼ εὐποίητα, τά οἱ Φαίηκες ἔδωκαν.
369
καὶ τὰ μὲν εὖ κατέθηκε, λίθον δʼ ἐπέθηκε θύρῃσι
370
Παλλὰς Ἀθηναίη, κούρη Διὸς αἰγιόχοιο.
371
τὼ δὲ καθεζομένω ἱερῆς παρὰ πυθμένʼ ἐλαίης
372
φραζέσθην μνηστῆρσιν ὑπερφιάλοισιν ὄλεθρον.
373
τοῖσι δὲ μύθων ἦρχε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
374
Athena
διογενὲς Λαερτιάδη, πολυμήχανʼ Ὀδυσσεῦ,
375
φράζευ ὅπως μνηστῆρσιν ἀναιδέσι χεῖρας ἐφήσεις,
376
οἳ δή τοι τρίετες μέγαρον κάτα κοιρανέουσι,
377
μνώμενοι ἀντιθέην ἄλοχον καὶ ἕδνα διδόντες·
378
ἡ δὲ σὸν αἰεὶ νόστον ὀδυρομένη κατὰ θυμὸν
379
πάντας μέν ῥʼ ἔλπει καὶ ὑπίσχεται ἀνδρὶ ἑκάστῳ,
380
ἀγγελίας προϊεῖσα, νόος δέ οἱ ἄλλα μενοινᾷ.
381
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
382
Odysseus
ὢ πόποι, ἦ μάλα δὴ Ἀγαμέμνονος Ἀτρεΐδαο
383
φθίσεσθαι κακὸν οἶτον ἐνὶ μεγάροισιν ἔμελλον,
384
εἰ μή μοι σὺ ἕκαστα, θεά, κατὰ μοῖραν ἔειπες.
385
ἀλλʼ ἄγε μῆτιν ὕφηνον, ὅπως ἀποτίσομαι αὐτούς·
386
πὰρ δέ μοι αὐτὴ στῆθι, μένος πολυθαρσὲς ἐνεῖσα,
387
οἷον ὅτε Τροίης λύομεν λιπαρὰ κρήδεμνα.
388
αἴ κέ μοι ὣς μεμαυῖα παρασταίης, γλαυκῶπι,
389
καί κε τριηκοσίοισιν ἐγὼν ἄνδρεσσι μαχοίμην
390
σὺν σοί, πότνα θεά, ὅτε μοι πρόφρασσʼ ἐπαρήγοις.
391
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
392
Athena
καὶ λίην τοι ἐγώ γε παρέσσομαι, οὐδέ με λήσεις,
393
ὁππότε κεν δὴ ταῦτα πενώμεθα· καί τινʼ ὀΐω
394
αἵματί τʼ ἐγκεφάλῳ τε παλαξέμεν ἄσπετον οὖδας
395
ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.
396
ἀλλʼ ἄγε σʼ ἄγνωστον τεύξω πάντεσσι βροτοῖσι·
397
κάρψω μὲν χρόα καλὸν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσι,
398
ξανθὰς δʼ ἐκ κεφαλῆς ὀλέσω τρίχας, ἀμφὶ δὲ λαῖφος
399
ἕσσω ὅ κε στυγέῃσιν ἰδὼν ἄνθρωπον ἔχοντα,
400
κνυζώσω δέ τοι ὄσσε πάρος περικαλλέʼ ἐόντε,
401
ὡς ἂν ἀεικέλιος πᾶσι μνηστῆρσι φανήῃς
402
σῇ τʼ ἀλόχῳ καὶ παιδί, τὸν ἐν μεγάροισιν ἔλειπες.
403
αὐτὸς δὲ πρώτιστα συβώτην εἰσαφικέσθαι,
404
ὅς τοι ὑῶν ἐπίουρος, ὁμῶς δέ τοι ἤπια οἶδε,
405
παῖδά τε σὸν φιλέει καὶ ἐχέφρονα Πηνελόπειαν.
406
δήεις τόν γε σύεσσι παρήμενον· αἱ δὲ νέμονται
407
πὰρ Κόρακος πέτρῃ ἐπί τε κρήνῃ Ἀρεθούσῃ,
408
ἔσθουσαι βάλανον μενοεικέα καὶ μέλαν ὕδωρ
409
πίνουσαι, τά θʼ ὕεσσι τρέφει τεθαλυῖαν ἀλοιφήν.
410
ἔνθα μένειν καὶ πάντα παρήμενος ἐξερέεσθαι,
411
ὄφρʼ ἂν ἐγὼν ἔλθω Σπάρτην ἐς καλλιγύναικα
412
Τηλέμαχον καλέουσα, τεὸν φίλον υἱόν, Ὀδυσσεῦ·
413
ὅς τοι ἐς εὐρύχορον Λακεδαίμονα πὰρ Μενέλαον
414
ᾤχετο πευσόμενος μετὰ σὸν κλέος, εἴ που ἔτʼ εἴης.
415
Narrator
τὴν δʼ ἀπαμειβόμενος προσέφη πολύμητις Ὀδυσσεύς·
416
Odysseus
τίπτε τʼ ἄρʼ οὔ οἱ ἔειπες, ἐνὶ φρεσὶ πάντα ἰδυῖα;
417
ἦ ἵνα που καὶ κεῖνος ἀλώμενος ἄλγεα πάσχῃ
418
πόντον ἐπʼ ἀτρύγετον· βίοτον δέ οἱ ἄλλοι ἔδουσι;
419
Narrator
τὸν δʼ ἠμείβετʼ ἔπειτα θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·
420
Athena
μὴ δή τοι κεῖνός γε λίην ἐνθύμιος ἔστω.
421
αὐτή μιν πόμπευον, ἵνα κλέος ἐσθλὸν ἄροιτο
422
κεῖσʼ ἐλθών· ἀτὰρ οὔ τινʼ ἔχει πόνον, ἀλλὰ ἕκηλος
423
ἧσται ἐν Ἀτρεΐδαο δόμοις, παρὰ δʼ ἄσπετα κεῖται.
424
ἦ μέν μιν λοχόωσι νέοι σὺν νηῒ μελαίνῃ,
425
ἱέμενοι κτεῖναι, πρὶν πατρίδα γαῖαν ἱκέσθαι·
426
ἀλλὰ τά γʼ οὐκ ὀΐω, πρὶν καί τινα γαῖα καθέξει
427
ἀνδρῶν μνηστήρων, οἵ τοι βίοτον κατέδουσιν.
428
Narrator
ὣς ἄρα μιν φαμένη ῥάβδῳ ἐπεμάσσατʼ Ἀθήνη.
429
κάρψεν μὲν χρόα καλὸν ἐνὶ γναμπτοῖσι μέλεσσι,
430
ξανθὰς δʼ ἐκ κεφαλῆς ὄλεσε τρίχας, ἀμφὶ δὲ δέρμα
431
πάντεσσιν μελέεσσι παλαιοῦ θῆκε γέροντος,
432
κνύζωσεν δέ οἱ ὄσσε πάρος περικαλλέʼ ἐόντε·
433
ἀμφὶ δέ μιν ῥάκος ἄλλο κακὸν βάλεν ἠδὲ χιτῶνα,
434
ῥωγαλέα ῥυπόωντα, κακῷ μεμορυγμένα καπνῷ·
435
ἀμφὶ δέ μιν μέγα δέρμα ταχείης ἕσσʼ ἐλάφοιο,
436
ψιλόν· δῶκε δέ οἱ σκῆπτρον καὶ ἀεικέα πήρην,
437
πυκνὰ ῥωγαλέην· ἐν δὲ στρόφος ἦεν ἀορτήρ.
438
τώ γʼ ὣς βουλεύσαντε διέτμαγεν. ἡ μὲν ἔπειτα
439
ἐς Λακεδαίμονα δῖαν ἔβη μετὰ παῖδʼ Ὀδυσῆος.
440