Hesiod was one of the earliest known Greek poets, widely regarded alongside Homer as a foundational figure of ancient Greek literature. He composed didactic hexameter poetry that systematized Greek mythology and articulated the moral and cosmological order of the universe. Ancient sources, including Herodotus, considered him and Homer the poets who gave the Greeks their theology, describing the genealogies and characters of the gods.

When and where did Hesiod live?

Hesiod is generally dated to around 700 BCE, making him a poet of the early Archaic period of Greek history. He was born in Cyme in Aeolia, in Asia Minor, but his family emigrated to Ascra, a small village in Boeotia near Mount Helicon, where he spent much of his life. He refers to Ascra explicitly in his Works and Days as a wretched place, 'bad in winter, harsh in summer, and good at no season.'

What genre or literary tradition did Hesiod work in?

Hesiod composed in the tradition of didactic hexameter poetry, using the same dactylic hexameter meter associated with Homeric epic but directing it toward instructional and theological ends rather than heroic narrative. His works belong to a tradition of wisdom literature that sought to explain the origins of the cosmos, the nature of the gods, and the proper conduct of human life. Unlike the oral performance tradition associated with Homer, Hesiod presents himself as a named individual poet who received his inspiration directly from the Muses on Mount Helicon.

What did Hesiod write?

Two complete works by Hesiod survive with confidence: the Theogony and the Works and Days. The Theogony, comprising approximately 1,022 lines, describes the origins of the cosmos and the genealogies of the Greek gods, culminating in the supremacy of Zeus. The Works and Days, approximately 828 lines, is an ethical and agricultural poem addressed to his brother Perses, combining myths such as Prometheus and Pandora with practical farming advice and moral instruction. Several other works, including the Catalogue of Women and the Shield of Heracles, were attributed to Hesiod in antiquity, though most modern scholars consider them later compositions by other authors.

Who and what influenced Hesiod?

Hesiod drew heavily on earlier Near Eastern mythological and cosmological traditions, and scholars have identified striking parallels between the Theogony and Hittite texts such as the Kumarbi Cycle and Babylonian creation literature such as the Enuma Elish, particularly in the motif of successive divine generations overthrowing one another. He was also shaped by the oral epic tradition of ancient Greece, employing the formulaic diction and hexameter meter common to that tradition. The Muses of Mount Helicon, whom Hesiod describes as appearing to him while he tended sheep, function in his poetry as the divine source of his poetic authority and knowledge.

What shaped Hesiod's life and career?

Hesiod's life was shaped significantly by a bitter inheritance dispute with his brother Perses, which he describes directly in the Works and Days and uses as the moral and narrative frame for his poem's ethical teachings. He claims in the same poem to have won a tripod as a prize for poetry at the funeral games of Amphidamas at Chalcis in Euboea, which represents the only autobiographical reference to his public recognition as a poet. His upbringing in Ascra in Boeotia, working as a farmer and shepherd on the slopes of Mount Helicon, gave his poetry its characteristic grounding in agricultural labor and rural hardship.

What is Hesiod's legacy in Western literature?

Hesiod's Theogony became the canonical account of Greek divine genealogy and cosmogony, profoundly influencing later Greek poets, philosophers, and mythographers, including Plato, who engaged extensively with Hesiodic theology in dialogues such as the Republic and the Timaeus. The Works and Days established the tradition of didactic poetry that was later developed by Virgil in the Georgics and by Lucretius in De Rerum Natura. Hesiod's articulation of the Five Ages of Man — Gold, Silver, Bronze, Heroic, and Iron — has remained one of the most enduring mythological frameworks for understanding human history and moral decline in Western thought.

What genre is Hesiod's Works and Days?

Hesiod's Works and Days belongs to the genre of didactic poetry, a form in which hexameter verse is used to convey practical instruction and moral teaching. It is one of the earliest and most influential examples of this genre in Greek literature, combining agricultural advice, mythological narrative, and ethical exhortation within a single unified poem.

When was Hesiod's Works and Days written?

Hesiod's Works and Days is generally dated to around 700 BCE, placing it among the earliest surviving works of Greek literature alongside Homer's Iliad and Odyssey. Scholarly consensus situates Hesiod's active period in the late eighth century BCE, likely in Boeotia in central Greece, making the poem one of the foundational documents of archaic Greek thought.

What is Hesiod's Works and Days about?

Works and Days is addressed by Hesiod to his brother Perses, whom he accuses of seizing more than his share of their father's estate through corrupt judges. The poem uses this personal dispute as a springboard for wide-ranging instruction on just conduct, the necessity of honest labor, and the proper rhythm of agricultural work across the seasons, interwoven with myths including Prometheus, Pandora, and the Five Ages of Man.

What are the central themes of Hesiod's Works and Days?

The central themes of Works and Days are justice (dikē), labor (ergon), and the moral order of the cosmos. Hesiod argues that honest toil is the divinely sanctioned path for humanity in the current Iron Age, while injustice invites ruin brought by Zeus. The poem also explores the tension between the suffering inherent in human existence and the possibility of a righteous, prosperous life achieved through disciplined work.

What is the structure and form of Hesiod's Works and Days?

Works and Days is composed in dactylic hexameter, the meter of Homeric epic, and runs to 828 lines in the standard text. The poem falls into three broad sections: an opening mythological and moral framework (including the Prometheus and Pandora myths and the Five Ages), a sustained address on justice and its divine enforcement, and a practical agricultural calendar followed by a collection of lucky and unlucky days. This structure moves from cosmic myth to everyday human action, binding theology and practical wisdom together.

What was the political and historical context of Hesiod's Works and Days?

Hesiod composed Works and Days in Boeotia during the late archaic period, a time when Greek society was organized around small agricultural communities and local aristocracies whose power was often exercised through the courts. The poem reflects widespread tension between peasant farmers and gift-devouring kings (basilēes), whom Hesiod condemns for accepting bribes and delivering unjust verdicts. This social conflict, visible in Hesiod's own quarrel with Perses, gives the poem an immediate political urgency alongside its broader moral claims.

What are the defining literary features and style of Hesiod's Works and Days?

Works and Days is written in Homeric dactylic hexameter and draws on the formulaic diction of the oral epic tradition, yet its voice is distinctly personal and moralistic rather than narrative. Hesiod employs fable (notably the Hawk and the Nightingale), myth (Prometheus, Pandora, the Five Ages), and gnomic maxims to reinforce his ethical arguments, blending genres in a way that was innovative for early Greek literature. The poem's tone ranges from bitter personal complaint to solemn theological pronouncement, giving it a varied and rhetorically forceful texture.

What did Hesiod's Works and Days contribute to literary tradition?

Works and Days established didactic hexameter poetry as a legitimate and prestigious literary form in antiquity, directly inspiring later works such as Virgil's Georgics (c. 29 BCE) and Lucretius's De Rerum Natura (c. 55 BCE). The poem's myth of the Five Ages of Man became one of the most influential frameworks for thinking about historical decline in Western literature, and its Pandora narrative shaped subsequent treatments of the origin of evil. Hesiod is also credited with giving the fable its first self-conscious literary deployment in Greek, through the story of the hawk and the nightingale at lines 202–212.

How has Hesiod's Works and Days influenced later literature and culture?

Virgil modeled his Georgics directly on Works and Days, adopting its combination of agricultural instruction and moral reflection, and the poem was read as a school text throughout the Hellenistic and Roman periods. The myth of Pandora's jar, drawn from Works and Days, entered European iconography and literature as the definitive story of humanity's fall into suffering, inspiring artists and writers from Erasmus to Milton. The concept of the Five Ages—Gold, Silver, Bronze, Heroic, and Iron—has been continuously invoked in Western thought to describe cultural and moral decline, and remains a reference point in modern discussions of primitivism and progress.

Who are the key figures in Hesiod's Works and Days?

The key figures in Works and Days include Zeus, who enforces cosmic justice and serves as the guarantor of moral order throughout the poem; Prometheus, the Titan who steals fire for humanity and whose punishment explains human suffering; and Pandora, the first woman, whose opening of the pithos (jar) releases evils and hope into the world. Hesiod's brother Perses serves as the poem's named addressee and antagonist, while the personified figures of Dikē (Justice) and Eris (Strife—both a destructive and a productive kind) play important allegorical roles in the poem's ethical argument.

0:00

Works and Days

Hesiod

μοῦσαι Πιερίηθεν ἀοιδῇσιν κλείουσαι

δεῦτε, Δίʼ ἐννέπετε, σφέτερον πατέρʼ ὑμνείουσαι·

ὅντε διὰ βροτοὶ ἄνδρες ὁμῶς ἄφατοί τε φατοί τε,

ῥητοί τʼ ἄρρητοί τε Διὸς μεγάλοιο ἕκητι.

ῥέα μὲν γὰρ βριάει, ῥέα δὲ βριάοντα χαλέπτει,

ῥεῖα δʼ ἀρίζηλον μινύθει καὶ ἄδηλον ἀέξει,

ῥεῖα δέ τʼ ἰθύνει σκολιὸν καὶ ἀγήνορα κάρφει

Ζεὺς ὑψιβρεμέτης, ὃς ὑπέρτατα δώματα ναίει.

κλῦθι ἰδὼν ἀίων τε, δίκῃ δʼ ἴθυνε θέμιστας

τύνη· ἐγὼ δέ κε, Πέρση, ἐτήτυμα μυθησαίμην.

οὐκ ἄρα μοῦνον ἔην Ἐρίδων γένος, ἀλλʼ ἐπὶ γαῖαν

εἰσὶ δύω· τὴν μέν κεν ἐπαινέσσειε νοήσας,

ἣ δʼ ἐπιμωμητή· διὰ δʼ ἄνδιχα θυμὸν ἔχουσιν.

ἣ μὲν γὰρ πόλεμόν τε κακὸν καὶ δῆριν ὀφέλλει,

σχετλίη· οὔτις τήν γε φιλεῖ βροτός, ἀλλʼ ὑπʼ ἀνάγκης

ἀθανάτων βουλῇσιν Ἔριν τιμῶσι βαρεῖαν.

τὴν δʼ ἑτέρην προτέρην μὲν ἐγείνατο Νὺξ ἐρεβεννή,

θῆκε δέ μιν Κρονίδης ὑψίζυγος, αἰθέρι ναίων,

γαίης ἐν ῥίζῃσι, καὶ ἀνδράσι πολλὸν ἀμείνω·

ἥτε καὶ ἀπάλαμόν περ ὁμῶς ἐπὶ ἔργον ἔγειρεν.

εἰς ἕτερον γάρ τίς τε ἰδὼν ἔργοιο χατίζει

πλούσιον, ὃς σπεύδει μὲν ἀρώμεναι ἠδὲ φυτεύειν

οἶκόν τʼ εὖ θέσθαι· ζηλοῖ δέ τε γείτονα γείτων

εἰς ἄφενος σπεύδοντʼ· ἀγαθὴ δʼ Ἔρις ἥδε βροτοῖσιν.

καὶ κεραμεὺς κεραμεῖ κοτέει καὶ τέκτονι τέκτων,

καὶ πτωχὸς πτωχῷ φθονέει καὶ ἀοιδὸς ἀοιδῷ.

ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα τεῷ ἐνικάτθεο θυμῷ,

μηδέ σʼ Ἔρις κακόχαρτος ἀπʼ ἔργου θυμὸν ἐρύκοι

νείκεʼ ὀπιπεύοντʼ ἀγορῆς ἐπακουὸν ἐόντα.

ὤρη γάρ τʼ ὀλίγη πέλεται νεικέων τʼ ἀγορέων τε,

ᾧτινι μὴ βίος ἔνδον ἐπηετανὸς κατάκειται

ὡραῖος, τὸν γαῖα φέρει, Δημήτερος ἀκτήν.

τοῦ κε κορεσσάμενος νείκεα καὶ δῆριν ὀφέλλοις

κτήμασʼ ἐπʼ ἀλλοτρίοις· σοὶ δʼ οὐκέτι δεύτερον ἔσται

ὧδʼ ἔρδειν· ἀλλʼ αὖθι διακρινώμεθα νεῖκος

ἰθείῃσι δίκῃς, αἵ τʼ ἐκ Διός εἰσιν ἄρισται.

ἤδη μὲν γὰρ κλῆρον ἐδασσάμεθʼ, ἀλλὰ τὰ πολλὰ

ἁρπάζων ἐφόρεις μέγα κυδαίνων βασιλῆας

δωροφάγους, οἳ τήνδε δίκην ἐθέλουσι δίκασσαι.

νήπιοι, οὐδὲ ἴσασιν ὅσῳ πλέον ἥμισυ παντὸς

οὐδʼ ὅσον ἐν μαλάχῃ τε καὶ ἀσφοδέλῳ μέγʼ ὄνειαρ.

κρύψαντες γὰρ ἔχουσι θεοὶ βίον ἀνθρώποισιν·

ῥηιδίως γάρ κεν καὶ ἐπʼ ἤματι ἐργάσσαιο,

ὥστε σε κεἰς ἐνιαυτὸν ἔχειν καὶ ἀεργὸν ἐόντα·

αἶψά κε πηδάλιον μὲν ὑπὲρ καπνοῦ καταθεῖο,

ἔργα βοῶν δʼ ἀπόλοιτο καὶ ἡμιόνων ταλαεργῶν.

ἀλλὰ Ζεὺς ἔκρυψε χολωσάμενος φρεσὶν ᾗσιν,

ὅττι μιν ἐξαπάτησε Προμηθεὺς ἀγκυλομήτης·

τοὔνεκʼ ἄρʼ ἀνθρώποισιν ἐμήσατο κήδεα λυγρά.

κρύψε δὲ πῦρ· τὸ μὲν αὖτις ἐὺς πάις Ἰαπετοῖο

ἔκλεψʼ ἀνθρώποισι Διὸς πάρα μητιόεντος

ἐν κοῒλῳ νάρθηκι λαθὼν Δία τερπικέραυνον.

τὸν δὲ χολωσάμενος προσέφη νεφεληγερέτα Ζευς·

Ἰαπετιονίδη, πάντων πέρι μήδεα εἰδώς,

χαίρεις πῦρ κλέψας καὶ ἐμὰς φρένας ἠπεροπεύσας,

σοί τʼ αὐτῷ μέγα πῆμα καὶ ἀνδράσιν ἐσσομένοισιν.

τοῖς δʼ ἐγὼ ἀντὶ πυρὸς δώσω κακόν, ᾧ κεν ἅπαντες

τέρπωνται κατὰ θυμὸν ἑὸν κακὸν ἀμφαγαπῶντες.

ὣς ἔφατʼ· ἐκ δʼ ἐγέλασσε πατὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.

Ἥφαιστον δʼ ἐκέλευσε περικλυτὸν ὅττι τάχιστα

γαῖαν ὕδει φύρειν, ἐν δʼ ἀνθρώπου θέμεν αὐδὴν

καὶ σθένος, ἀθανάτῃς δὲ θεῇς εἰς ὦπα ἐίσκειν

παρθενικῆς καλὸν εἶδος ἐπήρατον· αὐτὰρ Ἀθήνην

ἔργα διδασκῆσαι, πολυδαίδαλον ἱστὸν ὑφαίνειν·

καὶ χάριν ἀμφιχέαι κεφαλῇ χρυσέην Ἀφροδίτην

καὶ πόθον ἀργαλέον καὶ γυιοβόρους μελεδώνας·

ἐν δὲ θέμεν κύνεόν τε νόον καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

Ἑρμείην ἤνωγε, διάκτορον Ἀργεϊφόντην.

ὣς ἔφαθʼ· οἳ δʼ ἐπίθοντο Διὶ Κρονίωνι ἄνακτι.

αὐτίκα δʼ ἐκ γαίης πλάσσεν κλυτὸς Ἀμφιγυήεις

παρθένῳ αἰδοίῃ ἴκελον Κρονίδεω διὰ βουλάς·

ζῶσε δὲ καὶ κόσμησε θεὰ γλαυκῶπις Ἀθήνη·

ἀμφὶ δέ οἱ Χάριτές τε θεαὶ καὶ πότνια Πειθὼ

ὅρμους χρυσείους ἔθεσαν χροΐ· ἀμφὶ δὲ τήν γε

Ὧραι καλλίκομοι στέφον ἄνθεσιν εἰαρινοῖσιν·

πάντα δέ οἱ χροῒ κόσμον ἐφήρμοσε Παλλὰς Ἀθήνη.

ἐν δʼ ἄρα οἱ στήθεσσι διάκτορος Ἀργεϊφόντης

ψεύδεά θʼ αἱμυλίους τε λόγους καὶ ἐπίκλοπον ἦθος

τεῦξε Διὸς βουλῇσι βαρυκτύπου· ἐν δʼ ἄρα φωνὴν

θῆκε θεῶν κῆρυξ, ὀνόμηνε δὲ τήνδε γυναῖκα

Πανδώρην, ὅτι πάντες Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες

δῶρον ἐδώρησαν, πῆμʼ ἀνδράσιν ἀλφηστῇσιν.

αὐτὰρ ἐπεὶ δόλον αἰπὺν ἀμήχανον ἐξετέλεσσεν,

εἰς Ἐπιμηθέα πέμπε πατὴρ κλυτὸν Ἀργεϊφόντην

δῶρον ἄγοντα, θεῶν ταχὺν ἄγγελον· οὐδʼ Ἐπιμηθεὺς

ἐφράσαθʼ, ὥς οἱ ἔειπε Προμηθεὺς μή ποτε δῶρον

δέξασθαι πὰρ Ζηνὸς Ὀλυμπίου, ἀλλʼ ἀποπέμπειν

ἐξοπίσω, μή πού τι κακὸν θνητοῖσι γένηται.

αὐτὰρ ὃ δεξάμενος, ὅτε δὴ κακὸν εἶχʼ, ἐνόησεν.

Πρὶν μὲν γὰρ ζώεσκον ἐπὶ χθονὶ φῦλʼ ἀνθρώπων

νόσφιν ἄτερ τε κακῶν καὶ ἄτερ χαλεποῖο πόνοιο

νούσων τʼ ἀργαλέων, αἵ τʼ ἀνδράσι Κῆρας ἔδωκαν.

αἶψα γὰρ ἐν κακότητι βροτοὶ καταγηράσκουσιν.

ἀλλὰ γυνὴ χείρεσσι πίθου μέγα πῶμʼ ἀφελοῦσα

ἐσκέδασʼ· ἀνθρώποισι δʼ ἐμήσατο κήδεα λυγρά.

μούνη δʼ αὐτόθι Ἐλπὶς ἐν ἀρρήκτοισι δόμοισιν

ἔνδον ἔμιμνε πίθου ὑπὸ χείλεσιν, οὐδὲ θύραζε

ἐξέπτη· πρόσθεν γὰρ ἐπέλλαβε πῶμα πίθοιο

αἰγιόχου βουλῇσι Διὸς νεφεληγερέταο.

ἄλλα δὲ μυρία λυγρὰ κατʼ ἀνθρώπους ἀλάληται·

100

πλείη μὲν γὰρ γαῖα κακῶν, πλείη δὲ θάλασσα·

101

νοῦσοι δʼ ἀνθρώποισιν ἐφʼ ἡμέρῃ, αἳ δʼ ἐπὶ νυκτὶ

102

αὐτόματοι φοιτῶσι κακὰ θνητοῖσι φέρουσαι

103

σιγῇ, ἐπεὶ φωνὴν ἐξείλετο μητίετα Ζεύς.

104

οὕτως οὔτι πη ἔστι Διὸς νόον ἐξαλέασθαι.

105

εἰ δʼ ἐθέλεις, ἕτερόν τοι ἐγὼ λόγον ἐκκορυφώσω

106

εὖ καὶ ἐπισταμένως· σὺ δʼ ἐνὶ φρεσὶ βάλλεο σῇσιν.

107

ὡς ὁμόθεν γεγάασι θεοὶ θνητοί τʼ ἄνθρωποι.

108

χρύσεον μὲν πρώτιστα γένος μερόπων ἀνθρώπων

109

ἀθάνατοι ποίησαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες.

110

οἳ μὲν ἐπὶ Κρόνου ἦσαν, ὅτʼ οὐρανῷ ἐμβασίλευεν·

111

ὥστε θεοὶ δʼ ἔζωον ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες

112

νόσφιν ἄτερ τε πόνων καὶ ὀιζύος· οὐδέ τι δειλὸν

113

γῆρας ἐπῆν, αἰεὶ δὲ πόδας καὶ χεῖρας ὁμοῖοι

114

τέρποντʼ ἐν θαλίῃσι κακῶν ἔκτοσθεν ἁπάντων·

115

θνῇσκον δʼ ὥσθʼ ὕπνῳ δεδμημένοι· ἐσθλὰ δὲ πάντα

116

τοῖσιν ἔην· καρπὸν δʼ ἔφερε ζείδωρος ἄρουρα

117

αὐτομάτη πολλόν τε καὶ ἄφθονον· οἳ δʼ ἐθελημοὶ

118

ἥσυχοι ἔργʼ ἐνέμοντο σὺν ἐσθλοῖσιν πολέεσσιν.

119

ἀφνειοὶ μήλοισι, φίλοι μακάρεσσι θεοῖσιν.

120

αὐτὰρ ἐπεὶ δὴ τοῦτο γένος κατὰ γαῖʼ ἐκάλυψε, —

121

τοὶ μὲν δαίμονες ἁγνοὶ ἐπιχθόνιοι καλέονται

122

ἐσθλοί, ἀλεξίκακοι, φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων,

123

οἵ ῥα φυλάσσουσίν τε δίκας καὶ σχέτλια ἔργα

124

ἠέρα ἑσσάμενοι πάντη φοιτῶντες ἐπʼ αἶαν,

125

πλουτοδόται· καὶ τοῦτο γέρας βασιλήιον ἔσχον —,

126

δεύτερον αὖτε γένος πολὺ χειρότερον μετόπισθεν

127

ἀργύρεον ποίησαν Ὀλύμπια δώματʼ ἔχοντες,

128

χρυσέῳ οὔτε φυὴν ἐναλίγκιον οὔτε νόημα.

129

ἀλλʼ ἑκατὸν μὲν παῖς ἔτεα παρὰ μητέρι κεδνῇ

130

ἐτρέφετʼ ἀτάλλων, μέγα νήπιος, ᾧ ἐνὶ οἴκῳ.

131

ἀλλʼ ὅτʼ ἄρʼ ἡβήσαι τε καὶ ἥβης μέτρον ἵκοιτο,

132

παυρίδιον ζώεσκον ἐπὶ χρόνον, ἄλγεʼ ἔχοντες

133

ἀφραδίῃς· ὕβριν γὰρ ἀτάσθαλον οὐκ ἐδύναντο

134

ἀλλήλων ἀπέχειν, οὐδʼ ἀθανάτους θεραπεύειν

135

ἤθελον οὐδʼ ἔρδειν μακάρων ἱεροῖς ἐπὶ βωμοῖς,

136

ἣ θέμις ἀνθρώποις κατὰ ἤθεα. τοὺς μὲν ἔπειτα

137

Ζεὺς Κρονίδης ἔκρυψε χολούμενος, οὕνεκα τιμὰς

138

οὐκ ἔδιδον μακάρεσσι θεοῖς, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.

139

αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος κατὰ γαῖʼ ἐκάλυψε, —

140

τοὶ μὲν ὑποχθόνιοι μάκαρες θνητοῖς καλέονται,

141

δεύτεροι, ἀλλʼ ἔμπης τιμὴ καὶ τοῖσιν ὀπηδεῖ —,

142

Ζεὺς δὲ πατὴρ τρίτον ἄλλο γένος μερόπων ἀνθρώπων

143

χάλκειον ποίησʼ, οὐκ ἀργυρέῳ οὐδὲν ὁμοῖον,

144

ἐκ μελιᾶν, δεινόν τε καὶ ὄβριμον· οἷσιν Ἄρηος

145

ἔργʼ ἔμελεν στονόεντα καὶ ὕβριες· οὐδέ τι σῖτον

146

ἤσθιον, ἀλλʼ ἀδάμαντος ἔχον κρατερόφρονα θυμόν,

147

ἄπλαστοι· μεγάλη δὲ βίη καὶ χεῖρες ἄαπτοι

148

ἐξ ὤμων ἐπέφυκον ἐπὶ στιβαροῖσι μέλεσσιν.

149

ὧν δʼ ἦν χάλκεα μὲν τεύχεα, χάλκεοι δέ τε οἶκοι

150

χαλκῷ δʼ εἰργάζοντο· μέλας δʼ οὐκ ἔσκε σίδηρος.

151

καὶ τοὶ μὲν χείρεσσιν ὕπο σφετέρῃσι δαμέντες

152

βῆσαν ἐς εὐρώεντα δόμον κρυεροῦ Αίδαο

153

νώνυμνοι· θάνατος δὲ καὶ ἐκπάγλους περ ἐόντας

154

εἷλε μέλας, λαμπρὸν δʼ ἔλιπον φάος ἠελίοιο.

155

αὐτὰρ ἐπεὶ καὶ τοῦτο γένος κατὰ γαῖʼ ἐκάλυψεν,

156

αὖτις ἔτʼ ἄλλο τέταρτον ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

157

Ζεὺς Κρονίδης ποίησε, δικαιότερον καὶ ἄρειον,

158

ἀνδρῶν ἡρώων θεῖον γένος, οἳ καλέονται

159

ἡμίθεοι, προτέρη γενεὴ κατʼ ἀπείρονα γαῖαν.

160

καὶ τοὺς μὲν πόλεμός τε κακὸς καὶ φύλοπις αἰνή,

161

τοὺς μὲν ὑφʼ ἑπταπύλῳ Θήβῃ, Καδμηίδι γαίῃ,

162

ὤλεσε μαρναμένους μήλων ἕνεκʼ Οἰδιπόδαο,

163

τοὺς δὲ καὶ ἐν νήεσσιν ὑπὲρ μέγα λαῖτμα θαλάσσης

164

ἐς Τροίην ἀγαγὼν Ἑλένης ἕνεκʼ ἠυκόμοιο.

165

ἔνθʼ ἤτοι τοὺς μὲν θανάτου τέλος ἀμφεκάλυψε,

166

τοῖς δὲ δίχʼ ἀνθρώπων βίοτον καὶ ἤθεʼ ὀπάσσας

167

Ζεὺς Κρονίδης κατένασσε πατὴρ ἐς πείρατα γαίης.

168

καὶ τοὶ μὲν ναίουσιν ἀκηδέα θυμὸν ἔχοντες

169

ἐν μακάρων νήσοισι παρʼ Ὠκεανὸν βαθυδίνην,

170

ὄλβιοι ἥρωες, τοῖσιν μελιηδέα καρπὸν

171

τρὶς ἔτεος θάλλοντα φέρει ζείδωρος ἄρουρα.

172

τηλοῦ ἀπʼ ἀθανάτων· τοῖσιν Κρόνος ἐμβασιλεύει.

173

τοῦ γὰρ δεσμὸ ν ἔλυσε πα τὴρ ἀνδρῶν τε θεῶν τε.

174

τοῖσι δʼ ὁμῶς ν εάτοις τιμὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.

175

Πέμπτον δʼ αὖτις ἔτʼ ἄ λλο γένος θῆκʼ εὐρύοπα Ζεὺς

176

ἀνδρῶν, οἳ γεγάασιν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ.

177

μηκέτʼ ἔπειτʼ ὤφελλον ἐγὼ πέμπτοισι μετεῖναι

178

ἀνδράσιν, ἀλλʼ ἢ πρόσθε θανεῖν ἢ ἔπειτα γενέσθαι.

179

νῦν γὰρ δὴ γένος ἐστὶ σιδήρεον· οὐδέ ποτʼ ἦμαρ

180

παύονται καμάτου καὶ ὀιζύος, οὐδέ τι νύκτωρ

181

φθειρόμενοι. χαλεπὰς δὲ θεοὶ δώσουσι μερίμνας·

182

ἀλλʼ ἔμπης καὶ τοῖσι μεμείξεται ἐσθλὰ κακοῖσιν.

183

Ζεὺς δʼ ὀλέσει καὶ τοῦτο γένος μερόπων ἀνθρώπων,

184

εὖτʼ ἂν γεινόμενοι πολιοκρόταφοι τελέθωσιν.

185

οὐδὲ πατὴρ παίδεσσιν ὁμοίιος οὐδέ τι παῖδες,

186

οὐδὲ ξεῖνος ξεινοδόκῳ καὶ ἑταῖρος ἑταίρῳ,

187

οὐδὲ κασίγνητος φίλος ἔσσεται, ὡς τὸ πάρος περ.

188

αἶψα δὲ γηράσκοντας ἀτιμήσουσι τοκῆας·

189

μέμψονται δʼ ἄρα τοὺς χαλεποῖς βάζοντες ἔπεσσι

190

σχέτλιοι οὐδὲ θεῶν ὄπιν εἰδότες· οὐδέ κεν οἵ γε

191

γηράντεσσι τοκεῦσιν ἀπὸ θρεπτήρια δοῖεν

192

χειροδίκαι· ἕτερος δʼ ἑτέρου πόλιν ἐξαλαπάξει.

193

οὐδέ τις εὐόρκου χάρις ἔσσεται οὔτε δικαίου

194

οὔτʼ ἀγαθοῦ, μᾶλλον δὲ κακῶν ῥεκτῆρα καὶ ὕβριν

195

ἀνέρες αἰνήσουσι· δίκη δʼ ἐν χερσί, καὶ αἰδὼς

196

οὐκ ἔσται· βλάψει δʼ ὁ κακὸς τὸν ἀρείονα φῶτα

197

μύθοισιν σκολιοῖς ἐνέπων, ἐπὶ δʼ ὅρκον ὀμεῖται.

198

ζῆλος δʼ ἀνθρώποισιν ὀιζυροῖσιν ἅπασι

199

δυσκέλαδος κακόχαρτος ὁμαρτήσει, στυγερώπης.

200

καὶ τότε δὴ πρὸς Ὄλυμπον ἀπὸ χθονὸς εὐρυοδείης

201

λευκοῖσιν φάρεσσι καλυψαμένα χρόα καλὸν

202

ἀθανάτων μετὰ φῦλον ἴτον προλιπόντʼ ἀνθρώπους

203

Αἰδὼς καὶ Νέμεσις· τὰ δὲ λείψεται ἄλγεα λυγρὰ

204

θνητοῖς ἀνθρώποισι· κακοῦ δʼ οὐκ ἔσσεται ἀλκή.

205

νῦν δʼ αἶνον βασιλεῦσιν ἐρέω φρονέουσι καὶ αὐτοῖς·

206

ὧδʼ ἴρηξ προσέειπεν ἀηδόνα ποικιλόδειρον

207

ὕψι μάλʼ ἐν νεφέεσσι φέρων ὀνύχεσσι μεμαρπώς·

208

ἣ δʼ ἐλεόν, γναμπτοῖσι πεπαρμένη ἀμφʼ ὀνύχεσσι,

209

μύρετο· τὴν ὅγʼ ἐπικρατέως πρὸς μῦθον ἔειπεν·

210

δαιμονίη, τί λέληκας; ἔχει νύ σε πολλὸν ἀρείων·

211

τῇ δʼ εἶς, ᾗ σʼ ἂν ἐγώ περ ἄγω καὶ ἀοιδὸν ἐοῦσαν·

212

δεῖπνον δʼ, αἴ κʼ ἐθέλω, ποιήσομαι ἠὲ μεθήσω.

213

ἄφρων δʼ, ὅς κʼ ἐθέλῃ πρὸς κρείσσονας ἀντιφερίζειν·

214

νίκης τε στέρεται πρός τʼ αἴσχεσιν ἄλγεα πάσχει.

215

ὣς ἔφατʼ ὠκυπέτης ἴρηξ, τανυσίπτερος ὄρνις.

216

ὦ Πέρση, σὺ δʼ ἄκουε δίκης, μηδʼ ὕβριν ὄφελλε·

217

ὕβρις γάρ τε κακὴ δειλῷ βροτῷ· οὐδὲ μὲν ἐσθλὸς

218

ῥηιδίως φερέμεν δύναται, βαρύθει δέ θʼ ὑπʼ αὐτῆς

219

ἐγκύρσας ἄτῃσιν· ὁδὸς δʼ ἑτέρηφι παρελθεῖν

220

κρείσσων ἐς τὰ δίκαια· Δίκη δʼ ὑπὲρ Ὕβριος ἴσχει

221

ἐς τέλος ἐξελθοῦσα· παθὼν δέ τε νήπιος ἔγνω.

222

αὐτίκα γὰρ τρέχει Ὅρκος ἅμα σκολιῇσι δίκῃσιν.

223

τῆς δὲ Δίκης ῥόθος ἑλκομένης, ᾗ κʼ ἄνδρες ἄγωσι

224

δωροφάγοι, σκολιῇς δὲ δίκῃς κρίνωσι θέμιστας.

225

ἣ δʼ ἕπεται κλαίουσα πόλιν καὶ ἤθεα λαῶν,

226

ἠέρα ἑσσαμένη, κακὸν ἀνθρώποισι φέρουσα,

227

οἵ τε μιν ἐξελάσωσι καὶ οὐκ ἰθεῖαν ἔνειμαν.

228

Οἳ δὲ δίκας ξείνοισι καὶ ἐνδήμοισι διδοῦσιν

229

ἰθείας καὶ μή τι παρεκβαίνουσι δικαίου,

230

τοῖσι τέθηλε πόλις, λαοὶ δʼ ἀνθεῦσιν ἐν αὐτῇ·

231

εἰρήνη δʼ ἀνὰ γῆν κουροτρόφος, οὐδέ ποτʼ αὐτοῖς

232

ἀργαλέον πόλεμον τεκμαίρεται εὐρύοπα Ζεύς·

233

οὐδέ ποτʼ ἰθυδίκῃσι μετʼ ἀνδράσι λιμὸς ὀπηδεῖ

234

οὐδʼ ἄτη, θαλίῃς δὲ μεμηλότα ἔργα νέμονται.

235

τοῖσι φέρει μὲν γαῖα πολὺν βίον, οὔρεσι δὲ δρῦς

236

ἄκρη μέν τε φέρει βαλάνους, μέσση δὲ μελίσσας·

237

εἰροπόκοι δʼ ὄιες μαλλοῖς καταβεβρίθασιν·

238

τίκτουσιν δὲ γυναῖκες ἐοικότα τέκνα γονεῦσιν·

239

θάλλουσιν δʼ ἀγαθοῖσι διαμπερές· οὐδʼ ἐπὶ νηῶν

240

νίσσονται, καρπὸν δὲ φέρει ζείδωρος ἄρουρα.

241

οἷς δʼ ὕβρις τε μέμηλε κακὴ καὶ σχέτλια ἔργα,

242

τοῖς δὲ δίκην Κρονίδης τεκμαίρεται εὐρύοπα Ζεύς.

243

πολλάκι καὶ ξύμπασα πόλις κακοῦ ἀνδρὸς ἀπηύρα,

244

ὅς κεν ἀλιτραίνῃ καὶ ἀτάσθαλα μηχανάαται.

245

τοῖσιν δʼ οὐρανόθεν μέγʼ ἐπήγαγε πῆμα Κρονίων

246

λιμὸν ὁμοῦ καὶ λοιμόν· ἀποφθινύθουσι δὲ λαοί.

247

οὐδὲ γυναῖκες τίκτουσιν, μινύθουσι δὲ οἶκοι

248

Ζηνὸς φραδμοσύνῃσιν Ὀλυμπίου· ἄλλοτε δʼ αὖτε

249

ἢ τῶν γε στρατὸν εὐρὺν ἀπώλεσεν ἢ ὅ γε τεῖχος

250

ἢ νέας ἐν πόντῳ Κρονίδης ἀποαίνυται αὐτῶν.

251

ὦ βασιλῆς, ὑμεῖς δὲ καταφράζεσθε καὶ αὐτοὶ

252

τήνδε δίκην· ἐγγὺς γὰρ ἐν ἀνθρώποισιν ἐόντες

253

ἀθάνατοι φράζονται, ὅσοι σκολιῇσι δίκῃσιν

254

ἀλλήλους τρίβουσι θεῶν ὄπιν οὐκ ἀλέγοντες.

255

τρὶς γὰρ μύριοί εἰσιν ἐπὶ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

256

ἀθάνατοι Ζηνὸς φύλακες θνητῶν ἀνθρώπων·

257

οἵ ῥα φυλάσσουσίν τε δίκας καὶ σχέτλια ἔργα

258

ἠέρα ἑσσάμενοι, πάντη φοιτῶντες ἐπʼ αἶαν.

259

ἡ δέ τε παρθένος ἐστὶ Δίκη, Διὸς ἐκγεγαυῖα,

260

κυδρή τʼ αἰδοίη τε θεῶν, οἳ Ὄλυμπον ἔχουσιν.

261

καί ῥʼ ὁπότʼ ἄν τίς μιν βλάπτῃ σκολιῶς ὀνοτάζων,

262

αὐτίκα πὰρ Διὶ πατρὶ καθεζομένη Κρονίωνι

263

γηρύετʼ ἀνθρώπων ἄδικον νόον, ὄφρʼ ἀποτίσῃ

264

δῆμος ἀτασθαλίας βασιλέων, οἳ λυγρὰ νοεῦντες

265

ἄλλῃ παρκλίνωσι δίκας σκολιῶς ἐνέποντες.

266

ταῦτα φυλασσόμενοι, βασιλῆς, ἰθύνετε δίκας

267

δωροφάγοι, σκολιέων δὲ δικέων ἐπὶ πάγχυ λάθεσθε.

268

οἷ γʼ αὐτῷ κακὰ τεύχει ἀνὴρ ἄλλῳ κακὰ τεύχων,

269

ἡ δὲ κακὴ βουλὴ τῷ βουλεύσαντι κακίστη.

270

πάντα ἰδὼν Διὸς ὀφθαλμὸς καὶ πάντα νοήσας

271

καί νυ τάδʼ, αἴ κʼ ἐθέλῃσʼ, ἐπιδέρκεται, οὐδέ ἑ λήθει,

272

οἵην δὴ καὶ τήνδε δίκην πόλις ἐντὸς ἐέργει.

273

νῦν δὴ ἐγὼ μήτʼ αὐτὸς ἐν ἀνθρώποισι δίκαιος

274

εἴην μήτʼ ἐμὸς υἱός· ἐπεὶ κακὸν ἄνδρα δίκαιον

275

ἔμμεναι, εἰ μείζω γε δίκην ἀδικώτερος ἕξει·

276

ἀλλὰ τά γʼ οὔ πω ἔολπα τελεῖν Δία μητιόεντα.

277

ὦ Πέρση, σὺ δὲ ταῦτα μετὰ φρεσὶ βάλλεο σῇσι,

278

καὶ νυ δίκης ἐπάκουε, βίης δʼ ἐπιλήθεο πάμπαν.

279

τόνδε γὰρ ἀνθρώποισι νόμον διέταξε Κρονίων

280

ἰχθύσι μὲν καὶ θηρσὶ καὶ οἰωνοῖς πετεηνοῖς

281

ἐσθέμεν ἀλλήλους, ἐπεὶ οὐ δίκη ἐστὶ μετʼ αὐτοῖς·

282

ἀνθρώποισι δʼ ἔδωκε δίκην, ἣ πολλὸν ἀρίστη

283

γίγνεται· εἰ γάρ τίς κʼ ἐθέλῃ τὰ δίκαιʼ ἀγορεῦσαι

284

γιγνώσκων, τῷ μέν τʼ ὄλβον διδοῖ εὐρύοπα Ζεύς·

285

ὃς δέ κε μαρτυρίῃσι ἑκὼν ἐπίορκον ὀμόσσας

286

ψεύσεται, ἐν δὲ δίκην βλάψας νήκεστον ἀασθῇ,

287

τοῦ δέ τʼ ἀμαυροτέρη γενεὴ μετόπισθε λέλειπται·

288

ἀνδρὸς δʼ εὐόρκου γενεὴ μετόπισθεν ἀμείνων.

289

σοὶ δʼ ἐγὼ ἐσθλὰ νοέων ἐρέω, μέγα νήπιε Πέρση.

290

τὴν μέν τοι κακότητα καὶ ἰλαδὸν ἔστιν ἑλέσθαι

291

ῥηιδίως· λείη μὲν ὁδός, μάλα δʼ ἐγγύθι ναίει·

292

τῆς δʼ ἀρετῆς ἱδρῶτα θεοὶ προπάροιθεν ἔθηκαν

293

ἀθάνατοι· μακρὸς δὲ καὶ ὄρθιος οἶμος ἐς αὐτὴν

294

καὶ τρηχὺς τὸ πρῶτον· ἐπὴν δʼ εἰς ἄκρον ἵκηται,

295

ῥηιδίη δὴ ἔπειτα πέλει, χαλεπή περ ἐοῦσα.

296

οὗτος μὲν πανάριστος, ὃς αὐτὸς πάντα νοήσῃ

297

φρασσάμενος, τά κʼ ἔπειτα καὶ ἐς τέλος ᾖσιν ἀμείνω·

298

ἐσθλὸς δʼ αὖ κἀκεῖνος, ὃς εὖ εἰπόντι πίθηται·

299

ὃς δέ κε μήτʼ αὐτὸς νοέῃ μήτʼ ἄλλου ἀκούων

300

ἐν θυμῷ βάλληται, ὃ δʼ αὖτʼ ἀχρήιος ἀνήρ.

301

ἀλλὰ σύ γʼ ἡμετέρης μεμνημένος αἰὲν ἐφετμῆς

302

ἐργάζευ, Πέρση, δῖον γένος, ὄφρα σε λιμὸς

303

ἐχθαίρῃ, φιλέῃ δέ σʼ ἐυστέφανος Δημήτηρ

304

αἰδοίη, βιότου δὲ τεὴν πιμπλῇσι καλιήν·

305

λιμὸς γάρ τοι πάμπαν ἀεργῷ σύμφορος ἀνδρί.

306

τῷ δὲ θεοὶ νεμεσῶσι καὶ ἀνέρες, ὅς κεν ἀεργὸς

307

ζώῃ, κηφήνεσσι κοθούροις εἴκελος ὀργήν,

308

οἵ τε μελισσάων κάματον τρύχουσιν ἀεργοὶ

309

ἔσθοντες· σοὶ δʼ ἔργα φίλʼ ἔστω μέτρια κοσμεῖν,

310

ὥς κέ τοι ὡραίου βιότου πλήθωσι καλιαί.

311

ἐξ ἔργων δʼ ἄνδρες πολύμηλοί τʼ ἀφνειοί τε·

312

καὶ ἐργαζόμενοι πολὺ φίλτεροι ἀθανάτοισιν.

313

ἔργον δʼ οὐδὲν ὄνειδος, ἀεργίη δέ τʼ ὄνειδος.

314

εἰ δέ κε ἐργάζῃ, τάχα σε ζηλώσει ἀεργὸς

315

πλουτεῦντα· πλούτῳ δʼ ἀρετὴ καὶ κῦδος ὀπηδεῖ.

316

δαίμονι δʼ οἷος ἔησθα, τὸ ἐργάζεσθαι ἄμεινον,

317

εἴ κεν ἀπʼ ἀλλοτρίων κτεάνων ἀεσίφρονα θυμὸν

318

εἰς ἔργον τρέψας μελετᾷς βίου, ὥς σε κελεύω.

319

αἰδὼς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένον ἄνδρα κομίζει,

320

αἰδώς, ἥ τʼ ἄνδρας μέγα σίνεται ἠδʼ ὀνίνησιν.

321

αἰδώς τοι πρὸς ἀνολβίῃ, θάρσος δὲ πρὸς ὄλβῳ.

322

χρήματα δʼ οὐχ ἁρπακτά, θεόσδοτα πολλὸν ἀμείνω.

323

εἰ γάρ τις καὶ χερσὶ βίῃ μέγαν ὄλβον ἕληται,

324

ἢ ὅ γʼ ἀπὸ γλώσσης ληίσσεται, οἷά τε πολλὰ

325

γίγνεται, εὖτʼ ἂν δὴ κέρδος νόον ἐξαπατήσῃ

326

ἀνθρώπων, αἰδῶ δέ τʼ ἀναιδείη κατοπάζῃ·

327

ῥεῖα δέ μιν μαυροῦσι θεοί, μινύθουσι δὲ οἶκον

328

ἀνέρι τῷ, παῦρον δέ τʼ ἐπὶ χρόνον ὄλβος ὀπηδεῖ.

329

ἶσον δʼ ὅς θʼ ἱκέτην ὅς τε ξεῖνον κακὸν ἔρξῃ,

330

ὅς τε κασιγνήτοιο ἑοῦ ἀνὰ δέμνια βαίνῃ

331

κρυπταδίης εὐνῆς ἀλόχου, παρακαίρια ῥέζων,

332

ὅς τέ τευ ἀφραδίῃς ἀλιταίνεται ὀρφανὰ τέκνα,

333

ὅς τε γονῆα γέροντα κακῷ ἐπὶ γήραος οὐδῷ

334

νεικείῃ χαλεποῖσι καθαπτόμενος ἐπέεσσιν·

335

τῷ δʼ ἦ τοι Ζεὺς αὐτὸς ἀγαίεται, ἐς δὲ τελευτὴν

336

ἔργων ἀντʼ ἀδίκων χαλεπὴν ἐπέθηκεν ἀμοιβήν.

337

ἀλλὰ σὺ τῶν μὲν πάμπαν ἔεργʼ ἀεσίφρονα θυμόν.

338

κὰδ δύναμιν δʼ ἔρδειν ἱέρʼ ἀθανάτοισι θεοῖσιν

339

ἁγνῶς καὶ καθαρῶς, ἐπὶ δʼ ἀγλαὰ μηρία καίειν·

340

ἄλλοτε δὲ σπονδῇσι θύεσσί τε ἱλάσκεσθαι,

341

ἠμὲν ὅτʼ εὐνάζῃ καὶ ὅτʼ ἂν φάος ἱερὸν ἔλθῃ,

342

ὥς κέ τοι ἵλαον κραδίην καὶ θυμὸν ἔχωσιν,

343

ὄφρʼ ἄλλων ὠνῇ κλῆρον, μὴ τὸν τεὸν ἄλλος.

344

τὸν φιλέοντʼ ἐπὶ δαῖτα καλεῖν, τὸν δʼ ἐχθρὸν ἐᾶσαι·

345

τὸν δὲ μάλιστα καλεῖν, ὅς τις σέθεν ἐγγύθι ναίει·

346

εἰ γάρ τοι καὶ χρῆμʼ ἐγχώριον ἄλλο γένηται,

347

γείτονες ἄζωστοι ἔκιον, ζώσαντο δὲ πηοί.

348

πῆμα κακὸς γείτων, ὅσσον τʼ ἀγαθὸς μέγʼ ὄνειαρ.

349

ἔμμορέ τοι τιμῆς, ὅς τʼ ἔμμορε γείτονος ἐσθλοῦ.

350

οὐδʼ ἂν βοῦς ἀπόλοιτʼ, εἰ μὴ γείτων κακὸς εἴη.

351

εὖ μὲν μετρεῖσθαι παρὰ γείτονος, εὖ δʼ ἀποδοῦναι,

352

αὐτῷ τῷ μέτρῳ, καὶ λώιον, αἴ κε δύνηαι,

353

ὡς ἂν χρηίζων καὶ ἐς ὕστερον ἄρκιον εὕρῃς.

354

μὴ κακὰ κερδαίνειν· κακὰ κέρδεα ἶσʼ ἀάτῃσιν.

355

τὸν φιλέοντα φιλεῖν, καὶ τῷ προσιόντι προσεῖναι.

356

καὶ δόμεν, ὅς κεν δῷ, καὶ μὴ δόμεν, ὅς κεν μὴ δῷ.

357

δώτῃ μέν τις ἔδωκεν, ἀδώτῃ δʼ οὔτις ἔδωκεν.

358

δὼς ἀγαθή, ἅρπαξ δὲ κακή, θανάτοιο δότειρα.

359

ὃς μὲν γάρ κεν ἀνὴρ ἐθέλων, ὅ γε, κεἰ μέγα δοίη,

360

χαίρει τῷ δώρῳ καὶ τέρπεται ὃν κατὰ θυμόν·

361

ὃς δέ κεν αὐτὸς ἕληται ἀναιδείηφι πιθήσας,

362

καί τε σμικρὸν ἐόν, τό γʼ ἐπάχνωσεν φίλον ἦτορ.

363

ὃς δʼ ἐπʼ ἐόντι φέρει, ὃ δʼ ἀλέξεται αἴθοπα λιμόν·

364

εἰ γάρ κεν καὶ σμικρὸν ἐπὶ σμικρῷ καταθεῖο

365

καὶ θαμὰ τοῦτʼ ἔρδοις, τάχα κεν μέγα καὶ τὸ γένοιτο.

366

οὐδὲ τό γʼ ἐν οἴκῳ κατακείμενον ἀνέρα κήδει.

367

οἴκοι βέλτερον εἶναι, ἐπεὶ βλαβερὸν τὸ θύρηφιν.

368

ἐσθλὸν μὲν παρεόντος ἑλέσθαι, πῆμα δὲ θυμῷ

369

χρηίζειν ἀπεόντος, ἅ σε φράζεσθαι ἄνωγα.

370

ἀρχομένου δὲ πίθου καὶ λήγοντος κορέσασθαι,

371

μεσσόθι φείδεσθαι· δειλὴ δʼ ἐνὶ πυθμένι φειδώ.

372

μισθὸς δʼ ἀνδρὶ φίλῳ εἰρημένος ἄρκιος ἔστω.

373

καί τε κασιγνήτῳ γελάσας ἐπὶ μάρτυρα θέσθαι.

374

πίστεις γάρ τοι ὁμῶς καὶ ἀπιστίαι ὤλεσαν ἄνδρας.

375

μὴ δὲ γυνή σε νόον πυγοστόλος ἐξαπατάτω

376

αἱμύλα κωτίλλουσα, τεὴν διφῶσα καλιήν.

377

ὃς δὲ γυναικὶ πέποιθε, πέποιθʼ ὅ γε φηλήτῃσιν.

378

μουνογενὴς δὲ πάις εἴη πατρώιον οἶκον

379

φερβέμεν ὣς γὰρ πλοῦτος ἀέξεται ἐν μεγάροισιν.

380

γηραιὸς δὲ θάνοις ἕτερον παῖδʼ ἐγκαταλείπων.

381

ῥεῖα δέ κεν πλεόνεσσι πόροι Ζεὺς ἄσπετον ὄλβον.

382

πλείων μὲν πλεόνων μελέτη, μείζων δʼ ἐπιθήκη.

383

σοὶ δʼ εἰ πλούτου θυμὸς ἐέλδεται ἐν φρεσὶν ᾗσιν,

384

ὧδʼ ἔρδειν, καὶ ἔργον ἐπʼ ἔργῳ ἐργάζεσθαι.

385

πληιάδων Ἀτλαγενέων ἐπιτελλομενάων

386

ἄρχεσθʼ ἀμήτου, ἀρότοιο δὲ δυσομενάων.

387

αἳ δή τοι νύκτας τε καὶ ἤματα τεσσαράκοντα

388

κεκρύφαται, αὖτις δὲ περιπλομένου ἐνιαυτοῦ

389

φαίνονται τὰ πρῶτα χαρασσομένοιο σιδήρου.

390

οὗτός τοι πεδίων πέλεται νόμος, οἵ τε θαλάσσης

391

ἐγγύθι ναιετάουσʼ, οἵ τʼ ἄγκεα βησσήεντα,

392

πόντου κυμαίνοντος ἀπόπροθι, πίονα χῶρον

393

ναίουσιν· γυμνὸν σπείρειν, γυμνὸν δὲ βοωτεῖν,

394

γυμνὸν δʼ ἀμάειν, εἴ χʼ ὥρια πάντʼ ἐθέλῃσθα

395

ἔργα κομίζεσθαι Δημήτερος· ὥς τοι ἕκαστα

396

ὥριʼ ἀέξηται, μή πως τὰ μέταζε χατίζων

397

πτώσσῃς ἀλλοτρίους οἴκους καὶ μηδὲν ἀνύσσῃς.

398

ὡς καὶ νῦν ἐπʼ ἔμʼ ἦλθες· ἐγὼ δέ τοι οὐκ ἐπιδώσω

399

οὐδʼ ἐπιμετρήσω· ἐργάζευ, νήπιε Πέρση,

400

ἔργα, τά τʼ ἀνθρώποισι θεοὶ διετεκμήραντο,

401

μή ποτε σὺν παίδεσσι γυναικί τε θυμὸν ἀχεύων

402

ζητεύῃς βίοτον κατὰ γείτονας, οἳ δʼ ἀμελῶσιν.

403

δὶς μὲν γὰρ καὶ τρὶς τάχα τεύξεαι· ἢν δʼ ἔτι λυπῇς,

404

χρῆμα μὲν οὐ πρήξεις, σὺ δʼ ἐτώσια πόλλʼ ἀγορεύσεις·

405

ἀχρεῖος δʼ ἔσται ἐπέων νομός. ἀλλά σʼ ἄνωγα

406

φράζεσθαι χρειῶν τε λύσιν λιμοῦ τʼ ἀλεωρήν.

407

οἶκον μὲν πρώτιστα γυναῖκά τε βοῦν τʼ ἀροτῆρα,

408

κτητήν, οὐ γαμετήν, ἥτις καὶ βουσὶν ἕποιτο,

409

χρήματα δʼ ἐν οἴκῳ πάντʼ ἄρμενα ποιήσασθαι,

410

μὴ σὺ μὲν αἰτῇς ἄλλον, ὃ δʼ ἀρνῆται, σὺ δὲ τητᾷ,

411

ἡ δʼ ὥρη παραμείβηται, μινύθῃ δὲ τὸ ἔργον.

412

μηδʼ ἀναβάλλεσθαι ἔς τʼ αὔριον ἔς τε ἔνηφιν·

413

οὐ γὰρ ἐτωσιοεργὸς ἀνὴρ πίμπλησι καλιὴν

414

οὐδʼ ἀναβαλλόμενος· μελέτη δὲ τὸ ἔργον ὀφέλλει·

415

αἰεὶ δʼ ἀμβολιεργὸς ἀνὴρ ἄτῃσι παλαίει.

416

ἦμος δὴ λήγει μένος ὀξέος ἠελίοιο

417

καύματος ἰδαλίμου, μετοπωρινὸν ὀμβρήσαντος

418

Ζηνὸς ἐρισθενέος, μετὰ δὲ τρέπεται βρότεος χρὼς

419

πολλὸν ἐλαφρότερος· δὴ γὰρ τότε Σείριος ἀστὴρ

420

βαιὸν ὑπὲρ κεφαλῆς κηριτρεφέων ἀνθρώπων

421

ἔρχεται ἠμάτιος, πλεῖον δέ τε νυκτὸς ἐπαυρεῖ·

422

τῆμος ἀδηκτοτάτη πέλεται τμηθεῖσα σιδήρῳ

423

ὕλη, φύλλα δʼ ἔραζε χέει, πτόρθοιό τε λήγει·

424

τῆμος ἄρʼ ὑλοτομεῖν μεμνημένος ὥρια ἔργα.

425

ὄλμον μὲν τριπόδην τάμνειν, ὕπερον δὲ τρίπηχυν,

426

ἄξονα δʼ ἑπταπόδην· μάλα γάρ νύ τοι ἄρμενον οὕτω·

427

εἰ δέ κεν ὀκταπόδην, ἀπὸ καὶ σφῦράν κε τάμοιο.

428

τρισπίθαμον δʼ ἄψιν τάμνειν δεκαδώρῳ ἀμάξῃ.

429

πόλλʼ ἐπικαμπύλα κᾶλα· φέρειν δὲ γύην, ὅτʼ ἂν εὕρῃς,

430

ἐς οἶκον, κατʼ ὄρος διζήμενος ἢ κατʼ ἄρουραν,

431

πρίνινον· ὃς γὰρ βουσὶν ἀροῦν ὀχυρώτατός ἐστιν,

432

εὖτʼ ἂν Ἀθηναίης δμῷος ἐν ἐλύματι πήξας

433

γόμφοισιν πελάσας προσαρήρεται ἱστοβοῆι.

434

δοιὰ δὲ θέσθαι ἄροτρα, πονησάμενος κατὰ οἶκον,

435

αὐτόγυον καὶ πηκτόν, ἐπεὶ πολὺ λώιον οὕτω·

436

εἴ χʼ ἕτερον ἄξαις, ἕτερόν κʼ ἐπὶ βουσὶ βάλοιο.

437

δάφνης δʼ ἢ πτελέης ἀκιώτατοι ἱστοβοῆες,

438

δρυὸς ἔλυμα, γύης πρίνου· βόε δʼ ἐνναετήρω

439

ἄρσενε κεκτῆσθαι, τῶν γὰρ σθένος οὐκ ἀλαπαδνόν,

440

ἥβης μέτρον ἔχοντε· τὼ ἐργάζεσθαι ἀρίστω.

441

οὐκ ἂν τώ γʼ ἐρίσαντε ἐν αὔλακι κὰμ μὲν ἄροτρον

442

ἄξειαν, τὸ δὲ ἔργον ἐτώσιον αὖθι λίποιεν.

443

τοῖς δʼ ἅμα τεσσαρακονταετὴς αἰζηὸς ἕποιτο

444

ἄρτον δειπνήσας τετράτρυφον, ὀκτάβλωμον,

445

ὃς ἔργου μελετῶν ἰθεῖάν κʼ αὔλακʼ ἐλαύνοι,

446

μηκέτι παπταίνων μεθʼ ὁμήλικας, ἀλλʼ ἐπὶ ἔργῳ

447

θυμὸν ἔχων· τοῦ δʼ οὔτι νεώτερος ἄλλος ἀμείνων

448

σπέρματα δάσσασθαι καὶ ἐπισπορίην ἀλέασθαι.

449

κουρότερος γὰρ ἀνὴρ μεθʼ ὁμήλικας ἐπτοίηται.

450

φράζεσθαι δʼ, εὖτʼ ἂν γεράνου φωνὴν ἐπακούσῃς

451

ὑψόθεν ἐκ νεφέων ἐνιαύσια κεκληγυίης·

452

ἥτʼ ἀρότοιό τε σῆμα φέρει καὶ χείματος ὥρην

453

δεικνύει ὀμβρηροῦ· κραδίην δʼ ἔδακʼ ἀνδρὸς ἀβούτεω·

454

δὴ τότε χορτάζειν ἕλικας βόας ἔνδον ἐόντας·

455

ῥηίδιον γὰρ ἔπος εἰπεῖν· βόε δὸς καὶ ἄμαξαν·

456

ῥηίδιον δʼ ἀπανήνασθαι· πάρα ἔργα βόεσσιν.

457

φησὶ δʼ ἀνὴρ φρένας ἀφνειὸς πήξασθαι ἄμαξαν,

458

νήπιος, οὐδὲ τὸ οἶδʼ· ἑκατὸν δέ τε δούρατʼ ἀμάξης,

459

τῶν πρόσθεν μελέτην ἐχέμεν οἰκήια θέσθαι.

460

εὖτʼ ἂν δὲ πρώτιστʼ ἄροτος θνητοῖσι φανείῃ,

461

δὴ τότʼ ἐφορμηθῆναι ὁμῶς δμῶές τε καὶ αὐτὸς

462

αὔην καὶ διερὴν ἀρόων ἀρότοιο καθʼ ὥρην,

463

πρωὶ μάλα σπεύδων, ἵνα τοι πλήθωσιν ἄρουραι.

464

ἦρι πολεῖν· θέρεος δὲ νεωμένη οὔ σʼ ἀπατήσει.

465

νειὸν δὲ σπείρειν ἔτι κουφίζουσαν ἄρουραν·

466

νειὸς ἀλεξιάρη παίδων εὐκηλήτειρα.

467

εὔχεσθαι δὲ Διὶ χθονίῳ Δημήτερί θʼ ἁγνῇ,

468

ἐκτελέα βρίθειν Δημήτερος ἱερὸν ἀκτήν,

469

ἀρχόμενος τὰ πρῶτʼ ἀρότου, ὅτʼ ἂν ἄκρον ἐχέτλης

470

χειρὶ λαβὼν ὅρπηκα βοῶν ἐπὶ νῶτον ἵκηαι

471

ἔνδρυον ἑλκόντων μεσάβων. ὁ δὲ τυτθὸς ὄπισθε

472

δμῷος ἔχων μακέλην πόνον ὀρνίθεσσι τιθείη

473

σπέρμα κατακρύπτων· ἐυθημοσύνη γὰρ ἀρίστη

474

θνητοῖς ἀνθρώποις, κακοθημοσύνη δὲ κακίστη.

475

ὧδέ κεν ἀδροσύνῃ στάχυες νεύοιεν ἔραζε,

476

εἰ τέλος αὐτὸς ὄπισθεν Ὀλύμπιος ἐσθλὸν ὀπάζοι,

477

ἐκ δʼ ἀγγέων ἐλάσειας ἀράχνια· καί σε ἔολπα

478

γηθήσειν βιότου αἰρεύμενον ἔνδον ἐόντος.

479

εὐοχθέων δʼ ἵξεαι πολιὸν ἔαρ, οὐδὲ πρὸς ἄλλους

480

αὐγάσεαι· σέο δʼ ἄλλος ἀνὴρ κεχρημένος ἔσται.

481

εἰ δέ κεν ἠελίοιο τροπῇς ἀρόῳς χθόνα δῖαν,

482

ἥμενος ἀμήσεις ὀλίγον περὶ χειρὸς ἐέργων,

483

ἀντία δεσμεύων κεκονιμένος, οὐ μάλα χαίρων,

484

οἴσεις δʼ ἐν φορμῷ· παῦροι δέ σε θηήσονται.

485

ἄλλοτε δʼ ἀλλοῖος Ζηνὸς νόος αἰγιόχοιο,

486

ἀργαλέος δʼ ἄνδρεσσι καταθνητοῖσι νοῆσαι.

487

εἰ δέ κεν ὄψʼ ἀρόσῃς, τόδε κέν τοι φάρμακον εἴη·

488

ἦμος κόκκυξ κοκκύζει δρυὸς ἐν πετάλοισι

489

τὸ πρῶτον, τέρπει δὲ βροτοὺς ἐπʼ ἀπείρονα γαῖαν,

490

τῆμος Ζεὺς ὕοι τρίτῳ ἤματι μηδʼ ἀπολήγοι,

491

μήτʼ ἄρʼ ὑπερβάλλων βοὸς ὁπλὴν μήτʼ ἀπολείπων·

492

οὕτω κʼ ὀψαρότης πρῳηρότῃ ἰσοφαρίζοι.

493

ἐν θυμῷ δʼ εὖ πάντα φυλάσσεο· μηδέ σε λήθοι

494

μήτʼ ἔαρ γιγνόμενον πολιὸν μήθʼ ὥριος ὄμβρος.

495

πὰρ δʼ ἴθι χάλκειον θῶκον καὶ ἐπαλέα λέσχην

496

ὥρῃ χειμερίῃ, ὁπότε κρύος ἀνέρα ἔργων

497

ἰσχάνει, ἔνθα κʼ ἄοκνος ἀνὴρ μέγα οἶκον ὀφέλλοι,

498

μή σε κακοῦ χειμῶνος ἀμηχανίη καταμάρψῃ

499

σὺν πενίῃ, λεπτῇ δὲ παχὺν πόδα χειρὶ πιέζῃς.

500

πολλὰ δʼ ἀεργὸς ἀνήρ, κενεὴν ἐπὶ ἐλπίδα μίμνων,

501

χρηίζων βιότοιο, κακὰ προσελέξατο θυμῷ.

502

ἐλπὶς δʼ οὐκ ἀγαθὴ κεχρημένον ἄνδρα κομίζει,

503

ἥμενον ἐν λέσχῃ, τῷ μὴ βίος ἄρκιος εἴη.

504

δείκνυε δὲ δμώεσσι θέρευς ἔτι μέσσου ἐόντος·

505

οὐκ αἰεὶ θέρος ἐσσεῖται, ποιεῖσθε καλιάς.

506

μῆνα δὲ Ληναιῶνα, κάκʼ ἤματα, βουδόρα πάντα,

507

τοῦτον ἀλεύασθαι, καὶ πηγάδας, αἵτʼ ἐπὶ γαῖαν

508

πνεύσαντος Βορέαο δυσηλεγέες τελέθουσιν,

509

ὅστε διὰ Θρῄκης ἱπποτρόφου εὐρέι πόντῳ

510

ἐμπνεύσας ὤρινε· μέμυκε δὲ γαῖα καὶ ὕλη·

511

πολλὰς δὲ δρῦς ὑψικόμους ἐλάτας τε παχείας

512

οὔρεος ἐν βήσσῃς πιλνᾷ χθονὶ πουλυβοτείρῃ

513

ἐμπίπτων, καὶ πᾶσα βοᾷ τότε νήριτος ὕλη.

514

θῆρες δὲ φρίσσουσʼ, οὐρὰς δʼ ὑπὸ μέζεʼ ἔθεντο,

515

τῶν καὶ λάχνῃ δέρμα κατάσκιον· ἀλλά νυ καὶ τῶν

516

ψυχρὸς ἐὼν διάησι δασυστέρνων περ ἐόντων.

517

καί τε διὰ ῥινοῦ βοὸς ἔρχεται, οὐδέ μιν ἴσχει·

518

καί τε διʼ αἶγα ἄησι τανύτριχα· πώεα δʼ οὔ τι,

519

οὕνεκʼ ἐπηεταναὶ τρίχες αὐτῶν, οὐ διάησιν

520

ἲς ἀνέμου Βορέου· τροχαλὸν δὲ γέροντα τίθησιν.

521

καὶ διὰ παρθενικῆς ἁπαλόχροος οὐ διάησιν,

522

ἥτε δόμων ἔντοσθε φίλῃ παρὰ μητέρι μίμνει

523

οὔ πω ἔργα ἰδυῖα πολυχρύσου Ἀφροδίτης·

524

εὖ τε λοεσσαμένη τέρενα χρόα καὶ λίπʼ ἐλαίῳ

525

χρισαμένη μυχίη καταλέξεται ἔνδοθι οἴκου

526

ἤματι χειμερίῳ, ὅτʼ ἀνόστεος ὃν πόδα τένδει

527

ἔν τʼ ἀπύρῳ οἴκῳ καὶ ἤθεσι λευγαλέοισιν.

528

οὐδέ οἱ ἠέλιος δείκνυ νομὸν ὁρμηθῆναι·

529

ἀλλʼ ἐπὶ κυανέων ἀνδρῶν δῆμόν τε πόλιν τε

530

στρωφᾶται, βράδιον δὲ Πανελλήνεσσι φαείνει.

531

καὶ τότε δὴ κεραοὶ καὶ νήκεροι ὑληκοῖται

532

λυγρὸν μυλιόωντες ἀνὰ δρία βησσήεντα

533

φεύγουσιν· καὶ πᾶσιν ἐνὶ φρεσὶ τοῦτο μέμηλεν,

534

ὡς σκέπα μαιόμενοι πυκινοὺς κευθμῶνας ἔχωσι

535

καὶ γλάφυ πετρῆεν· τότε δὴ τρίποδι βροτῷ ἶσοι,

536

οὗ τʼ ἐπὶ νῶτα ἔαγε, κάρη δʼ εἰς οὖδας ὁρᾶται,

537

τῷ ἴκελοι φοιτῶσιν, ἀλευόμενοι νίφα λευκήν.

538

καὶ τότε ἕσσασθαι ἔρυμα χροός, ὥς σε κελεύω,

539

χλαῖνάν τε μαλακὴν καὶ τερμιόεντα χιτῶνα·

540

στήμονι δʼ ἐν παύρῳ πολλὴν κρόκα μηρύσασθαι·

541

τὴν περιέσσασθαι, ἵνα τοι τρίχες ἀτρεμέωσι,

542

μηδʼ ὀρθαὶ φρίσσωσιν ἀειρόμεναι κατὰ σῶμα.

543

ἀμφὶ δὲ ποσσὶ πέδιλα βοὸς ἶφι κταμένοιο

544

ἄρμενα δήσασθαι, πίλοις ἔντοσθε πυκάσσας.

545

πρωτογόνων δʼ ἐρίφων, ὁπότʼ ἂν κρύος ὥριον ἔλθῃ,

546

δέρματα συρράπτειν νεύρῳ βοός, ὄφρʼ ἐπὶ νώτῳ

547

ὑετοῦ ἀμφιβάλῃ ἀλέην· κεφαλῆφι δʼ ὕπερθεν

548

πῖλον ἔχειν ἀσκητόν, ἵνʼ οὔατα μὴ καταδεύῃ·

549

ψυχρὴ γάρ τʼ ἠὼς πέλεται Βορέαο πεσόντος

550

ἠώιος δʼ ἐπὶ γαῖαν ἀπʼ οὐρανοῦ ἀστερόεντος

551

ἀὴρ πυροφόρος τέταται μακάρων ἐπὶ ἔργοις·

552

ὅστε ἀρυσάμενος ποταμῶν ἄπο αἰεναόντων,

553

ὑψοῦ ὑπὲρ γαίης ἀρθεὶς ἀνέμοιο θυέλλῃ

554

ἄλλοτε μέν θʼ ὕει ποτὶ ἕσπερον, ἄλλοτʼ ἄησι

555

πυκνὰ Θρηικίου Βορέου νέφεα κλονέοντος.

556

τὸν φθάμενος ἔργον τελέσας οἶκόνδε νέεσθαι,

557

μή ποτέ σʼ οὐρανόθεν σκοτόεν νέφος ἀμφικαλύψῃ,

558

χρῶτα δὲ μυδαλέον θήῃ κατά θʼ εἵματα δεύσῃ.

559

ἀλλʼ ὑπαλεύασθαι· μεὶς γὰρ χαλεπώτατος οὗτος,

560

χειμέριος, χαλεπὸς προβάτοις, χαλεπὸς δʼ ἀνθρώποις.

561

τῆμος τὤμισυ βουσίν, ἐπʼ ἀνέρι δὲ πλέον εἴη

562

ἁρμαλιῆς· μακραὶ γὰρ ἐπίρροθοι εὐφρόναι εἰσίν.

563

ταῦτα φυλασσόμενος τετελεσμένον εἰς ἐνιαυτὸν

564

ἰσοῦσθαι νύκτας τε καὶ ἤματα, εἰσόκεν αὖτις

565

γῆ πάντων μήτηρ καρπὸν σύμμικτον ἐνείκῃ.

566

εὖτʼ ἂν δʼ ἑξήκοντα μετὰ τροπὰς ἠελίοιο

567

χειμέριʼ ἐκτελέσῃ Ζεὺς ἤματα, δή ῥα τότʼ ἀστὴρ

568

Ἀρκτοῦρος προλιπὼν ἱερὸν ῥόον Ὠκεανοῖο

569

πρῶτον παμφαίνων ἐπιτέλλεται ἀκροκνέφαιος.

570

τὸν δὲ μέτʼ ὀρθογόη Πανδιονὶς ὦρτο χελιδὼν

571

ἐς φάος ἀνθρώποις, ἔαρος νέον ἱσταμένοιο.

572

τὴν φθάμενος οἴνας περταμνέμεν· ὣς γὰρ ἄμεινον.

573

ἀλλʼ ὁπότʼ ἂν φερέοικος ἀπὸ χθονὸς ἂμ φυτὰ βαίνῃ

574

Πληιάδας φεύγων, τότε δὴ σκάφος οὐκέτι οἰνέων·

575

ἀλλʼ ἅρπας τε χαρασσέμεναι καὶ δμῶας ἐγείρειν·

576

φεύγειν δὲ σκιεροὺς θώκους καὶ ἐπʼ ἠόα κοῖτον

577

ὥρῃ ἐν ἀμήτου, ὅτε τʼ ἠέλιος χρόα κάρφει.

578

τημοῦτος σπεύδειν καὶ οἴκαδε καρπὸν ἀγινεῖν

579

ὄρθρου ἀνιστάμενος, ἵνα τοι βίος ἄρκιος εἴη.

580

ἠὼς γὰρ ἔργοιο τρίτην ἀπομείρεται αἶσαν,

581

ἠώς τοι προφέρει μὲν ὁδοῦ, προφέρει δὲ καὶ ἔργου,

582

ἠώς, ἥτε φανεῖσα πολέας ἐπέβησε κελεύθου

583

ἀνθρώπους πολλοῖσί τʼ ἐπὶ ζυγὰ βουσὶ τίθησιν.

584

ἦμος δὲ σκόλυμός τʼ ἀνθεῖ καὶ ἠχέτα τέττιξ

585

δενδρέῳ ἐφεζόμενος λιγυρὴν καταχεύετʼ ἀοιδὴν

586

πυκνὸν ὑπὸ πτερύγων, θέρεος καματώδεος ὥρῃ,

587

τῆμος πιόταταί τʼ αἶγες καὶ οἶνος ἄριστος,

588

μαχλόταται δὲ γυναῖκες, ἀφαυρότατοι δέ τοι ἄνδρες

589

εἰσίν, ἐπεὶ κεφαλὴν καὶ γούνατα Σείριος ἄζει,

590

αὐαλέος δέ τε χρὼς ὑπὸ καύματος· ἀλλὰ τότʼ ἤδη

591

εἴη πετραίη τε σκιὴ καὶ βίβλινος οἶνος,

592

μάζα τʼ ἀμολγαίη γάλα τʼ αἰγῶν σβεννυμενάων,

593

καὶ βοὸς ὑλοφάγοιο κρέας μή πω τετοκυίης

594

πρωτογόνων τʼ ἐρίφων· ἐπὶ δʼ αἴθοπα πινέμεν οἶνον,

595

ἐν σκιῇ ἑζόμενον, κεκορημένον ἦτορ ἐδωδῆς,

596

ἀντίον ἀκραέος Ζεφύρου τρέψαντα πρόσωπα,

597

κρήνης τʼ αἰενάου καὶ ἀπορρύτου, ἥτʼ ἀθόλωτος,

598

τρὶς ὕδατος προχέειν, τὸ δὲ τέτρατον ἱέμεν οἴνου.

599

δμωσὶ δʼ ἐποτρύνειν Δημήτερος ἱερὸν ἀκτὴν

600

δινέμεν, εὖτʼ ἂν πρῶτα φανῇ σθένος Ὠαρίωνος,

601

χώρῳ ἐν εὐαέι καὶ ἐυτροχάλῳ ἐν ἀλωῇ.

602

μέτρῳ δʼ εὖ κομίσασθαι ἐν ἄγγεσιν· αὐτὰρ ἐπὴν δὴ

603

πάντα βίον κατάθηαι ἐπάρμενον ἔνδοθι οἴκου,

604

θῆτά τʼ ἄοικον ποιεῖσθαι καὶ ἄτεκνον ἔριθον

605

δίζησθαι κέλομαι· χαλεπὴ δʼ ὑπόπορτις ἔριθος·

606

καὶ κύνα καρχαρόδοντα κομεῖν, μὴ φείδεο σίτου,

607

μή ποτέ σʼ ἡμερόκοιτος ἀνὴρ ἀπὸ χρήμαθʼ ἕληται.

608

χόρτον δʼ ἐσκομίσαι καὶ συρφετόν, ὄφρα τοι εἴη

609

βουσὶ καὶ ἡμιόνοισιν ἐπηετανόν. αὐτὰρ ἔπειτα

610

δμῶας ἀναψῦξαι φίλα γούνατα καὶ βόε λῦσαι.

611

εὖτʼ ἂν δʼ Ὠαρίων καὶ Σείριος ἐς μέσον ἔλθῃ

612

οὐρανόν, Ἀρκτοῦρον δʼ ἐσίδῃ ῥοδοδάκτυλος Ηώς,

613

ὦ Πέρση, τότε πάντας ἀποδρέπεν οἴκαδε βότρυς·

614

δεῖξαι δʼ ἠελίῳ δέκα τʼ ἤματα καὶ δέκα νύκτας,

615

πέντε δὲ συσκιάσαι, ἕκτῳ δʼ εἰς ἄγγεʼ ἀφύσσαι

616

δῶρα Διωνύσου πολυγηθέος. αὐτὰρ ἐπὴν δὴ

617

Πληιάδες θʼ Ὑάδες τε τό τε σθένος Ὠαρίωνος

618

δύνωσιν, τότʼ ἔπειτʼ ἀρότου μεμνημένος εἶναι

619

ὡραίου· πλειὼν δὲ κατὰ χθονὸς ἄρμενος εἶσιν.

620

εἰ δέ σε ναυτιλίης δυσπεμφέλου ἵμερος αἱρεῖ,

621

εὖτʼ ἂν Πληιάδες σθένος ὄβριμον Ὠαρίωνος

622

φεύγουσαι πίπτωσιν ἐς ἠεροειδέα πόντον,

623

δὴ τότε παντοίων ἀνέμων θυίουσιν ἀῆται·

624

καὶ τότε μηκέτι νῆας ἔχειν ἐνὶ οἴνοπι πόντῳ,

625

γῆν ἐργάζεσθαι μεμνημένος, ὥς σε κελεύω.

626

νῆα δʼ ἐπʼ ἠπείρου ἐρύσαι πυκάσαι τε λίθοισι

627

πάντοθεν, ὄφρʼ ἴσχωσʼ ἀνέμων μένος ὑγρὸν ἀέντων,

628

χείμαρον ἐξερύσας, ἵνα μὴ πύθῃ Διὸς ὄμβρος.

629

ὅπλα δʼ ἐπάρμενα πάντα τεῷ ἐγκάτθεο οἴκῳ

630

εὐκόσμως στολίσας νηὸς πτερὰ ποντοπόροιο·

631

πηδάλιον δʼ ἐυεργὲς ὑπὲρ καπνοῦ κρεμάσασθαι.

632

αὐτὸς δʼ ὡραῖον μίμνειν πλόον, εἰσόκεν ἔλθῃ·

633

καὶ τότε νῆα θοὴν ἅλαδʼ ἑλκέμεν, ἐν δέ τε φόρτον

634

ἄρμενον ἐντύνασθαι, ἵνʼ οἴκαδε κέρδος ἄρηαι,

635

ὥς περ ἐμός τε πατὴρ καὶ σός, μέγα νήπιε Πέρσῃ,

636

πλωίζεσκʼ ἐν νηυσί, βίου κεχρημένος ἐσθλοῦ·

637

ὅς ποτε καὶ τῇδʼ ἦλθε, πολὺν διὰ πόντον ἀνύσσας,

638

Κύμην Αἰολίδα προλιπών, ἐν νηὶ μελαίνῃ·

639

οὐκ ἄφενος φεύγων οὐδὲ πλοῦτόν τε καὶ ὄλβον,

640

ἀλλὰ κακὴν πενίην, τὴν Ζεὺς ἄνδρεσσι δίδωσιν·

641

νάσσατο δʼ ἄγχʼ Ἑλικῶνος ὀιζυρῇ ἐνὶ κώμῃ,

642

Ἄσκρῃ, χεῖμα κακῇ, θέρει ἀργαλέῃ, οὐδέ ποτʼ ἐσθλῇ.

643

τύνη δʼ, ὦ Πέρση, ἔργων μεμνημένος εἶναι

644

ὡραίων πάντων, περὶ ναυτιλίης δὲ μάλιστα.

645

νῆʼ ὀλίγην αἰνεῖν, μεγάλῃ δʼ ἐνὶ φορτία θέσθαι.

646

μείζων μὲν φόρτος, μεῖζον δʼ ἐπὶ κέρδεϊ κέρδος

647

ἔσσεται, εἴ κʼ ἄνεμοί γε κακὰς ἀπέχωσιν ἀήτας.

648

εὖτʼ ἂν ἐπʼ ἐμπορίην τρέψας ἀεσίφρονα θυμὸν

649

βούληαι χρέα τε προφυγεῖν καὶ λιμὸν ἀτερπέα,

650

δείξω δή τοι μέτρα πολυφλοίσβοιο θαλάσσης,

651

οὔτε τι ναυτιλίης σεσοφισμένος οὔτε τι νηῶν.

652

οὐ γάρ πώ ποτε νηί γʼ ἐπέπλων εὐρέα πόντον,

653

εἰ μὴ ἐς Εὔβοιαν ἐξ Αὐλίδος, ᾗ ποτʼ Ἀχαιοὶ

654

μείναντες χειμῶνα πολὺν σὺν λαὸν ἄγειραν

655

Ἑλλάδος ἐξ ἱερῆς Τροίην ἐς καλλιγύναικα.

656

ἔνθα δʼ ἐγὼν ἐπʼ ἄεθλα δαΐφρονος Ἀμφιδάμαντος

657

Χαλκίδα τʼ εἲς ἐπέρησα· τὰ δὲ προπεφραδμένα πολλὰ

658

ἄεθλʼ ἔθεσαν παῖδες μεγαλήτορος· ἔνθα μέ φημι

659

ὕμνῳ νικήσαντα φέρειν τρίποδʼ ὠτώεντα.

660

τὸν μὲν ἐγὼ Μούσῃς Ἑλικωνιάδεσσʼ ἀνέθηκα,

661

ἔνθα με τὸ πρῶτον λιγυρῆς ἐπέβησαν ἀοιδῆς.

662

τόσσον τοι νηῶν γε πεπείρημαι πολυγόμφων·

663

ἀλλὰ καὶ ὣς ἐρέω Ζηνὸς νόον αἰγιόχοιο·

664

Μοῦσαι γάρ μʼ ἐδίδαξαν ἀθέσφατον ὕμνον ἀείδειν.

665

ἤματα πεντήκοντα μετὰ τροπὰς ἠελίοιο,

666

ἐς τέλος ἐλθόντος θέρεος καματώδεος ὥρης,

667

ὡραῖος πέλεται θνητοῖς πλόος· οὔτε κε νῆα

668

καυάξαις οὔτʼ ἄνδρας ἀποφθείσειε θάλασσα,

669

εἰ δὴ μὴ πρόφρων γε Ποσειδάων ἐνοσίχθων

670

ἢ Ζεὺς ἀθανάτων βασιλεὺς ἐθέλῃσιν ὀλέσσαι·

671

ἐν τοῖς γὰρ τέλος ἐστὶν ὁμῶς ἀγαθῶν τε κακῶν τε.

672

τῆμος δʼ εὐκρινέες τʼ αὖραι καὶ πόντος ἀπήμων·

673

εὔκηλος τότε νῆα θοὴν ἀνέμοισι πιθήσας

674

ἑλκέμεν ἐς πόντον φόρτον τʼ ἐς πάντα τίθεσθαι,

675

σπεύδειν δʼ ὅττι τάχιστα πάλιν οἶκόνδε νέεσθαι·

676

μηδὲ μένειν οἶνόν τε νέον καὶ ὀπωρινὸν ὄμβρον

677

καὶ χειμῶνʼ ἐπιόντα Νότοιό τε δεινὰς ἀήτας,

678

ὅστʼ ὤρινε θάλασσαν ὁμαρτήσας Διὸς ὄμβρῳ

679

πολλῷ ὀπωρινῷ, χαλεπὸν δέ τε πόντον ἔθηκεν.

680

ἄλλος δʼ εἰαρινὸς πέλεται πλόος ἀνθρώποισιν·

681

ἦμος δὴ τὸ πρῶτον, ὅσον τʼ ἐπιβᾶσα κορώνη

682

ἴχνος ἐποίησεν, τόσσον πέταλʼ ἀνδρὶ φανείῃ

683

ἐν κράδῃ ἀκροτάτῃ, τότε δʼ ἄμβατός ἐστι θάλασσα·

684

εἰαρινὸς δʼ οὗτος πέλεται πλόος. οὔ μιν ἔγωγε

685

αἴνημʼ· οὐ γὰρ ἐμῷ θυμῷ κεχαρισμένος ἐστίν·

686

ἁρπακτός· χαλεπῶς κε φύγοις κακόν· ἀλλά νυ καὶ τὰ

687

ἄνθρωποι ῥέζουσιν ἀιδρείῃσι νόοιο·

688

χρήματα γὰρ ψυχὴ πέλεται δειλοῖσι βροτοῖσιν.

689

δεινὸν δʼ ἐστὶ θανεῖν μετὰ κύμασιν. ἀλλά σʼ ἄνωγα

690

φράζεσθαι τάδε πάντα μετὰ φρεσίν, ὡς ἀγορεύω.

691

μηδʼ ἐν νηυσὶν ἅπαντα βίον κοΐλῃσι τίθεσθαι·

692

ἀλλὰ πλέω λείπειν, τὰ δὲ μείονα φορτίζεσθαι.

693

δεινὸν γὰρ πόντου μετὰ κύμασι πήματι κύρσαι.

694

δεινὸν δʼ, εἴ κʼ ἐπʼ ἄμαξαν ὑπέρβιον ἄχθος ἀείρας

695

ἄξονα. καυάξαις καὶ φορτία μαυρωθείη.

696

μέτρα φυλάσσεσθαι· καιρὸς δʼ ἐπὶ πᾶσιν ἄριστος.

697

ὡραῖος δὲ γυναῖκα τεὸν ποτὶ οἶκον ἄγεσθαι,

698

μήτε τριηκόντων ἐτέων μάλα πόλλʼ ἀπολείπων

699

μήτʼ ἐπιθεὶς μάλα πολλά· γάμος δέ τοι ὥριος οὗτος·

700

ἡ δὲ γυνὴ τέτορʼ ἡβώοι, πέμπτῳ δὲ γαμοῖτο.

701

παρθενικὴν δὲ γαμεῖν, ὥς κʼ ἤθεα κεδνὰ διδάξῃς.

702

τὴν δὲ μάλιστα γαμεῖν, ἥ τις σέθεν ἐγγύθι ναίει,

703

πάντα μάλʼ ἀμφιιδών, μὴ γείτοσι χάρματα γήμῃς.

704

οὐ μὲν γάρ τι γυναικὸς ἀνὴρ ληίζετʼ ἄμεινον

705

τῆς ἀγαθῆς, τῆς δʼ αὖτε κακῆς οὐ ῥίγιον ἄλλο,

706

δειπνολόχης· ἥτʼ ἄνδρα καὶ ἴφθιμόν περ ἐόντα

707

εὕει ἄτερ δαλοῖο καὶ ὠμῷ γήραϊ δῶκεν.

708

εὖ δʼ ὄπιν ἀθανάτων μακάρων πεφυλαγμένος εἶναι.

709

μηδὲ κασιγνήτῳ ἶσον ποιεῖσθαι ἑταῖρον·

710

εἰ δέ κε ποιήσῃς, μή μιν πρότερος κακὸν ἔρξῃς.

711

μηδὲ ψεύδεσθαι γλώσσης χάριν· εἰ δὲ σέ γʼ ἄρχῃ

712

ἤ τι ἔπος εἰπὼν ἀποθύμιον ἠὲ καὶ ἔρξας,

713

δὶς τόσα τίνυσθαι μεμνημένος· εἰ δὲ σέ γʼ αὖτις

714

ἡγῆτʼ ἐς φιλότητα, δίκην δʼ ἐθέλῃσι παρασχεῖν,

715

δέξασθαι· δειλός τοι ἀνὴρ φίλον ἄλλοτε ἄλλον

716

ποιεῖται, σὲ δὲ μή τι νόον κατελεγχέτω εἶδος.

717

μηδὲ πολύξεινον μηδʼ ἄξεινον καλέεσθαι,

718

μηδὲ κακῶν ἕταρον μηδʼ ἐσθλῶν νεικεστῆρα.

719

μηδέ ποτʼ οὐλομένην πενίην θυμοφθόρον ἀνδρὶ

720

τέτλαθʼ ὀνειδίζειν, μακάρων δόσιν αἰὲν ἐόντων.

721

γλώσσης τοι θησαυρὸς ἐν ἀνθρώποισιν ἄριστος

722

φειδωλῆς, πλείστη δὲ χάρις κατὰ μέτρον ἰούσης.

723

εἰ δὲ κακὸν εἴποις, τάχα κʼ αὐτὸς μεῖζον ἀκούσαις.

724

μηδὲ πολυξείνου δαιτὸς δυσπέμφελος εἶναι

725

ἐκ κοινοῦ· πλείστη δὲ χάρις, δαπάνη τʼ ὀλιγίστη.

726

μηδέ ποτʼ ἐξ ἠοῦς Διὶ λειβέμεν αἴθοπα οἶνον

727

χερσὶν ἀνίπτοισιν μηδʼ ἄλλοις ἀθανάτοισιν·

728

οὐ γὰρ τοί γε κλύουσιν, ἀποπτύουσι δέ τʼ ἀράς.

729

μηδʼ ἄντʼ ἠελίου τετραμμένος ὀρθὸς ὀμιχεῖν·

730

αὐτὰρ ἐπεί κε δύῃ, μεμνημένος, ἔς τʼ ἀνιόντα·

731

μήτʼ ἐν ὁδῷ μήτʼ ἐκτὸς ὁδοῦ προβάδην οὐρήσῃς

732

μηδʼ ἀπογυμνωθείς· μακάρων τοι νύκτες ἔασιν·

733

ἑζόμενος δʼ ὅ γε θεῖος ἀνήρ, πεπνυμένα εἰδώς,

734

ἢ ὅ γε πρὸς τοῖχον πελάσας ἐυερκέος αὐλῆς.

735

μηδʼ αἰδοῖα γονῇ πεπαλαγμένος ἔνδοθι οἴκου

736

ἱστίῃ ἐμπελαδὸν παραφαινέμεν, ἀλλʼ ἀλέασθαι.

737

μηδʼ ἀπὸ δυσφήμοιο τάφου ἀπονοστήσαντα

738

σπερμαίνειν γενεήν, ἀλλʼ ἀθανάτων ἀπὸ δαιτός.

739

μηδέ ποτʼ αἰενάων ποταμῶν καλλίρροον ὕδωρ

740

ποσσὶ περᾶν, πρίν γʼ εὔξῃ ἰδὼν ἐς καλὰ ῥέεθρα,

741

χεῖρας νιψάμενος πολυηράτῳ ὕδατι λευκῷ.

742

ὃς ποταμὸν διαβῇ κακότητʼ ἰδὲ χεῖρας ἄνιπτος,

743

τῷ δὲ θεοὶ νεμεσῶσι καὶ ἄλγεα δῶκαν ὀπίσσω.

744

μηδʼ ἀπὸ πεντόζοιο θεῶν ἐν δαιτὶ θαλείῃ

745

αὖον ἀπὸ χλωροῦ τάμνειν αἴθωνι σιδήρῳ.

746

μηδέ ποτʼ οἰνοχόην τιθέμεν κρητῆρος ὕπερθε

747

πινόντων· ὀλοὴ γὰρ ἐπʼ αὐτῷ μοῖρα τέτυκται.

748

μηδὲ δόμον ποιῶν ἀνεπίξεστον καταλείπειν,

749

μή τοι ἐφεζομένη κρώξῃ λακέρυζα κορώνη.

750

μηδʼ ἀπὸ χυτροπόδων ἀνεπιρρέκτων ἀνελόντα

751

ἔσθειν μηδὲ λόεσθαι· ἐπεὶ καὶ τοῖς ἔνι ποινή.

752

μηδʼ ἐπʼ ἀκινήτοισι καθιζέμεν, οὐ γὰρ ἄμεινον,

753

παῖδα δυωδεκαταῖον, ὅτʼ ἀνέρʼ ἀνήνορα ποιεῖ,

754

μηδὲ δυωδεκάμηνον· ἴσον καὶ τοῦτο τέτυκται.

755

μηδὲ γυναικείῳ λουτρῷ χρόα φαιδρύνεσθαι

756

ἀνέρα· λευγαλέη γὰρ ἐπὶ χρόνον ἔστʼ ἐπὶ καὶ τῷ

757

ποινή. μηδʼ ἱεροῖσιν ἐπʼ αἰθομένοισι κυρήσας

758

μωμεύειν ἀίδηλα· θεός νύ τι καὶ τὰ νεμεσσᾷ.

759

μηδέ ποτʼ ἐν προχοῇς ποταμῶν ἅλαδε προρεόντων

760

μηδʼ ἐπὶ κρηνάων οὐρεῖν, μάλα δʼ ἐξαλέασθαι·

761

μηδʼ ἐναποψύχειν· τὸ γὰρ οὔ τοι λώιόν ἐστιν.

762

ὧδʼ ἔρδειν· δεινὴν δὲ βροτῶν ὑπαλεύεο φήμην.

763

φήμη γάρ τε κακὴ πέλεται, κούφη μὲν ἀεῖραι

764

ῥεῖα μάλʼ, ἀργαλέη δὲ φέρειν, χαλεπὴ δʼ ἀποθέσθαι.

765

φήμη δʼ οὔτις πάμπαν ἀπόλλυται, ἥν τινα πολλοὶ

766

λαοὶ φημίξωσι· θεός νύ τίς ἐστι καὶ αὐτή.

767

Ἤματα δʼ ἐκ Διόθεν πεφυλαγμένος εὖ κατὰ μοῖραν

768

πεφραδέμεν δμώεσσι· τριηκάδα μηνὸς ἀρίστην

769

ἔργα τʼ ἐποπτεύειν ἠδʼ ἁρμαλιὴν δατέασθαι.

770

αἵδε γὰρ ἡμέραι εἰσὶ Διὸς πάρα μητιόεντος,

771

εὖτʼ ἂν ἀληθείην λαοὶ κρίνοντες ἄγωσιν.

772

Πρῶτον ἔνη τετράς τε καὶ ἑβδόμη ἱερὸν ἦμαρ·

773

τῇ γὰρ Ἀπόλλωνα χρυσάορα γείνατο Λητώ·

774

ὀγδοάτη δʼ ἐνάτη τε, δύω γε μὲν ἤματα μηνὸς

775

ἔξοχʼ ἀεξομένοιο βροτήσια ἔργα πένεσθαι·

776

ἑνδεκάτη δὲ δυωδεκάτη τʼ, ἄμφω γε μὲν ἐσθλαί,

777

ἠμὲν ὄις πείκειν ἠδʼ εὔφρονα καρπὸν ἀμᾶσθαι·

778

ἡ δὲ δυωδεκάτη τῆς ἑνδεκάτης μέγʼ ἀμείνων·

779

τῇ γάρ τοι νῇ νήματʼ ἀερσιπότητος ἀράχνης

780

ἤματος ἐκ πλείου, ὅτε ἴδρις σωρὸν ἀμᾶται·

781

τῇ δʼ ἱστὸν στήσαιτο γυνὴ προβάλοιτό τε ἔργον.

782

Μηνὸς δʼ ἱσταμένου τρισκαιδεκάτην ἀλέασθαι

783

σπέρματος ἄρξασθαι· φυτὰ δʼ ἐνθρέψασθαι ἀρίστη.

784

ἕκτη δʼ ἡ μέσση μάλʼ ἀσύμφορός ἐστι φυτοῖσιν,

785

ἀνδρογόνος δʼ ἀγαθή· κούρῃ δʼ οὐ σύμφορός ἐστιν,

786

οὔτε γενέσθαι πρῶτʼ οὔτʼ ἂρ γάμου ἀντιβολῆσαι.

787

οὐδὲ μὲν ἡ πρώτη ἕκτη κούρῃ γε γενέσθαι

788

ἄρμενος, ἀλλʼ ἐρίφους τάμνειν καὶ πώεα μήλων

789

σηκόν τʼ ἀμφιβαλεῖν ποιμνήιον ἤπιον ἦμαρ·

790

ἐσθλὴ δʼ ἀνδρογόνος· φιλέοι δʼ ὅ γε κέρτομα βάζειν

791

ψεύδεά θʼ αἱμυλίους τε λόγους κρυφίους τʼ ὀαρισμούς.

792

μηνὸς δʼ ὀγδοάτῃ κάπρον καὶ βοῦν ἐρίμυκον

793

ταμνέμεν, οὐρῆας δὲ δυωδεκάτῃ ταλαεργούς.

794

εἰκάδι δʼ ἐν μεγάλῃ, πλέῳ ἤματι, ἵστορα φῶτα

795

γείνασθαι· μάλα γάρ τε νόον πεπυκασμένος ἐστίν.

796

ἐσθλὴ δʼ ἀνδρογόνος δεκάτη, κούρῃ δέ τε τετρὰς

797

μέσση· τῇ δέ τε μῆλα καὶ εἰλίποδας ἕλικας βοῦς

798

καὶ κύνα καρχαρόδοντα καὶ οὐρῆας ταλαεργοὺς

799

πρηΰνειν ἐπὶ χεῖρα τιθείς. πεφύλαξο δὲ θυμῷ

800

τετράδʼ ἀλεύασθαι φθίνοντός θʼ ἱσταμένου τε

801

ἄλγεʼ ἃ θυμβορεῖ μάλα γὰρ τετελεσμένον ἦμαρ.

802

Ἐν δὲ τετάρτῃ μηνὸς ἄγεσθαι οἶκον ἄκοιτιν

803

οἰωνοὺς κρίνας, οἳ ἐπʼ ἔργματι τούτῳ ἄριστοι.

804

πέμπτας δʼ ἐξαλέασθαι, ἐπεὶ χαλεπαί τε καὶ αἰναί·

805

ἐν πέμπτῃ γάρ φασιν Ἐρινύας ἀμφιπολεύειν

806

Ὅρκον γεινόμενον, τὸν Ἔρις τέκε πῆμʼ ἐπιόρκοις.

807

Μέσσῃ δʼ ἑβδομάτῃ Δημήτερος ἱερὸν ἀκτὴν

808

εὖ μάλʼ ὀπιπεύοντα ἐυτροχάλῳ ἐν ἀλωῇ

809

βαλλέμεν, ὑλοτόμον τε ταμεῖν θαλαμήια δοῦρα

810

νήιά τε ξύλα πολλά, τά τʼ ἄρμενα νηυσὶ πέλονται.

811

τετράδι δʼ ἄρχεσθαι νῆας πήγνυσθαι ἀραιάς.

812

εἰνὰς δʼ ἡ μέσση ἐπὶ δείελα λώιον ἦμαρ,

813

πρωτίστη δʼ εἰνὰς παναπήμων ἀνθρώποισιν·

814

ἐσθλὴ μὲν γάρ θʼ ἥ γε φυτευέμεν ἠδὲ γενέσθαι

815

ἀνέρι τʼ ἠδὲ γυναικί· καὶ οὔποτε πάγκακον ἦμαρ.

816

παῦροι δʼ αὖτε ἴσασι τρισεινάδα μηνὸς ἀρίστην

817

ἄρξασθαί τε πίθου καὶ ἐπὶ ζυγὸν αὐχένι θεῖναι

818

βουσὶ καὶ ἡμιόνοισι καὶ ἵπποις ὠκυπόδεσσι,

819

νῆα πολυκλήιδα θοὴν εἰς οἴνοπα πόντον

820

εἰρύμεναι· παῦροι δέ τʼ ἀληθέα κικλῄσκουσιν.

821

τετράδι δʼ οἶγε πίθον· περὶ πάντων ἱερὸν ἦμαρ

822

μέσση· παῦροι δʼ αὖτε μετʼ εἰκάδα μηνὸς ἀρίστην

823

ἠοῦς γιγνομένης· ἐπὶ δείελα δʼ ἐστὶ χερείων.

824

αἵδε μὲν ἡμέραι εἰσιν ἐπιχθονίοις μέγʼ ὄνειαρ,

825

αἱ δʼ ἄλλαι μετάδουποι, ἀκήριοι, οὔ τι φέρουσαι.

826

ἄλλος δʼ ἀλλοίην αἰνεῖ, παῦροι δὲ ἴσασιν.

827

ἄλλοτε μητρυιὴ πέλει ἡμέρη, ἄλλοτε μήτηρ.

828

τάων εὐδαίμων τε καὶ ὄλβιος, ὃς τάδε πάντα

829

εἰδὼς ἐργάζηται ἀναίτιος ἀθανάτοισιν,

830

ὄρνιθας κρίνων καὶ ὑπερβασίας ἀλεείνων.

831